Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԷԶ
(կիզ-)
«կիզում, այրում»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս պատահական է նմանութիւնը թիւրք.-թաթար. գəz «վառւել, բոցավառւել, կարմրել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզող,
կիզելի,
կիզուց,
արեգնակէզ,
հրկէզ,
հրկիզել,
ածխակէզ,
արեւակէզ,
անկէզ,
դժոխակէզ,
ցրտակէզ,
երկնակէզ,
դիւրակէզ,
ողջակէզ,
ողջակիրել
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԵՏ
II
(-ի, -ից)
««կետ, նշանակետ, նպատակակետ, ժամանակակետ, միջակետ, բեւեռ, կշեռքի մետ (սլաք), կենտրոն» (եւ կիտ «բեւեռ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geid-
«կծել, խայթել, խոտոտում ածել»
Այլեւ՝ հայ. կծել (-կիծ) (հայ-գերմ. զուգաբանություն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիտուած,
կիտակ,
կիտի,
կիտադրեալ,
կիտասահման,
կետահարութիւն,
անկէտ,
ցամաքակէտ,
ժամանակակէտ,
միջակէտ,
ստորակէտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
kitla
հ. անգլ.
citelian
հ. սաքս.
citilōn
Մատենագիտություն
Pok. IEW 356
Տե՛ս նաեւ
Էջ 403, սյունակ 1
ԿԹԻԼ
(*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ)
«թուլանալ, տկարանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gei-
«պտտել, ծռել (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ,
կթոտել,
կթուտել,
կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
keikr
«հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ.
kikna
«հետ թեքվել»
հայ.
կեղն
«թեք, զառիվայր»
թերեւս
լատ.
gibber
«սապատավոր»
(*gei-bh-?)
լիտվ.
geibti
«թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»
Էջ 405, սյունակ 1
ԿԻՆԿՂԻՍ
«ցանկապատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιγκλίς
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 591
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՍ
-ի, -ից
«կախարդ, կախարդանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γόης
«կախարդ»
կասկածելի է
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԶԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կղզի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēlg̑hiio-)
*-g̑- աճականով (*gel-, *gleg̑-, մասամբ *gelg̑h-°) ձեւից
Պետերսոնը եւ Պատրուբանին կապում են ըն-կղմել, ըն-կլնուլ բառերի հետ (որպես «ծովում ընկղմած»), իսկ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 603) համարում է ակկադական (ասուրական) փոխառություն` ենթադրելով այն արաբ. jazira եւ ասոր. gazartā «կղզի» ձեւերի հիման վրա, որոնք ձեւով հեռու են:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղզային,
կղզեակ,
կղզիաբնակ,
կղզիանալ,
թերակղզի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լեհ.
głaz
«ժայռ, գլաժայռ, գլաքար, գետաքար»
մ. վ. գ.
klinge
«խճոտ ձանձաղուտ գետի մեջ»
հ. իսլ.
kleggi
«խոտի դեզ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ԼՀԳ 70;
Աճ. ՀԱԲ 603
Տե՛ս նաեւ
Էջ 411, սյունակ 1
ԿՃՈՒԹ
«շատոտվի, բազմոտիկ, պատպայճ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԶՊԱՏ
(-ի, -աց)
(բ. կոզբանդ)
«լաչակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Քանի որ կա բրբ. կոզբանդ տարբերակը, որի -բանդ-ը իրանական ծագում ունի, ուստի հավանական է առանձնացնել կոզ «?» եւ պատ բաղադրիչները, որոնցից առաջինի ծագումը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզպատել
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԼՈԶՏՐ
(բ. կլզտրուկ, կլստրիկ)
««աչքի կոպի գարեհատիկ, գարուկ» (այլեւ՝ բրբ. կլստրիկ «ծիլիկ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վել), կլոր բան, գունդ»
պատկերավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վել), կլոր բան, գունդ» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. անգլ.
colk(e)
«խնձորի կորիզ»
ռուս.
глаз
«աչք»
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԾ
-ոյ
«կրծքաձեծ լաց, ողբ, կոծում, ծեծում, ալեկոծություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ենթաշերտային բա՞ռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոծիլ (-ալ),
կոծական,
կոծանք,
կոծադիր,
կոծապար,
կոծատեղի,
քարկոծել,
քարկոծանի,
ալեկոծ,
ալեկոծութիւն,
ձեռակոծ,
նաւակոծիլ,
պատուհասակոծ,
թթակոծ,
ծովակոծութիւն,
երասանակակոծել,
համբաւակոծ,
հանապազակոծ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։