Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 3436 բառահոդված (էջ 33/344)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՆ (-ին, -ինք) «արու վայրի ոչխար, շիլկերտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rsen- «արական»
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. ršabha- «ցուլ», ավ., հ. պ. aršen, հուն. άρσην, άρρην «այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ršabha-
«ցուլ»
ավ.
aršen
հ. պ.
aršen
հուն.
άρσην, άρρην
«այր, տղամարդ, արու կենդանի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՆԱԿ «հոգեառ ոգի, գրող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայկական կազմություն՝ առնել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 261) համարում է ասորական փոխառություն՝ harnāgā «շնագայլ» բառից, որ ձեւով եւ իմաստով հեռու է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակատոր, առնակային, առնակաշուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՆԵԼ (ար-, կատ. արար) «անել, գործել, կատարել, ստեղծել, շինել, վերծանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել»
արմատից. հմմտ. հուն. άραρίσκω (=հայ արարի) «դնել, ամրացնել, կցել, հարմարեցնել», թոխ. Ա ihharwār «պատրաստ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնելի, ապառնի, արար, արարած, արարուած, խորտակարար, խորանարար, խոյրարար, բարերար, չարարար, չարարարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άραρίσκω
«դնել, ամրացնել, կցել, հարմարեցնել» =հայ արարի
թոխ. Ա
ihharwār
«պատրաստ»
Մատենագիտություն
H. AG 420; Աճ. ՀԱԲ 262
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՈՒ (-ոյ, -ի, -աց) «գետակ, ջրուղի, անցք, անցուղի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sreu- (անմիջական նախաձեւ՝ *srut-, *sru- կամ *srui-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. srutá «հոսող», sruti «հոսանք, ուղի», հուն. ρυτός «հոսող», ρυσις «հոսանք», այլեւ՝ հայ. առոգ, առոգ(ան)ել, ոռոգ(ան)ել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առուահանք, առուամէջք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
srutá
«հոսող»
հ. հնդկ.
sruti
«հոսանք, ուղի»
հուն.
ρυτός
«հոսող»
հուն.
ρυσις
«հոսանք»
հայ.
առոգ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 264
Էջ 75, սյունակ 1 Էջ 75
ԱՌՈՒՈՅՏ (առվոյտ, առուտ, առուտ, առաւիտ, առաւոյտ, առաւետ, առաւօտ) «մի խոտ՝ ասպաստ, Meduago L.»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh- «գույնացույց արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *orobh-)
նախաձեւից. հմմտ. ռուս. рябина «արոսենի, սնձենի». -ոյտ-ի համար՝ հմմտ. արտոյտ (°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաւիտանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
рябина
«արոսենի, սնձենի»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՌՏԱԼ «տատանիլ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բուն բացատրութիւնն է «պատմել», որ աղաւաղմամբ դարձել է «տատանիլ»։ հմմտ. Ամալեան, ԲՀ 32, 350, որտեղ նաեւ՝ առատոտել «պատմել կամ առտալ» եւ առտուիլ «մատնիլ»
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍ I (-ի, -ից) «ասվածք, խոսք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag- «ասել» g > ս անցմամբ, ինչպէս *eg(ō) > ես փոխանակ *եծ-ի, թէեւ ծ-ն առկա է առ-ած բառում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասել, ասացած, ասող, ասուն, անասուն, վիպասան, վիպասնել, սրբասաց, գովասանական, բարե(ա)սաց, կանխասաց, ճարտ(ար)ասան, այլասացիկ, արտասանել, բացասական, բացասել, ստորասել, ապուտութիւն, ապաստել, ապուստել, բացասել, ապուշել, ապոսել, ապումնել, անապուտելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
āha
«խոսեց»
հուն.
ἠκτ
«ասել»
լատ.
ajo
«ասել, խոսել, հաստատել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 266; Pok. IEW 290
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԱՍԱՆ (ասսաման) «կիսագոռոզ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է
Մատենագիտություն
ԲՀ None
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԱՐ «քամում, ճմլում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. `asr
Ս. Աւագեան ՎԱԲ 32 (գրուած է տառադարձական վրիպմամբ՝ asara-asr փոխանակ asara- asr)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասարանոց, ասարնոց, ասրնոց, սրնոց
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1 Էջ 76
ԱՍԱՐ(ԻՈՆ) (ասար(իոն)) «մեկ տասանոց (դրամ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀσσάριον
փոխատու լեզու՝ լատ. assārius
Մատենագիտություն
H. AG 341; Աճ. ՀԱԲ 267