Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 665 բառահոդված (էջ 33/67)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 446, սյունակ 1 Էջ 446
ՀԱՆԴԷՍ (-ի, -ից) «հրապարակային ցուցադրություն, հրապարակային քննություն, ատյան, դատ, մրցություն, մրցարան, հրապարակ, զորահանդես»
Փոխառություն (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանդիսանալ, հանդիսանի, հանդիսական, հանդիսատես, հանդիսաւոր, մեծահանդէս, բազմահանդէս, երկնահանդէս, կանխահանդէս
Նոր՝
հանդիսաւորութիւն, հանդիսութիւն, զորահանդէս, պարահանդէս, ցուցահանդէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
handaesa-, andes
«երեւալ, հանդես գալ»
Մատենագիտություն
H. AG 179; Աճ. ՀԱԲ 40; Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՍ I (-ի, -ից) «հասնելը, հասունություն, հասակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek- «հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել, հասակ, հասակակից, հասակաչափ, հասուն, հասու, հասույթ, հասկանալ, բարեհասակ, անհասակ, երագահաս, տհաս, ձեռնհաս, վերահաս, կարճահասակ, վաղահաս, վաղահասակ
Նոր՝
հասութաբեր, հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asnoti
«հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՍ II «տիպ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն
Ուղղելի է տիպ. հասակ «տարիք» բառի արմատն է:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՍԱԿ «մի փշատեսակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. hasak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 47
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՍԱԿԱՆ «հանապազ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
կազմված է հատ-ից՝ -ական վերջածանցով, բայց անհասկանալի է իմաստի մեկնությունը
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԻՐԱՅ «մի տեսակ խյուս»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. harīra
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 59
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՈՒԱՆՑ «հայոց հեթանոսական տոմարի 9-րդ ամսի հին անունը» (տոմարական)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հարոյ բայի հար հիմքից (հմմտ. հարուստ, հարուած) կազմված գոյականի ձեւ` հգն. հարուանք-ի սեռականը:
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՍԱՐ ուշ՝ -ի, -ից, -աց «հավասար, նման, միատեսակ, ընդհանուր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *hāvasār
հմմտ. պրթ. hāv(a)sār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւասարել, հաւասարորդ, հաւասարութիւն, հաւասարակշիռ, համահաւասար, զուգահաւասար, չաւասարի
Նոր՝
հաւասարակշռութիւն, հաւասարակողմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
hāv(a)sār
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 69; Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
Փոխառության աղբյուր՝ սողդ. awat «հավատ»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ.
hot
«կարողանալ, ի վիճակի լինել» <*fra-vat-
սողդ.
awat
«հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԵԳԵՄՈՆ (հոգեմոն, հեգեմոնիդէս), -ի «առաջնորդ, կուսակալ, դատավոր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. ἡγεμών
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. ἡγεμώνιδης
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 73
Տե՛ս նաեւ