Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 559 բառահոդված (էջ 32/56)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 410, սյունակ 1 Էջ 410
ԿՂԶԻ (-ւոյ, -եաց) «կղզի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel- «գնդ(վ)ել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-) *-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային, կղզեակ, կղզիաբնակ, կղզիանալ, թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz
«ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge
«խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70; Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 411, սյունակ 1 Էջ 411
ԿՄՇՐՈՒԿ «հալպուպ (բույս)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել»
Կազմված է այլուստ անծանոթ կմշր- բառակազմական հիմքից եւ բուսանունների համար սովորական -ուկ ածանցով: Կմ-ը կապ ունի՞ հ.-ե. *gem- «բռնել, սեղմել, ճնշել» արմատի եւ նրանից ածանցված բարբառային կմշտել բայի հիմքի հետ:
Էջ 411, սյունակ 1 Էջ 411
ԿՆԱՓ «մի փշոտ բույս, որ օգտագործվում է կապերտները մաքրելու համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κνάφος
Փոխառություն՝ հուն. κνάφος:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 606
Էջ 413, սյունակ 1 Էջ 413
ԿՇԻՌ (-ոյ) «կշեռք, կշռաքար, նժար, կշիռ, քաշ, ծանրություն, քննություն, ոտանավորի չափ, մի կենդանակերպ՝ Կշեռք, համարժեք, համարժեքորեն, համարժեքություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. gišrinnu(m)
փոխատու լեզու՝ շումեր.
Փոխառություն՝ ակկադ. gišrinnu(m) (<Շումեր)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 611
Էջ 413, սյունակ 1 Էջ 413
ԿՈՁԱԿ (-ի, -աց) (խոզակ) «շենքի պահակ, բարավորի վերնախարիսխ, վերին շեմք, շինվածքի դուրս ցցված մաս, խորանի կամարի մեջտեղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
(իրանականա՞ն)
Էջ 413, սյունակ 1 Էջ 413
ԿՈՁԵՌ(Ն) «անչափահաս մանուկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 613-614) կոզոն «ուղտի ձագ» բառի հետ միասին ծագած է համարում ակկադերենից՝ ենթադրելով այն արաբ. jazūr «մորթելու ուղտ» բառի (ըստ Աճառյանի՝ «ուղտ կամ ուղտի ձագ») հիման վրա, որ ծագում է jzr «մորթել, սպանել» արմատից։ Անհավանական է։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613-614
Էջ 414, սյունակ 1 Էջ 414
ԿՈԶ «կողակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»
Աճառյանի ենթադրությունը (ՀԱԲ 2, 614) կոզեռ(ն) «անչափահաս, մանուկ» բառի հետ միասին (տե՛ս) ակկադերենից ծագելու մասին անհավանական է։ Թերեւս պետք է առանձնացնել կոզ- ընդհանուր արմատը, որի համար հմմտ. նաեւ վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզոակ, կոզակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kozaki
«ուղտի ձագ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 614
Տե՛ս նաեւ
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃՈՃ (բրբ. նաեւ կոծիծ) «մի փուշ՝ կոստուկ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կրկնավոր կոճ- արմատից, որ կապված է կոճիկ բառի կոճ- արմատի հետ. կոստուկի անվան եւ կոծիծ «կպցնող նյութ» բառերի կապի համար հմմտ. ն. գ. klette «կոստուկ» եւ գ. *kleip «կպցնել, սոսնձել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. գ.
klette
«կոստուկ»
գ.
*kleip
«կպցնել, սոսնձել»
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈՃՈՒԿ (կոծծուկ, կոցուկ, կոճուկ) «թեղ, բլղուրան (բույս)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմված է կոճ- արմատից՝ -ուկ վերջածանցով. կոճ-ի համար հմմտ. կոճիկ եւ կոճոճ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 415, սյունակ 1 Էջ 415
ԿՈԿՈՎ I (-անք) (բրբ. կոկլվին) «ամորձի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gou-) *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)
Կրկնավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gou-ից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից: հմմտ. *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)՝ մ. վ. գերմ. kugel(e), գերմ. kugel «գնդակ», նորվ. kjuka «գունձ», լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր», ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գերմ.
kugel(e)
գերմ.
kugel
«գնդակ»
նորվ.
kjuka
«գունձ»
լիտվ.
gùgà
«կոճակ, սապատ, բլուր»
ռուս.
гугля
«ուռուցք, ելունդ, խույլ»