Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 773 բառահոդված (էջ 32/78)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 340, սյունակ 1 Էջ 340
ԽՈՆԱՒ (հոնաւ) «խոնավ, թաց»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
հավանաբար իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոնաւութիւն, խոնաւանալ, խոնաւակաց, խոնաւալից, խոնաւակերտ, խոնաւայոյզ, աղտախոնաւ, խոնաւաչափ
Էջ 341, սյունակ 1 Էջ 341
ԽՈՇՏԱՆԳ (խոշտանկ, խոշտանք) «չարչարանք, տանջանք»
Փոխառություն (թերեւս)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված. թերեւս կարելի է առանձնացնել տանգ = տանջ տարրը, բայց ի՞նչ է խոշ-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոշտանգել, խոշտանգանք, հոշտանգանք, խոշտանգալից, խոշտանգումն, դիւրախոշտանք, անխոշտանգ
Էջ 342, սյունակ 1 Էջ 342
ԽՈՌԱՊԵՏ «պալատական, արքունական իշխան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Էջ 344, սյունակ 1 Էջ 344
ԽՈՐԱԲԱԲԱՆ «պարսկական զինվորական (սպարապետական) աստիճան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պարսկերեն (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Փոխառություն պարսկերենից:
Էջ 344, սյունակ 1 Էջ 344
ԽՈՐԻՍԽ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) («խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն») «խորիխս, մեղրահաց, մոմով մեղր, յուղով եւ մեղրով պատրաստված խմորեղեն»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *kār- «մեղրամոմ» բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում)
Թերեւս պատկանում է զուգահեռների այն խմբին, որոնց համար Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 532) վերականգնում է *kār- «մեղրամոմ» արմատը, բայց լատիներենը (եթե փոխառություն չէ հունարենից) եւ հայերենը (եթե իրոք պատկանում է այս խմբին) ցույց են տալիս այլ ձայնավորում (հայերենը նաեւ *k>*kh անցում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեղրախորիսխ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κηρός
«մեղրամոմ»
հուն.
κηρίον
«մեղրահաց»
լիտվ.
krys
«խորիսխ, մոմով մեղր»
լեհ.
skárzyk
«խորիսխ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 532; Bugge KZ 10
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐՀ (խոհ), ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից «խոհ, մտածմունք, խորհուրդ»
Փոխառություն (հավանաբար)
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. (՞) (հավանաբար)
հաւանաբար իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոր(հ)իլ, խորհուրդ, խորհրդանի, խորհրդաբար, խորհրդածութիւն, խորհրդակալ, խորհրդական, խորհրդակից, խոհական, խոհականութիւն, խոհեմ, խոհուն, մտախո(ր)հ, համախորհ, իրաւախո(ր)հ, բարեխորհել, բարեխորհուրդ, երկխորհուրդ, լայնախորհուրդ, անխոհ, ողջախոհ, ողջախոհութիւն, բղջախոհ, համախոհ
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐՇ IV «խորշակ»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. hōrš (թերեւս) «չոր»
Տարածուած ձեւն է խորշակ (տե՛ս), բայց կա նաեւ առանց -ակ-ի ձեւ՝ թերեւս ենթադրուած խորշակ-ից (իրանական առանց -āk-ի ձեւ՝ hōrš, բուն նշանակում է «չոր» (<hōšāk «չորացնող (քամու մասին)»):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1 Էջ 347
ԽՈՒԺԴՆ (կամ խժդն) «համառություն»
Փոխառություն (թերեւս)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խժդալ
Էջ 348, սյունակ 1 Էջ 348
ԽՈՒՄԲ -ի, -ից «հավաք, բազմություն, խումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-p- «կոյտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khu-m-p-) *keu- «ծռել, թեքել» հիմքից
Ձեւով աւելի մօտ են նոյն արմատից կազմուած *kumb(h)-ից ծագող ձեւերը, բայց դրանք ունեն «աման» իմաստը: Կասկածելի է նաեւ *kem- «սեղմել» արմատից ծագելու վարկածը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմբել, աշխարհախումբ, համախումբ, միախումբ, ամենախումբ, աղբախումբ, տանախումբ, մեծախումբ, բազմախումբ, երամախմբել, խմբանկար, խմբապետ, խմբագրութիւն, խմբագրական, խմբագրատուն, խմբագրապետ, խմբագրել, խմբերգ, արձանախումբ, զօրախումբ, նաւախումբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
cuan
«բազմութիւն, կոյտ» <*koup-nā-
լիտվ.
kaũras
«կոյտ»
հուն.
κωμος
«բազմութիւն»
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՇԻՆԱԿ «մի բոյս»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ պարսկերեն (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: