Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 4294 բառահոդված (էջ 32/430)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՍՏՈՅ (արագոյ, երաստոյ), ուշ` յ-ոյց (արագոյ, երաստոյ) «որձաքար» (երկրաբանական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հնարավո՞ր է արդյոք ար- (արու, արական) եւ աստոյ «կայուն, հաստատուն, ամուր» կազմություն
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՏ II (-այ) «արագիլ (՞)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *arədā- «(ծովային) մի թռչուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *arōd/*arəd-)
Կասկածելի է -այ հոլովիչի պատճառով, որ բուն հայերեն հասարակ անունների համար անսովոր է
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ερωδιος
լատ.
ardea
«ձկնկուլ» (<*arəd)
սերբ.
rōda
«արագիլ»
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՏ «արոտ, արածելու խոտ եւ դաշտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, շփել, շփելով մաշել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trəg'-) *g'-ի տ արտացոլմամբ (հմմտ. *ag'ro- > արտ, *g'əlou-> տալ «տագերկին» եւ այլն) եւ ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ)
ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ, ինչպես՝ մաւտ (մատչիլ) եւ յաւտ (յատանել) բառերում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արաւտակից, արաւտական, արաւտատեղի, արաւտաբոյծ, արաւտանալ, խաշնարաւտ, պաճարարաւտ, պարարտարաւտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τρωφω
«ուտել (հում բան), կրծել»
թոխ. ԱԲ
trāsk
«որոճալ»
հայ.
արածել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 349
Տե՛ս նաեւ
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՐ II «բաղանման մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-/or- «մեծ թռչուն(՞)» թռչնանիշ արմատ
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *er-/or- թռչնանիշ («մեծ թռչուն(՞)») արմատի հետ, որտեղից ծագում են հայ. որոր, ուրուր, հուն. ώρνις «թռչուն» բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արօրիկ, ճշնարօր, արօրկերեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
որոր
հայ.
ուրուր
հուն.
ώρνις
«թռչուն»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԱՓԵՏ (ԲՀ) «կուշտ» կամ «նզովված»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Ծագումն անհայտ է:
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԱՔ (արագ) «ուղտափուշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. arāk
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 298
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԲ «գինարբուք», արբ- «խմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *srebh- «ծծել, կլանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *srbh-` *srebh-, *srobh-)
Բաղադրություններ` արբանել (լրացնում է ըմպել բայի պակասավոր ժամանակները` արբի, ա՛րբ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արբանել, արբենալ, արբիլ, արբեցութիւն, գինարբուք, գինարբու, ջրարբիլ, դառնարբոյց, հարբեցութիւն, հարբել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ροφάω
լատ.
sorbeō
«ագահորեն ծծել, կլանել»
լիտվ.
sribli
«մեծ կում անել, խապշտել»
Մատենագիտություն
H. AG 423; Աճ. ՀԱԲ 299
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԲԵԿ (ԲՀ) «խիստ, քաջ, առավել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» < +-եկ < -եակ
Եթե բառս հավաստի է, ապա հնարավոր է նրա հնդեւրոպական ծագումը` *abhor- «ուժեղ, սաստիկ» նախաձեւից (< +-եկ < -եակ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
abor
«շատ, հույժ»
գոթ.
abrs
«ուժեղ, սաստիկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 86, սյունակ 1 Էջ 86
ԱՐԳ I «հարգ, արժանիք, արժեք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *arg
Փոխառություն իրանական աղբյուրից` *arg: հայ. (< իրան.) արժ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արգատոր, արգոյ, արգաժողով, արգագոյն, անարգ, անարգաբար, անարգել, անարգանք, մեծարգի, մեծարգոյ, մարգարեանարգու, (յ)արգունդ, անարգական, զարգանք, զարգանալ, զարգացումն, զարգուն, զարգալի, յարգ, յարգել, յարգատոր, յարգի, յարգագոյն, յարգոյ, յարգոյք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
arəg
«արժել»
սողդ.
arğ
«արժեք, գին»
օս.
arğ
«արժեք, գին»
պրթ.
argav
«արժանավոր»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 46; Աճ. ՀԱԲ 301
Էջ 87, սյունակ 1 Էջ 87
ԱՐԳԱՆԱԿ II «մեհեան, տաճար» (բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
եթե սխալագրութիւն չէ արձանակ ձեւից, ինչպէս կարծում է Աճառեանը
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 302