Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«պար» որոնման արդյունք՝ 652 բառահոդված · Էջ 33 / 66
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳՈՒՇ (յանկուշ) «զգոյշ, պարկեշտ, ամփոփ, կոկիկ»
Փոխառություն
Թերեւս փոխառութիւն իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։
Էջ 446, սյունակ 1 Էջ 446
ՀԱՆԴԷՍ (-ի, -ից) «հրապարակային ցուցադրություն, հրապարակային քննություն, ատյան, դատ, մրցություն, մրցարան, հրապարակ, զորահանդես»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանդիսանալ, հանդիսանի, հանդիսական, հանդիսատես, հանդիսաւոր, մեծահանդէս, բազմահանդէս, երկնահանդէս, կանխահանդէս
Նոր՝
հանդիսաւորութիւն, հանդիսութիւն, զորահանդէս, պարահանդէս, ցուցահանդէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. handaesa-, andes «երեւալ, հանդես գալ»
Մատենագիտություն
H. AG 179; Աճ. ՀԱԲ 40; Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՃԱՐ (ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն, հանճարել, հանճարեղ, անհանճար, անհանճարութիւն, բազմահանճար, կորովահանճար, տղայահանճար, գերահանճար, հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. hang'r- «մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530; Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՍԱԶԱՐԴ «պահանորդ» (ԲՀ)
Անստույգ
Բառաձեւը խիստ աղաւաղուած է, եւ -զարդը պարզապէս գրչական կամայական վերականգնում է (տե՛ս ԲՀ 395), բուն ձեւը առայժմ անվերականգնելի է:
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՏ (-ոյ, ուշ նաեւ՝ -ի, -ից) «հատուկտոր, հատիկ, սերմնահատիկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. hattāi- (թերեւս) «հատել, ծակել, պատռել»
խեթերենից կամ մերձավոր լեզվից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հատանել, հատուցանել, հատուցումն, հատած, հատուած, հատու
Նոր՝
հատուկտոր, հատիկ, հատոր, հատկիլ, յատկիլ, վարձահատոյց, անհատոյց, անհատ, վիմահատ, երկաբահատ, տահեկանահատ, դեղահատ, կապարահատ, հատուկտոր, հատուածակողմ, ականատ, ականջատ, հերատ, միջատ, փայտատ, կտավատ, գունատ, բացատ, խրամատ, ծայրատել, գլխատել, քարատել, զատ(ան)ել, զատչիլ, զատական, ընդհատ, անընդհատ, ընդհատել, նհատ, աննհատաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՁԻՔ ««չարախոսություն, զրպարտություն» (°)»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Ծագումն անհայտ է:
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՔԵԼ «դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-) *-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ, հերքութիւն, հերքումն, դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. spark «ոտքով հրել»
Էջ 462, սյունակ 1 Էջ 462
ՀԻՒՊԱՐՔՈՍ (-ի, -ից, -աց) (հիպարքոս, հեպարքոս) «հիւպարքոս, կուսակալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ὕπαρχος
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՆՁԱՆ -ի, -ից (հնձան) ««հնձան, խաղող ճզմելու ավազան» (բ. «պարտեզի հյուղակ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս կապված է հունձ «բերք» բառի հետ, եթե չի ծագում խեթ. hanzan «մի սարք, աման» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձանահար, հնձանայարկ, հնձանաշեն, հնձանակ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 314
Տե՛ս նաեւ
Էջ 464, սյունակ 1 Էջ 464
ՀՈԳԻ -ւոյ, -ւոց, -եաց (ոգի) «հոգի, շունչ, ոգի, եռանդ, ոգի, ուրվական»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pouiiō- «փչել, ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pəu-, *pau-)
հմմտ. հայ. հետ, փութս, փչել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոգեխառն, հոգեմարտ, հեզահոգի, դառնահոգի, երկայնահոգի, կարճահոգի, ոգեխառնիլ, ոգեկորույս, ոգեշունչ, ոգեւորութիւն, կաթոգի(ն), կաթոգինիկ, կարճոգի
Նոր՝
հոգեբաժին, հոգեբան, հոգեբանական, հոգեբանութիւն, հոգեզմայլ, հոգեպարար, հոգեցունց, հոգեւորական, հոգեւորականութիւն, ոգելից, ոգեւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. p(h)uphusu- «թոք»
լատ. pussula «պղպջակ»
ռուս. пухнуть «ուռչել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 107-108