Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 733 բառահոդված (էջ 31/74)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 362, սյունակ 1 Էջ 362
Ծ(Ի)ՄԵԼ (զիմել) «ագռավաբանջար, կատվաբույթ» (բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. jumela «հավակատար»
փոխատու լեզու՝ վրաց. camali «դեղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 464) նշում է կովկասյան (քարթվելական) երկու հնարավոր աղբյուր: Նման են հնչում նաեւ ռուս. жасминда «հավակատար» եւ հայ. շոմին «ծմել, սպանախ» բառերը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
жасминда
«հավակատար»
հայ.
շոմին
«ծմել, սպանախ»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 464
Էջ 363, սյունակ 1 Էջ 363
ԾԻՆԿԱՐԻ «բոխի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրացերեն՞
կա թրք. cinkari, բայց իմաստով տարբեր է
Էջ 363, սյունակ 1 Էջ 363
ԾԻՏ (-ի, -ից) «ճնճղուկ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi- «երգել, կանչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'īd-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 458) վերագրում է կովկասյան ծագում՝ օրինակ բերելով չ-ով (č) սկսվող կովկասյան քարթվելական (վրաց.) čiti «թռչնակ, սոխակ», մեգր. čiti «թռչնակ, ճնճղուկ», ինգ. čit «ճնճղուկ, ծիտ» բառերը եւ նշելով, որ հայերեն բառը հանդիպում է միայն կովկասահայ բարբառներում, թեեւ վրաց բառարանագիր Չուբինաշվիլին վրաց. բառը փոխառություն է համարում հայերենից: Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական աղբյուրից՝ *g'ēi- «երգել, կանչել» արմատի համար ենթադրելով *g'īd-ով տարբերակ (*g'īd- > ծիտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծտաբոյն, ծտախաղող, ծտապաշար, ծտանուտ, ծտենակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaodys
«աքաղաղ»
լիտվ.
giedoti
«երգել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 458
Էջ 364, սյունակ 1 Էջ 364
ԾԻՐՏ (ծիրտ, ծերտ) (գրտել, գոդել) «ծերտ, թռչնաղբ, ճանճաղբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er- «կղկղել, մարմնի կեղտ, կղկղանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *sk'er(d)-)
Կան բարբառային g-ով տարբերակներ (գրտել, գոդել), որոնք կարող են g-եռ(ն)-ի հետ միասին ծագել հնդեւրոպական *sk'er(d)- «կղկղել, մարմնի կեղտ, կղկղանք» արմատից, բայց ինչպիսի՞ն է սրանց հնչյունական հարաբերությունը ծիրտ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծրտել
Էջ 365, սյունակ 1 Էջ 365
ԾԿՐԱԼ «զկռտալ, ձգռտալ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կապ ունի՞ արդյոք ձկռտալ (զկռտալ) բառի հետ՝ որպես բարբառային տարբերակ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 365, սյունակ 1 Էջ 365
ԾԿ(Ր)ԱՒՈՐԻ (ծպաւոր) «Հրատ (Մարս) մոլորակ» (աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Ծպաւոր տարբերակը թերեւս իրոք ծոպաւոր-ի տարբերակն է:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՂԱԿ (ծողակ, ծաւղակ, ծաղուկ, ծաղաղակ, ծատղակ, ծալալակ, ծղուղակ, ծաղ) «ծուղակ, որոգայթ, բակարդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
բխեցնել հնդեւրոպական *geu-l- ձեւից՝ *geu- «ծռել» արմատի քմայնացած *g'eu- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուղարկել, ծուղակել, ծուղակում
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՒՐՔ («°») ((ԲՀ))
Ստուգաբանություն ()
Տրված է ծոպ բառի բացատրության մեջ։ ԲՀ-ի նոր հրատարակության մեջ ուղղված է ծոպք։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՈՓՈՐ I (փռույգ, ֆրիզ (ճարտարապետական տերմին)) (ճարտարապետական տերմին)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմված է ծոփ (ծոպ) արմատից՝ -որ վերջածանցով (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Էջ 369, սյունակ 1 Էջ 369
ԾՊՏԵԼ «ծպտել, հագուստափոխել, կերպանափոխել, խուսափել, հալածել, ծածկել, թաքցնել, տարածել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. sibtu «մի զգեստ»
փոխատու լեզու՝ ակկադ. subātu(m) «կտոր, զգեստ, հագուստ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 472