Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 779, սյունակ 1
ՔԱՐՈՒՊԱՅ
(քահրիպար)
«դեղին սաթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրս. kahrubā
իրանական աղբիւրից. հմմտ.
Մատենագիտություն
H. AG 263;
Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 781, սյունակ 1
ՔԵՂԻ
(-ւոյ, -եաց, -եաւ)
«ղեկ, ղեկի վերին փայտը կամ ջրի մեջ մխված մասը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. χηλή
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
քեղանալ,
քեղաւար,
քեղաւոր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 569
Էջ 781, սյունակ 1
ՔԵՂԻԿՈՆ
«գլանի պարուրաձեւ գիծ, ականջի արտաքին շրջանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հունարեն ἑλικών
Աղավաղված փոխառություն հունարենից՝ ἑλικών։ - Աճ. ՀԱԲ 4, 569 (անբացատրելի է մնում նախաձայն ք-ի հարցը)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 569
Էջ 793, սյունակ 1
-ԱԼԻ
(-ելի, -իլի)
«զարմանալի, իմանալի, ուտելի, ընդունելի, հեղի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-liyo-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-l(o))- + *-iyo-)
բաղադրյալ ածանց
Դերբայական այս ածանցը կազմված է հիմքային ձայնավորներից (ընդ որում -ի-ն փոխարինվում է -ե-ով, իսկ -ու-ն սղվում է) եւ -լի տարրից։ Թոխարական զուգահեռը ցույց է տալիս, որ -լի, սեռ. -լւոյ ածանցը գալիս է հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարմանալի,
իմանալի,
ուտելի,
ընդունելի,
հեղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թոխ.
-lye, -(l)le
«գերունդիումի կազմիչ՝ պարտավորվածության իմաստով»
Մատենագիտություն
Тохарские языки 1959, 97
Էջ 799, սյունակ 1
ԱՍՏԻ
(-աստ(ի))
«ածեալ, ուղարկուած, հղուած, ծառայ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag’-
«քշել, տանել, վարել, առաջնորդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *-ag’-to (*-ag’-tiyo-))
*g’ > ծ > ս փոփոխութեամբ *t-ի մօտ
ածել; ընդ որում ի-ն հետագայ յաւելում է. բառացի նշանակել է «ածեալ, ուղարկուած, հղուած, ծառայ»։ Յայտնի չէ, կապ ունի՞ արդեօք հաւաստի-ի -աստի-ի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նաւաստ(ի)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἄκτος
լատ.
actus
Տե՛ս նաեւ
Էջ 800, սյունակ 1
-ԱՐ
I
(հմմտ. -իր, -որ, -ուր)
«մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro-
(անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-)
*-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար,
մթար,
մոլար,
արդար,
գալար,
դալար,
երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել»
որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 801, սյունակ 1
-ԱՑԻ, -ԵՑԻ, -ՑԻ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sko
հ.-ե. արմատ՝ *iyo
(անմիջական նախաձեւ՝ *skyiyo-)
Կազմուել է հ.-ե. *-sko եւ *-iyo- ածանցների բաղադրի վրայ (*-skyiyo-)` նախորդող ձայնաւորով կամ առանց դրա. տեղային իմաստը, ինչպէս -ոց-ի դէպքում, զարգացել է հայերէնում, եթէ տեղի չի ունեցել *-tyo-ից ծագող ձեւերի հետ բաղարկում. մակբայական ձեւերի համար (աբացի, մուրացի եւ այլն) թերեւս կարելի է ենթադրել -աց-ով, -եաց-ով հիմքային ձեւերի սեռական-տրականի հետ բաղարկութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այրա-ցի,
արդարացի,
աբացի,
բառացի,
բերանացի,
խելացի,
հայացի,
հայեցի,
ձերբացի,
մուրացի,
հարեւանցի,
բաբելացի,
դրացի,
քաղաքացի,
երբայեցի,
հռովմայեցի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 802, սյունակ 1
-ԱՏՈՐ
(-ՈՒՈՐ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«կրել, բերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
ձայնդարձային ձեւ
Ծագում է հ.-ե. *bher- «կրել, բերել» (այստեղից հայ. բերել) արմատի ձայնդարձային *-bhor- ձեւից՝ նախորդող *-ā/ə- հիմքային տարրով՝ *medə-bhorā (բարդություն) > մտաւոր. հետագայում -ա-ն դարձել է հոդակապ եւ տարածվել նաեւ նախկին ոչ *-ā/ə-ով հիմքերի վրա. զինուոր, վարձուոր ձեւերը առաջացել են զէնու-ւոր, վար-ձու-ւոր ձեւերից (հմմտ. զէն, -ու, վարձ, -ու, որոնք իրանական փախառություններ են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնաւոր,
բանաւոր,
լուսաւոր,
մեղաւոր,
մտաւոր,
զինուոր,
վարձուոր
Մատենագիտություն
Meillet 165
Էջ 804, սյունակ 1
Էջ 805, սյունակ 1
-ԵՑԻԿ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Ի տարբերություն ազդեցիկ, դիեցիկ, երգեցիկ կազմությունների, որոնք ածանցված են -եաց հիմքային ձեւից (երգեաց - երգեցիկ)՝ -իկ ածանցով եւ զուգահեռ են -ացիկ-ով (մուրացիկ), -ուցիկ-ով (հեղձուցիկ) կազմություններին, գեղեցիկ-ի դեպքում բայական համապատասխան հիմք չկա. մնում է ենթադրել կամ համաբանական կազմություն, կամ նախնական *գեղի հիմքի սեռական-տրականից (գեղեաց) -իկ ածանցով կազմված ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղեցիկ,
ազդեցիկ,
դիեցիկ,
երգեցիկ,
մուրացիկ,
հեղձուցիկ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։