Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 33 / 118
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴ
(նախադիր) (սեռ.), (եզ. տր., հգն. հյց.), (բցռ.), (գրծ.), (նախածանց)
(ընդ-, ըն-, ըմ-)
««փոխարեն» (սեռ.), «հետ, միասին» (եզ. տր., հգն. հյց.), «մոտից» (բցռ.), «տակ» (գրծ.), ընդ- (ընդ-, ըն-, ըմ-) (նախածանց)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *anti-
«փոխարեն, միասին»
հ.-ե. արմատ՝ *ndhos-
«տակ»
իմաստների համար եւ, թերեւս, *ndhos- («տակ» իմաստի համար)։
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴՎԻԿԱՆԱԼ
««հասկանալ» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
Կազմված է ընդ- նախածանցով՝ այլուստ անձանոթ վիկանալ բայից (աղավաղվա՞ծ), որ, թերեւս, կապ ունի ԲՀ-ի վիկող «նկատող» ձեւի հետ:
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴՎԻՍԱՆԱԼ
««խոկալ» կամ «հնանալ» (ԲՀ)»
Անստույգ (թերեւս)
նույնն է նախորդի հետ, բայց երկու ձեւերից ո՞րն է ճիշտ:
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԹՐԻՔ
«ընթրիք, երեկոյան ուտելիք»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա (փոխառությո՞ւն) խեթ. etriia «անել», etri «ուտելիք, կերակուր» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթրել,
ընթրատու,
ընթրակից,
ընթրեկերք,
անընթրիս,
հացընթրիք,
նախընթրակ,
հիւրընթրեաց
Էջ 249, սյունակ 1
ԸՆԾԱՅ
(ընձայ)
(-ի, -ից)
«նվեր»
Անստույգ (թերեւս)
Կասկածելի է համեմատութիւնը հ. հնդկ. ahati «ընծա, նվեր» բառի հետ, որ Մայրհոֆերը (KEWA 1, 14) բխեցնում է *anu-(d)hiti բայանունից (վեդ. anu-dhā «նվիրել, ընծայել»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընծայել,
ընծայութիւն,
ընծայանալ,
ընծայատար,
ընծայաւոր,
ընծայաբեր,
ընձաբեր,
ընծայատրութիւն,
նորընծայ,
յառաջընծայ,
նախընծայել,
էնընծայ,
զուարճընծայք,
կենընծայ,
տաւնընծայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ahati «ընծա, նվեր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 128;
KEWA 14
Էջ 250, սյունակ 1
ԸՍՏ
(տր., հայց.), (բցռ.)
«ըստ, համապատասխան», «հետո», «դենը», «ավելին»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pos-
«կից. հետեւից, հետո»
(անմիջական նախաձեւ՝ *posti-)
ձեւից
ը/ստ- նախածանց
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստանձնիլ,
ըստարտողիլ,
ստգիտ,
ստգտանել,
ստգտել,
ստերիւրել,
ըստհուն,
ըստմասնեայք,
ըստունգանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
post (հին poste) «հետո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133;
Pok. IEW 841
Էջ 251, սյունակ 1
ԸՍՏԻՄԱՆԻԼ
«կոշիկ հագնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *em-
«վերցնել»
Կազմված է ըստ- նախածանցով՝ այլուստ անծանոթ *իմանիլ բայից. հազիվ թե վերջինս կապ ունենա հնդեւրոպական *em- «վերցնել» արմատի հետ:
Էջ 254, սյունակ 1
ԹԱԼ
(-թաղ-)
«նվաղում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
o-ձայնդարձ
կապ ունի թոյլ բառի հետ (տե՛ս), որ ծագում է *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» արմատից (*tolio > թոյլ) եւ այդ դեպքում ծագում է *tol- ձեւից (> հայ. թալ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թալալ,
թալթալ,
թալուկ,
թալկալ,
թալկանալ,
թալկացումն,
թալկտիլ,
թաղկումն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱԽԻԾ
(-ի, -ից)
«թախիծ, տրտմութիւն, վիշտ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tā-
«հալչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tā-k)
(*tā-kh > թախ)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *tā-k ձեւի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախծիլ,
բաղձիլ,
բաղճիլ,
թախծութիւն,
թախծալից,
ծանրապախիծ,
յոգնաթախիծ,
նորթախիծ
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱՀՐԻԼ
«սայթաքել (?)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 143) կապում է թրք. դահրիլ «հոգնել» բառի հետ, որի ծագումը նոյնպէս անյայտ է եւ որի իմաստը համատեքստին չի համապատասխանում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 143
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։