Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 656 բառահոդված (էջ 33/66)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 440, սյունակ 1 Էջ 440
ՀԱՃԱՂ «լվացված մետաքս»
Փոխառություն
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Տե՛ս նաեւ
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՇԱՀՐԻ «համաքաղաքացի»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. hamšahrī
հայ. -ա- հոդակապով
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԳԷՏ (-ի) «նման, հաւասար»
Փոխառություն
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգիտապատիւ, հանգիտակ, հանգիտաքի, հանգետրնբաց, հանգետահասակ
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
(Հ)ԱՆԳՐԵՃ «ամփոփում, սոթքում, քշտում»
Անստույգ
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. *ham-grēč
հմմտ. սակ. hamgrīt «հավաքել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանգրիճել, հանկրիճել, յանկրիճել, հանկրիճաձե
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սակ. hamgrīt «հավաքել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 38; Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍԿ (-ի) «հասկ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի հաս- («հասնել, հասուն») արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասկաթուռ, հասկահանեալ, հասկաքաղ, քաջահասկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 451, սյունակ 1 Էջ 451
ՀԱՐԹ (-ի, -ից) «հարթ, հավասար, ուղիղ»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *plat- (անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառության աղբյուր՝ ավ. pərəθu (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն, հարթաբարյատակ, հարթիկ, անհարթ, անհարթութիւն, միահարթ, դաշտահարթ, երկնահարթ, սարահարթ
Նոր՝
հարթաչափ, հարթաչափութիւն, հարթավայր, հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՑ (-ի, -ից) «հարց, հարցում, խնդիր, հարցուփորձ, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *perk'- «հարցնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prk'-sk-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարցանել, հարցուփորձ, հարցումն, հարցաւոր, հարցուկ, հարցութիւն, գիտահարց, հարահարց, գետնահարց, մեռելահարցութիւն, հարցախնդիր, հարցաքննիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pṛccháti «հարցնում է»
լատ. posco «պահանջել, խնդրել»
հ. վ. գ. forska «հետազոտություն, հարց»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 62-63
Տե՛ս նաեւ
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ I (-ու, ուղ` -ոյ, -աց, -է) «թռչուն, էգ թռչուն, հավ, աքաղաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *hauei- «թռչուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւադէտ, հաւալուսն, հաւախօս, հաւակեր, հաւահարց, հաւահմայ, քաջահաւ, երաշտահաւ, հաւապահ, հաւթափեալ, հաւամրգի, եգիպտահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vi-
ավեստ. vay
լատ. avis «թռչուն»
հուն. οἰωνός «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 465; Աճ. ՀԱԲ 66
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒԱԼ- «թաքուստ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. havala (թերեւս)
հին փոխառություն` արաբ. havala բառից, որ առկա է նաեւ պ. havāla-gāh «թաքստոց, թաքնվելու տեղ» բառում (Աճառյանը 5-րդ դ. արաբ. փոխառություններ չի ընդունում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւալոց
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 485-486
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
Փոխառության աղբյուր՝ սողդ. awat «հավատ»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-)
սողդ. awat «հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498