Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 337 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐ I (ուշ՝ -ի, -ու) «շարք, շարվածք, խումբ, բազմություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ers- «շարել, միացնել»
Քիչ հավանական է միացնել հնդեւրոպական *ers- «շարել, միացնել» (հայ. յեռուլ) արմատի հետ որպես կողմնակի հնդեւրոպական շերտի բառ (հնդեւրոպական այլ լեզվի ներդրում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարել, շարումն, շարական, շարոտել, մարգարտաշար, միաշար, շողաշարել, զուգաշարել, շարադրել, շարադասել, շարունակել, շարաձայն, շարունակ
Նոր՝
շարունակելի, շարահիւսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. συν- «նախածանց» (շար- «համա-»)
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐԱԳԱՀ (բբ) «շտեմարան հորաձեւ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. šira «գինի»
Աղբյուր՝ պ. gāh «տեղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 501
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐԱԳՈՅՐ (շարգոյր) «կանացի դեմքի քող, գրքի պատյան»
Փոխառություն (թերեւս)
Հազիվ թե վարագոյր-ի փոխարինում շարագոյր-ով։
Էջ 582, սյունակ 1 Էջ 582
ՇԱՐԱՊԱՅ (ԲՀ) «հորթապատկեր (որպես կուռք)»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ ասոր. šərāpā (թերեւս) «աթար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԱՒԱՆԴ(Ն) «ոտքի կապ, կապ, չվան»
Փոխառություն (հավանաբար)
որտեղից, ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 502), փոխառված է նաեւ խեթ. šarāwanzi «կապ» բառը, որ չկա J. Friedrich-ի Hethitisches Wörterbuch-ում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ. šarāwanzi «կապ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԲԱԹ «քաղցր ըմպելիք, օշարակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. šārbat
Աղբյուր՝ պ. šārbat
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 503
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԺ (-ի, -ից) «երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-) *gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել, շարժահիմն, շարժումն, շարժուն, շարժիչ, անշարժ, գետնաշարժ, դյուրաշարժ, թեթեւաշարժ, հողմաշարժ, երկրաշարժ, զինաշարժ, արագաշարժ, դժվարաշարժ, շարժապատկեր, շարժառիթ, շարժօն, անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԻԱՏ (-ի) (շարյատ, շարէտ, շարատ, բ.՝ շառատ, այլեւ շահադ) «տոկոս, վաշխ, տուրք, հողահարկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. šarī‘at «օրենք»
Աղբյուր՝ արաբ. šahad «վկա»
բայց արաբ. šarī‘at «օրենք» բառը չունի հայերենի այս իմաստը. բ. շահադ ձեւը բաղարկված է արաբ. šahad «վկա» բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 504
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՇԱՐՈՒՐԻԿ «մի ծաղիկ»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Կազմված է -իկ ածանցով՝ շար եւ շարոյ բաղադրիչներից, որոնք թերեւս կապ ունեն շար «շարք» բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐՇԵԼ (շարժել) «պատառոտել, ցնցել, ուժեղ շարժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել»
Կրկնավոր կազմություն (խարխլել-ի տիպի), որի արմատը թերեւս կապ ունի հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել» արմատի հետ (թերեւս բաղարկվել է շարժ արմատի հետ եւ ստացել «ցնցել» իմաստը)։
Տե՛ս նաեւ