Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված · Էջ 315 / 764
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈԾՈՐԱԿ (ծոծրակ, ծործորակ) «ծոծրակ»
Ստուգաբանություն
Կրկնավոր կազմություն ինչ-որ *ծոր արմատից: Կապ ունի՞ արդյոք ձո(ր)ծորակ «ձորակ, փոքր հովիտ» բառի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈՄ (ուշ՝ -ոյ) «պաս (պահք), պասի (պահքի) տեսակ (օրը մեկ անգամ ուտելը)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. sōm(ā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծոմել, ծոմական, ծոմապահք, ծոմապահություն, ծոմագան
Մատենագիտություն
H. AG 306; Աճ. ՀԱԲ 467
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈՅԼ (ուշ՝ -ի, -ից, -աց) (ծոյղ) ««ծույլ, անաշխատասեր» (բ. «տկար, թույլ»)»
Ստուգաբանություն
Կապ ունի՞ արդյոք թոյլ բառի հետ, ինչպես բմփիլ-ծմփիլ զույգի դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուլանալ, ծուլամտություն, ծուլալից, ծուլանք, ծուլացուցիչ, ծուլութիւն, ծուղալ, ծուղութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈՆ «մի բույս (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Անստույգ բառ:
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՐ «ծոր, ծորվանք»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «անմաքուր հեղուկ»
Աղբյուր՝ քարթվ. *cur (թերեւս) «քամել»
թերեւս փոխառութիւն կովկասեան (քարթվէլական) աղբիւրից, կամ, թերեւս, վերջինիս հետ մասին մի երրորդ աղբիւրից։ Եթէ ճիշտ են թմրիլ-ծմրիլ, թոյլ-ծոյլ զուգահեռները (թ/ծ հերթագայութեամբ), ապա կարող է գալ հնդեւրոպական արմատից, որտեղից՝ թոր, թորել, թարախ, եւ այս դէպքում Աճառեանի կարծիքը հնարաւոր է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծորել, ծորածոյ, ծորան, ծորուն, ծորենի, ծո(ր)ծոր, անծորելի, երկնածորան, հրածորան, շարաւածոր, քարափածոր
Նոր՝
ծորակ, ծորակաւոր, մեղրածոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. cur
մեղր. cur/cir
ճան. (n)cor
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 469
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՒԽ -ոյ «ծուխ, մուխ, գոլորշի, շոգի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ խեթ. tuhhu(uā)i (թերեւս) «ծուխ»
թերեւս բ/ծ հերթագայութեամբ ծագում է խեթերէն բառից։ Աճառեանը բխեցնում է «կովկասեան» (վրացերէն) աղբիւրից, բայց բերած օրինակները համոզիչ չեն (բուն «ծուխ» իմաստի համար կա վրաց. kvamli):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. cuxva «ցավ, տրտմություն»
վրաց. mcuxri «աղջամուղջ, երեկո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՒԾ -ոյ «ծուծ, ծծելիք. մի հարկ (°), ոսկրածուծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
թերեւս հնդեւրոպական ծագման ծիծ բառի ձայնդարձային ձեւը։ Աճառեանը համարում է «կովկասեան» (քարթվէլական) ծագման բառ՝ բերելով մի շարք բառեր։ Մեր օրերում առանձնացւում է քարթվէլական *cow- «ծծել» արմատ, որի համար նշւում են նախիյան - դաղստանյան զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուծ-ք, ծծել, ծծինք, քարախածուծ, ուղղածուծ, կաթնածուծ, կովածուծ, մեղրածուծ
Նոր՝
ծծան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց. juju «ծիծ»
վրաց. cov(n)a «ծծել, ծծում»
վրաց. cucna «ծծել, ծծում»
վրաց. cucva «խոնավացնել, թրջել»
վրաց. cici «ծիծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 471; Կլիմով, ԷՍԿՅ 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1 Էջ 367
ԾՈՒԿԱԼ «համառել (°)» կամ «հավատալ (°)»
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ։
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՆԿ- «ընտանիք, սերունդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
ծունկ բառի փոխաբերական առումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնկասեր
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՆՐ (ուշ՝ ծունդր) «ծունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu- «ծունկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'onu-r-) մի այլ ձեւ
Բնիկ հնդեւրոպական՝ ծունգ բառի (տե՛ս) մի այլ ձեւ՝ *g'onu-r-` *g'enu- հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծունրդրութիւն, ծնրադրութիւն, ծնրադրական, ծնրել
Մատենագիտություն
H. AG 457; Աճ. ՀԱԲ 473; Pok. IEW 381
Տե՛ս նաեւ