Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«բաղ» որոնման արդյունք՝ 3993 բառահոդված · Էջ 315 / 400
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 634, սյունակ 1 Էջ 634
ՊԱՐՏԵԼ (ԻԼ) «պարտության մատնել, հաղթել»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. ni-part «մարտ, կռիվ»
Աղբյուր՝ խոս.-սակ. purr (pr-nu-) «հաղթել»
Ջահ. ՀԼՊ 541: Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 68) միացնում է պարտ «պարտք» արմատի հետ որպես փոխաբերական գործածություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարտութիւն, պարտումն, անպարտելի, դիտապարտելի
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 541; Աճ. ՀԱԲ 68
Տե՛ս նաեւ
Էջ 634, սյունակ 1 Էջ 634
ՊԱՐՏԷԶ -ի, -աց «պարտեզ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. pairidaēza «ցանկապատ»
Աղբյուր՝ պ. pālīz «պարտեզ, բանջարանոց»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարտիզաբար, պարտիզ(ա)պան, պարտիզանալ, պարտիզիկ
Նոր՝
պարտիզպանուհի, մանկապարտեզ
Մատենագիտություն
H. AG 229; Աճ. ՀԱԲ 70
Էջ 635, սյունակ 1 Էջ 635
ՊԵՏ (-ի, -աց) «պետ, սկիզբ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *pet
Աղբյուր՝ իրան. *pet- (*pa-ita-)
Աճառյանը բխեցնում է (ըստ Nyberg-ի) *upaita- ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պետութիւն, պիտանի, մարդապետ, պիտանութիւն, հայրապետ, պիտոյ, քահանայապետ, պիտակ, հազարապետ, պիտակութիւն, դահճապետ, պիտառ, գաւառապետ, պիտառել, տիեզերապետ, պիտի, պետական, ումպետ, պետականացնել, յումպետս, խմբապետ, յուպետ, հանրապետութիւն, զինչպետ, մեծապետական, զինչպիտութիւն, նահանգապետ, թեպետ, որպետ, չպետք, չպիտոյ, համապիտան, անպիտան, սակաւապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. paiti-
մ. պ. apāyēt
հ. պ. pati-
պ. bāyad «պետք է»
արք. bēd
մ. պ. pat
պ. pet
Մատենագիտություն
H. AG 229; Ջահ. ՀԼՊ 542; Աճ. ՀԱԲ 74; Աճ. ՀԱԲ 79; Ջահ. ՀԼՊ 542
Էջ 635, սյունակ 1 Էջ 635
ՊԵՐԻՊԱՏԵՏԻԿ «պերիպատետիկ, ճեմական»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. περιπατητικός
Բաղադրութիւն՝ պերիպատետիկեան (պերիպատիկեան):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պերիպատետիկեան, պերիպատիկեան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 75
Էջ 635, սյունակ 1 Էջ 635
ՊԵՐՊԵՌ «սուր բրիչ»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրութիւն՝ պերպեռել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պերպեռել
Էջ 636, սյունակ 1 Էջ 636
ՊԵՍ «պես, նման»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *pēs
գործածվում է որպես վերջածանց` իսկապես, խաչապես, զուգապես, վերջապես, քաջապես, ընդհանրապես, այլապես եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պեսգունակ, պեսպես, այսպես, այդպես, այնպես, որպես, նույնպես, այսպիսի, այդպիսի, այնպիսի, որպիսի, զինչպիսի, որոյնպես, որպիսութիւն, իսկապես, խաչապես, զուգապես, վերջապես, քաջապես, ընդհանրապես, այլապես
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. paēsa- «զարդարանք»
հ. հնդկ. pēsa- «կերպարանք, ձեւ, գույն»
Մատենագիտություն
H. AG 230; Աճ. ՀԱԲ 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 636, սյունակ 1 Էջ 636
ՊԺԳԱԼ «գարշել, նողկալ»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ` (նոր) պժգալի, պժգանք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պժգալի, պժգանք
Էջ 636, սյունակ 1 Էջ 636
ՊԻՃԱԿ (բ. պիծեկ, պուծեկ) «պիծակ» (կենդանաբանություն)
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *bhei- «մեղու»
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)ēi- «սուր, սուր փայտ»
Որեւէ հարաբերություն ունի՞ հնդեւրոպական *bhei- «մեղու» կամ *(s)p(h)ēi- «սուր, սուր փայտ» արմատների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պիծակահար, պիծակխոտ, ճպաղիծակ
Էջ 637, սյունակ 1 Էջ 637
ՊԻՀ «կերակուր, ուտելիք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *pihv-
իրանական աղբյուրից՝ *pihv-։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. piθva- «սնունդ, ուտելիք»
պրթ. pyd «միս»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 250; Ջահ. ՀԼՊ 542
Էջ 637, սյունակ 1 Էջ 637
ՊԻՂԾ (-ոյ) (պեղծ, պխղծ, պխծ) «պիղծ»
Անստույգ (թերեւս)
կապված է պղտ-որ արմատի հետ, ինչպես պարծ-ը հ-պարտ-ի։ Աճառյանը համարում է հայերենից փոխառված վրացերեն pilci/bilci «անմաքուր, պիղծ» բառերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պղծել, պղծաբան, պղծալից, պղծաշուրթն, եղծապիղծ, մկնապիղծ, չարապիղծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. pilci/bilci «անմաքուր, պիղծ» (ըստ Աճառյանի՝ փոխառություն հայերենից)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 82