Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 400 բառահոդված (էջ 34/40)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 658, սյունակ 1 Էջ 658
ՌՈՄԻԱ «մի տեսակ թանկագին քար»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ արաբ. rūmīya «հռոմեական»
Կապ ունի՞ արաբ. rūmīya «հռոմեական» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 146
Էջ 664, սյունակ 1 Էջ 664
ՍԱՂԱՊ I (սողոպ) «անկայուն, փոփոխական, փոփոխամիտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղապանել, սաղապիլ, սաղապումն, սողոպումն, անսաղապ, դիւրասաղապ, շատասաղապ
Էջ 667, սյունակ 1 Էջ 667
ՄԱՆԴ (սանդ) «անկան, հավան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական sandān «զնդան, սալ»
Ավելի քիչ հավանական է բառի սեմական ծագումը. հմմտ. ակկադ. samādu(m) «աղալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդահարել, սանդիտոռն, սանդատուռն
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 186; Ջահ. ՀԼՊ 459
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՏԱՐ «մշակ, ոստայնանկ, օգնական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *sam- «չարչարվել, հոգնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sam-tar)
փոխատու լեզու՝ իրանական sātar «իշխող»
փոխատու լեզու՝ իրանական *sātar
բայց առաջարկված ստուգաբանությունները լիովին հավաստի չեն, ըստ Բեյլիի (DKS 123)՝ sātar «իշխող», ըստ Փերիխանյանի՝ *sātar, *sam-tar (*sam - «չարչարվել, հոգնել»): Քիչ հավանական է նաեւ սեմական ծագման վարկածը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սատարել, սատարութիւն, անսատար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472
Էջ 671, սյունակ 1 Էջ 671
ՍԱՐԴ II (-ի, -ից) «սարդ (միջատ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er- «հիւսուածքի թել, հիւսել, կցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k’r-ti-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարդոստայն, սարդանկու, սարդաբոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սար-ք
հայ.
սարի-ք
հուն.
κάιρος
«հիւսուածքի թել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 186
Էջ 676, սյունակ 1 Էջ 676
ՍԵՊ «սեպ, երիթ, ցցվանք, ժայռ, լեռնագագաթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eipo- «ցից, սյուն»
փոխատու լեզու՝ իրանական
Թերեւս, հավանաբար, այստեղից է Սիփան լեռնանունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սեպանալ, սեպագիր, սեպագրական, սեպագրություն, սեպաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
śep(h)a-
«պոչ, առնի»
ալբ.
tsep
«խայթ, եզր, անկյուն»
լատ.
cippus
«ցից, սրածայր սյուն»
Մատենագիտություն
H. AG 201; Աճ. ՀԱԲ 201
Էջ 676, սյունակ 1 Էջ 676
ՍԵՐ I ուշ՝ -ի, -ոյ «սերունդ, ցեղ. սեռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «աճել, աճեցնել, սնել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'er- «աճել, աճեցնել, սնել» արմատից. հմմտ. հայ. սերմ(ն), սերտ, սեռն «խիստ», լատ. cresco «աճել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սերել, սերունդ, սերուն, բազմանսեր, զավակասերություն, եղեգնասեր, մանկասերություն, բոլորասեր, սերնդագործություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սերմ(ն), սերտ, սեռն
«խիստ»
լատ.
cresco
«աճել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 201
Էջ 677, սյունակ 1 Էջ 677
ՍԵՐՄՆ (-ան, -անք, -անց) «սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er- «աճել, աճեցնել, սնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սերմնակաթ, սերմնընկալ, սերմնարկութիւն, մանկասերմութիւն, չարասերմն, սերմունք, սերմնաքաղ, սերմանել, սերմանիչ, սերմանարկու, սերմանական, սերմակրել, սերմահեղձութիւն, սերմատել, բարեսերմութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սերունդ
հայ.
սեռ
լատ.
creō
«ստեղծել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 206
Էջ 679, սյունակ 1 Էջ 679
ՍԻՂՂՈԲԱՅ (սիղոբայ, սիղոբէ, սիղդոբայ, սիդղոբայ, սիղտոբայ, սալոփայ, սողոբէ, սիլլաբայ, սողովբայ) «վանկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. συλλαβή
Մատենագիտություն
H. AG 379; Աճ. ՀԱԲ 213-214
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԻՒՍ «ցանկապատուած որսատեղի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի է բխեցումը ուրարտ. susi(e) բառից, որ բուն նշանակում է «սրբատեղի, տաճար» (H. Apym. KYKH, 461)։