Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 629, սյունակ 1
ՊԱՐԱՆՈՑ
(-ի, -աց)
«վիզ, նեղուց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuel-
«պտտվել, շրջվել»
հ.-ե. արմատ՝ *bheug-
«ծռել»
Կազմված է պարանիլ «դառնալ, հետ դառնալ» բայի ներգործական պարանել «դարձնել, շուտ տալ, շրջել» (պահպանվել է միայն բարբառներում) բայի հիմքից՝ -ոց վերջածանցով։ իմաստային այդ հարաբերությունն է առկա նաեւ լատ. collum «պարանոց» (*kuel- «պտտվել, շրջվել» արմատից), այլեւ հայ. բուկ (<հ.-ե. *bheug- «ծռել») բառերում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարանոցաբաղ,
պարանոցատանջ,
պարանոցուտ,
մերկապարանոց,
կարճապարանոց,
գեղեցկապարանոց,
լայնապարանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
collum
«պարանոց»
Էջ 630, սյունակ 1
ՊԱՐԱՍՏԵԼ
«թլպատել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է պար- նախածանցով՝ (հ)ատել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 57) նշում է այս ձեւը որպես հուն. περιτέμνω-ի պատճենում, բայց ուշադրություն չդարձնելով ԲՀ-ի ձեւին, վերականգնում է առաջին հերթին «մաքրել, սրբել» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
περιτέμνω
«պատճենում»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 635, սյունակ 1
ՊԵ(Տ)ՐԻՔՈՆ
(պետրիքոն)
«հնդկական մի ծառ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 76) որպես աղբյուր նշում է (ըստ ՆՀԲ-ի) հուն. περιδέξιον «աջ թեւի ապարանջան» բառը, որ չունի այդ իմաստը:
Էջ 639, սյունակ 1
ՊՂԱՅԻԴԱ
«բազմաստեղբ»
(աստղաբաշխական տերմին)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. πλειάδα
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 88
Էջ 643, սյունակ 1
ՊՈՒՏ
II
(տուպ)
«կաթիլ, կետ, քիչ, խալ, պիսակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
պուտ «բշտիկ» բառի (տե՛ս) իմաստային մի զարգացումը
Տե՛ս նաեւ
Էջ 643, սյունակ 1
ՊՌԱԽՑՆԵԼ
«հարդարել»
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ արաբերենից barq
«փայլեցնել, զարդարել»
փոխատու լեզու՝ թրք. braxmak
«թողնել»
փոխատու լեզու՝ թուրքերենից baroik
«մազոտ, փրչոտ»
Ճիշտ ստուգաբանությունը կախված է բառիմաստի ճշտումից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 106) բխեցնում է արաբերենից՝ barq «փայլեցնել, զարդարել» կամ թրք. braxmak «թողնել», Ղազարյանը եւ Ավետիսյանը (ՄՀԲ 286)՝ թուրքերենից՝ baroik «մազոտ, փրչոտ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 106;
ՄՀԲ 286
Էջ 656, սյունակ 1
ՌԱՍՏ
«Վիշապ համաստեղության գլուխը»
(աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ras
«գլուխ»
-տ ածականով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 142
Էջ 662, սյունակ 1
ՍԱԴՐԻԼ
«դադար առնել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. satr
«ծածկել, պահել»
իմաստային անցմամբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բ.
սըթրի
Էջ 662, սյունակ 1
ՍԱԹ
(-ի, -աց)
«սաթ, բուստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’at-
n-ի համար վերականգնվում է «պայքարել» իմաստը, բայց կա նաեւ բրետ. kadr բառը «գեղեցիկ» իմաստով, իսկ հ. բրետ. kadros-ի համար վերականգնվում է *k’ad- «փայլել» արմատ
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k’at-, n-ի համար վերականգնվում է «պայքարել» իմաստը, բայց կա նաեւ բրետ. kadr բառը «գեղեցիկ» իմաստով, իսկ հ. բրետ. kadros-ի համար վերականգնվում է *k’ad- «փայլել» արմատ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաթնուկ,
սաթթեբրունի
Էջ 662, սյունակ 1
ՍԱԼ
(-ի)
«սալ (տափակ քարի մեծ կտոր, մետաղյա զնդան, դարբնասալ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kei-
«սրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kəlā-)
հատուկ իմաստային զարգացմամբ
հատուկ իմաստային զարգացմամբ. հնդկա-հայ. -գերմ. տարածում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սալաքար,
սալքար,
սալքարուկ,
սալակապ,
սալարկ,
սալարկել,
սալայատակ,
սալել,
սալարակապ,
սալայատակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
çilā
«քար, ժայռ»
հ. իսլ.
hallr
«քար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 155
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։