Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 360, սյունակ 1
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԻՒՐ
(ցիւր-)
(ցիւրանալ)
«ծյուրում, հյուծում, նիհարում»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ, զառամել»
-i-ի հայերենի համար սովորական ներդրմամբ
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ, զառամել» արմատի հետ՝ -i-ի՝ հայերենի համար սովորական ներդրմամբ (հմմտ. յատանել - յաւտ, արածել - արաւտ, մատչիլ - մաւտ): ... հնարավոր ընդհանուր աղբյուր համարելով ուրարտերենը, որովհետեւ հայերենը կարող է առաջանալ հիշյալ վրացական ձեւերից եւ ոչ վրացերենը՝ հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծյուրել,
ծյուրական,
ծյուրութիւն,
ծյուրակար,
ծյուրանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jarā
«մաշվածություն, զառամություն, ծերություն»
պ.
zār
«թույլ, նիհար, խեղճ, թշվառ, ծեր»
վրաց.
cvrili, cvlili
«մանր, բարակ, նուրբ»
վրաց.
gamjvruli
«ճմլած, տրորած»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 461
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՐ
«ծոր, ծորվանք»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter-
«անմաքուր հեղուկ»
Փոխառության աղբյուր՝ քարթվ. *cur
(թերեւս)
«քամել»
թերեւս փոխառութիւն կովկասեան (քարթվէլական) աղբիւրից, կամ, թերեւս, վերջինիս հետ մասին մի երրորդ աղբիւրից։ Եթէ ճիշտ են թմրիլ-ծմրիլ, թոյլ-ծոյլ զուգահեռները (թ/ծ հերթագայութեամբ), ապա կարող է գալ հնդեւրոպական արմատից, որտեղից՝ թոր, թորել, թարախ, եւ այս դէպքում Աճառեանի կարծիքը հնարաւոր է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծորել,
ծորածոյ,
ծորան,
ծորուն,
ծորենի,
ծո(ր)ծոր,
անծորելի,
երկնածորան,
հրածորան,
շարաւածոր,
քարափածոր
Նոր՝
ծորակ, ծորակաւոր, մեղրածոր
ծորակ, ծորակաւոր, մեղրածոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
cur
մեղր.
cur/cir
ճան.
(n)cor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 469
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԽ
-ոյ
«ծուխ, մուխ, գոլորշի, շոգի»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ խեթ. tuhhu(uā)i
(թերեւս)
«ծուխ»
թերեւս բ/ծ հերթագայութեամբ ծագում է խեթերէն բառից։ Աճառեանը բխեցնում է «կովկասեան» (վրացերէն) աղբիւրից, բայց բերած օրինակները համոզիչ չեն (բուն «ծուխ» իմաստի համար կա վրաց. kvamli):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
cuxva
«ցավ, տրտմություն»
վրաց.
mcuxri
«աղջամուղջ, երեկո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 373, սյունակ 1
ԿԱԼՍԱՂԱ
«կարգուկանոն (՞)» կամ «բարի նշան (՞)»
Փոխառություն (՞)
Փոխառության աղբյուր՝ եբրայերեն (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
եբրայերենից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Էջ 373, սյունակ 1
ԿԱԽԱՐԴ
(-ի, -աց)
«կախարդ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *kaxvarda
իրանական աղբիւրից՝ *kaxvarda:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կախարդանք,
կախարդինք,
կախարդութիւն,
կախարդական,
կախարդակից,
դիակախարդ,
դիւթակախարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kaxvarəda-
«դիվական արարած»
Մատենագիտություն
H. AG 162;
Աճ. ՀԱԲ 486-487;
Ջահ. ՀԼՊ 527
Էջ 375, սյունակ 1
ԿԱԿԺԻՐԱԿ
(կակծիրակ, կակճիրակ, ծակժիրակ, կաճկիրակ, հակժիրակ, հաճկիրակ)
«սինեմաքի, աճալ (բոյս)»
(բուսաբանություն)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական kāk-zīrak
Փոխառության աղբյուր՝ պ. kāž(i)ra
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 489
Էջ 375, սյունակ 1
ԿԱՀ
(-ու, -ի, -ից)
«գործիք, կարասի, գոյք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer-
«անել, կերտել, ձեւաւորել»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *karh, *karθra
հնդեւրոպական *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կահակալ,
կահավար,
կահակիր,
կահաւորութիւն,
կահել,
կահամուտ,
կահաւորել,
կահկարասի,
կահավաճառ,
կահագործութիւն,
կահոյք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. (< իրան.)
կերտել
հայ.
ճար
հայ.
ճարտար
Էջ 375, սյունակ 1
ԿԱՀՈՅՐ
«ջրաման, սափոր»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer-
«աման, ջրաման»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
հավանական է ծագումը հնդեւրոպական *kʷer- «աման, ջրաման» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
caru
«աման, կաթսա»
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՇԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կաշի, մորթ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ ակկադ. kūšu
(թերեւս)
«կաշի»
Փոխառութիւն թերեւս սեմական աղբիւրից (սա էլ՝ սումերերենից): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 518) սրան է միացնում նաեւ արաբ. qaš' «չորանալ» արմատից ծագող qašā'a «մի կտոր չորացած կաշի», qaš'a «չոր մորթ» եւ այլ բառեր, որոնք ակկադ. բառի հետ կապ չունեն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաշռանալ,
կաշեայ,
հաստակաշի,
եաթնեկաշնեան,
կաշեգործ,
կաշեգործութիւն,
կաշեկազմ,
կաշեղէն,
կաշեպատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։