Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 3436 բառահոդված (էջ 320/344)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 749, սյունակ 1 Էջ 749
ՈՒՆԴ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) (ունտ, հունդ, հունտ) «հունդ, սերմ, ուտելի բույս»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հնդեւրոպական մեկնության փորձերը (*suonto- ` *su- «ցանել» կամ *andh- «ծլել, ծաղկել» արմատից) օրինաչափ չեն. *sei- «ցանել» նախաձեւի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունդակեր, ընդակեր, ընդաբուտ, ընդանալ, ընդիկ, ընդասեր, անունդ, դեղահունդ, ընդեղեն
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆԿՆ (ունգն), -ան «ականջ, ամանի կանթ, բռնակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *us-on-ko-m «ականջ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ōus-/əus-/ *us-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *us-on-ko-m` *ōus-/əus-/ *us- «ականջ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունկնդիր, ունկնամուտ, ունկախից, ունկանող, առունկնճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
uši
«ականջ» երկ. թիվ
հուն.
οὖς
«ականջ» <*ous-nko-
Մատենագիտություն
H. AG 484; Աճ. ՀԱԲ 603
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆԿՐԱՄՈՒԿ «անդ կամ ամրանուկ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ -ի, -աց (անեզ.) «քիթ, քթռնցք, ունչ, բեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «մազ, մորուք»
Համեմատութիւնը հնդեւրոպական *uendh- «մազ, մորուք» արմատին պատկանող բառերի հետ հնչիւնապէս օրինաչափ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ունչատ, ընչացք, կարճունչ, կորունչ, տափըռնչութիւն, բացունչ, ընչախոտ, ընչատուփ
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ II -ի «գանձ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. սոյն
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 605) հաւանական է համարում հակառակ փոխառութիւնը, եթէ մանաւանդ հայ. ունջ «տակ, խորք» բառը ունեցել է «կուտակւած, դիզւած բան» իմաստը:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 605
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՆՋ III «մուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sendhro- «թանձրացած, քարացած հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sondhio-) *sondhio->ունջ
հնդեւրոպական *sendhro- «թանձրացած, քարացած հեղուկ» նախաձեւի հետ, որից հ. խղ. sindr «մետաղի խարամ», նորվ. sinkla «սառցապատվել» (*sondhio->ունջ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խղ.
sindr
«մետաղի խարամ»
նորվ.
sinkla
«սառցապատվել»
Էջ 750, սյունակ 1 Էջ 750
ՈՒՇ -ի, -ից, -ոյ «միտք, ուշք, ուշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական uš
հմմտ. ավ. uši «ուշք միտք», պրթ. uš (wš), մ. պ. (h)ōš «խելք, բանականություն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուշաբերիլ, ուշակալ(ու), ուշարար, ապուշ, ապշիլ, ափշիլ, յափշիլ, յուշարար, յուշարարութիւն, չարայուշ, ամենայուշ, մշտայուշ, յերկարայուշ, յուշիկ, յուշանալ, յուշ, ուշագնաց, ուշագնացութիւն, ուշադիր, անուշադիր, յուշատետր, յուշարձան
Մատենագիտություն
H. AG 216; Աճ. ՀԱԲ 605-606; Ջահ. ՀԼՊ 538
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌ I (-ոյ) (ուռն «սեպ») «ճյուղ, ընձյուղ, ուռենի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-s-, *or-n-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուռամիջակ, ուռի, ուռենի, երեքուռնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρσικος
«կողով»
նորվ.
run(n)e
«ճյուղ, ընձյուղ»
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌԱՆ «վառարան» կամ «աշտարանակ»
Ստուգաբանություն ()
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «վառել» ստորին ձայնդարձից` *- s- աճականով
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌՆ (-ան, -ունք, -անց) «մուրճ, կռան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-n-)
որից նաեւ ուռ «ճյուղ, ընձյուղ» (իմաստային անցման համար հմմտ. մուրճ «դալար ճյուղ» եւ մուրճ «մուրճ»)
Տե՛ս նաեւ