Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 559 բառահոդված (էջ 33/56)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 417, սյունակ 1 Էջ 417
ԿՈՃ «գնդաձեւ բան, գնդվածք, ծառի բուն (կտրտված ճյուղերով), կաղամբի կոթ, գերան, ծեծելու գործիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goᵘodi-, *gouədi-) *-d ածանցանով
բնիկ հնդեւրոպական՝ *goᵘodi-, *gouədi- (*geu- «ծռել, թեքել, կամար կազմել» *-d ածանցանով) արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոճակ, կոճղեզ, կոճղիզ, կոճողիզ, կոճողէզ, կոճապղպեղ, կոճկեն, կոճկենիկ, կոշկոճել, կոճկոճել, կոճոպել, կոճռտիլ, կոճկցել, կոճիկ, կոճկամբ, կոճկորակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիզ.
kāte (kaut)
«կոճ»
ն. վ. գերմ.
kote, köte
«կոճ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՄԵՆՏԱՐԻՈՍ «զինուորական համարակալ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κομ(μ)εντάριος
փոխատու լեզու՝ լատ. commentarius
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅԶ ուշ՝ -ի, -ից «ողկույզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կորացնել, կամար կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geu-gh-)
արմատից. հաւանաբար սրանից են կազմուած ըն-կոյզ եւ ողկոյզ. Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 629) համարում է ողկոյզ բառի կրճատումը ստուգաբանութեամբ՝ խաղող(ոյ) ողկոյզ > խաղողոյ կոյզ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոյզկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
guzak
«ոտքի կոճ» (°)
լիտվ.
gùžas
«կոճ, կոնգոմ, պիստակ»
լիտվ.
gaužĕ
«գլուխ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 629
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՉ «կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել, կոչելի, կոչիւն, կոչանք, կոչումն, կոչնատէր, կոչնական, կոչնակ, անկոչ, գետնակոչ, մեծակոչ, ինքնակոչ, դժուարակոչ, դիւրակոչելի, որովայնակոչ, դիւակոչ, խառնակոչութիւն, կոչնագիր, կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gadati (*gātati)
«ասում է»
գոթ.
gipan
«ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ.
quetha
«ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481; Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՌ II «վեգ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g(o)ᵘors- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(o)ᵘosr-)
արմատից. հմմտ. հայ. կոր, կորիզ, լիտվ. gurnas «ոտքի կոճ», մ. ն. գ. küse «կոր»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կոր
հայ.
կորիզ
լիտվ.
gurnas
«ոտքի կոճ»
մ. ն. գ.
küse
«կոր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՍՏՂ (կոստղի (°)) «սոսնձապատ ոստ (թռչուն բռնելու համար)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷes- «ճյուղեր, սաղարթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷozodo- (+ *-l-))
Տե՛ս նաեւ ոստ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 639) նույնացնում է կոստղ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. (տոսկ.)
gjethe (հգն.)
«ճյուղեր. սաղարթ, տերեւներ»
նորվ.
kost
«ցախավել»
դան.
kost
«ցախավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 639
Տե՛ս նաեւ
Էջ 422, սյունակ 1 Էջ 422
ԿՈՐ I «ծուռ, ծռված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gor-)
եթե նկատի առնենք կեռ ձեւի առկայությունը, ապա ավելի քիչ հավանական է բխեցումը *gou-ero-ից կամ *gou-tro- ից` *geu- «ծռել, թեքել, կամար կազմել» արմատից, ինչպես կարծում է Յ. Պոկոռնին (IEW, 1, 397)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորանք, կորացուցանեմ, կորակտուց, կորակնոր, կորնթարդ, կորագլուխ, ակնկոր, ակնկորեմ, կամակոր, գլխակորիմ, կորաթամակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կեռ
բրբ.
կոռ
բրբ.
կորձ
Մատենագիտություն
IEW 397
Էջ 423, սյունակ 1 Էջ 423
ԿՈՐԵԱԿ (-ան) (ուշ՝ կորեկ, -ոյ) «կորեկ (հացազգի մի բույս) (թուզի հատիկ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goᵘeriio- (+ -ակ))
արմատից (սրանց համար հմմտ. հայ. կորիզ), հուն. γυρινος «շերեփուկ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորեկահատ, կորեկախառն, ձիակորեակ, կորեկահաց, կորեկօղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կորիզ
հուն.
γυρινος
«շերեփուկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397
Էջ 423, սյունակ 1 Էջ 423
ԿՈՐԻ «արտի առու, փոքր ջրանցք, ակոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *goᵘeriio-)
արմատից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 648) կասկածելի է համարում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γυρός
«կլոր, ուռուցիկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397; Աճ. ՀԱԲ 648
Էջ 423, սյունակ 1 Էջ 423
ԿՈՐԻԶ I (-ոյ) «կորիզ, կուտ, ուռուցք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *-r- ածանցական մասնիկով (*-rio-) կազմված)
արմատից՝ *-r- ածանցական մասնիկով (*-rio-) կազմված (ըստ Լիդենի), բայց անբացատրելի է մնում զ-ն։ Կասկածելի է նաեւ *gorig'h- ձեւ ենթադրելը՝ *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397; Աճ. ՀԱԲ 648