Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 222, սյունակ 1
ԵՐԴՈՒՄ(Ն)
(-ն)
«երդում, ուխտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«հանդիսավորապես ասել, խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *urēdhu-(?))
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երդնուլ,
երդնուալ,
երդումն,
երդումնտել,
երդմնիլ,
երդմնազանց,
երդմնակեր,
ստերդումն,
շատերդումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βερυω
«արտասանել»
(Հեսիք.)
լատ.
verbum
գոթ.
waúrd
պրուս.
virds
«բառ»
ավ.
urvāt-գ
«սահմանում, պահանջ, պատվեր»
(*urēto->)
հուն.
ρητον
«պայմանավորվածություն, պայման»
հ. սլ.
rota
«երդում»
Մատենագիտություն
Meillet, MSL 142;
Ջահ. ՀԼՊ 156;
AG 443
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵԱՅ
««ծառ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ եբր. 'ēz
«ծառ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 69) հնարավոր է համարում նույնացնել երու (երիւ) անստույգ բառի երուաց ձեւի հետ: Ամալյանը (ԲՀ 365) հանում է եբր. 'ēz «ծառ» բառից (?):
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 69;
ԲՀ 365
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵԿ
(երեակ)
«երեկո, երեկ, արեւմուտք, գիշերավար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reguos-
«մութ, խավար»
Բնիկ հնդեւրոպական` *reguos- «մութ, խավար» նախաձեւից: Հմմտ. հ. հնդկ. rajas «մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի», rajanē «գիշեր», հուն. ερεβος «ստորերկրյա աշխարհի խավար», գոթ. riqis «խավար, մութ», թոխ. Ա orkām «խավար»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեկոյ,
երիկուն,
երեկոյանալ,
երեկոր,
երեկորեայ,
երեկորի(ն),
երեկորնեայ,
երեկաւքք,
երեկաւքոց,
ցերեկ,
ցերեակ,
ցերեկութիւն,
ցերեկոյթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rajas
«մութ, մշուշ, ծուխ, շոգի»
հ. հնդկ.
rajanē
«գիշեր»
հուն.
ερεβος
«ստորերկրյա աշխարհի խավար»
գոթ.
riqis
«խավար, մութ»
թոխ. Ա
orkām
«խավար»
Մատենագիտություն
H. AG 443;
ՀԱԲ 45
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՍ
(-ի, -աց)
«երես, դեմք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prepsā-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *prepsā-` *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ, երես, կերպարանք» արմատից: Հմմտ. հուն. πρέπω «աչքի ընկնել», հ. հոլ. richt «ձեւ, կերպարանք», այլեւ հայ. երեւիլ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեսաւոր,
երեսատորել,
երեսալ,
երեսանալ,
երեսագիր,
երեսապաշտ,
երեսապաշտութիւն,
երեսփոխան,
երեսնա(ն)կ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω
«աչքի ընկնել»
հ. հոլ.
richt
«ձեւ, կերպարանք»
հայ.
երեւիլ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 47;
Pok. IEW 845
Էջ 223, սյունակ 1
ԵՐԵՐ
(երր)
«երերում, տատանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tres-
«դողալ, երերալ»
կրկնությամբ կազմված
հ.-ե. արմատ՝ *rei-r(ēi)-
«դողալ, դողդողալ»
վերականգնում
Բնիկ հնդեւրոպական` *tres- «դողալ, երերալ» արմատից` կրկնությամբ կազմված: Մոկռոնին (Pok. IEW 1, 1095) հանում է *tresri- ձեւից, բայց սա պիտի տար *երեռ: Եթե ճիշտ է հնդեւրոպական կրկնավոր *rei-r(ēi)- «դողալ, դողդողալ» ձեւի վերականգնումը (հմմտ. գոթ. reiran «դողալ», հ. հնդկ. lēlāyáti «օրորվում է, երերում է, դողում է»), ապա հնարավոր է երեր-ի պատկանելությունը սրան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երերիր,
երերագին,
երերում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
trasati
«դողում է»
հուն.
τρεω
«դողալ, վախից փախչել»
լիտվ.
trĭšëti
«դողալ»
գոթ.
reiran
«դողալ»
հ. հնդկ.
lēlāyáti
«օրորվում է, երերում է, դողում է»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 48;
Pok. IEW 1095
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԵՒ
II
«երեւում, երեւալը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *prep-
«աչքի ընկնել, երեւալ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *prep- «աչքի ընկնել, երեւալ» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկիլ,
երեւակ,
երեւոյթ,
աներեւոյթ,
յերեւան,
յերեւանի,
բացերեւ,
ակներեւ,
յայտներեւակ,
հանկարծերեւեաց,
յետսերեւակի,
սակաւերեւեաց,
մակերեւոյթ,
երեւակայական,
երեւակայութիւն,
աներեւակայելի,
օդերեւոյթ,
դրսերեւոյթ,
մակերեւութային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πρέπω
«աչքի ընկնել»
հ. խլ.
richt
«ձեւ, կերպարանք»
հ. վ. գ.
furben
«մաքրել (*«երեւելի դարձնել»)»
Մատենագիտություն
H. AG 444;
Աճ. ՀԱԲ 49
Էջ 224, սյունակ 1
ԵՐԹԱԿ
«համատարած»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ճիշտ ձեւն է երկաթ, որ առկա է բոլոր ձեռագրերում, բացի մեկից (հմմտ. Ամալյան, ԲՀ 365). բայց ինչո՞ւ է բացատրված «համատարած»։
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻ
(-ւոյ, -եաց)
(երի)
«կենդանու կրծքամաս, երբուծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rēiti-
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 54) բխեցնում է հնդեւրոպական *perə- «առջեւ» ձեւից, բայց բերած օրինակները բուն մարմնամասերի անուանումներ չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
rietas
«ազդր»
լատվ.
rieta
«ոտք»
հ. սլ.
ritə
«հետույք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 863;
Աճ. ՀԱԲ 54
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԶ
(ճիշտ` երէզ)
«կտավաշերտ (որպես կապ), կտավ, երիզ, ժապավեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rei-g(')-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rei-g'h-)
*-g(h)-ն աճական է
հնարավոր *rei-g'h- (*-g(h)-ն աճական է) զուգահեռ ձեւից. այս *reig(')-ն առկա է միայն կելտական եւ գերմանական խմբերում (որոնց միջոցով քմայնութիւնը հնարավոր չէ պարզել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիզափինդ,
երիզապնդել,
երիզապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
ric
«կապ»
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԹ
(իրիթ)
«մեծ սեպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer-
«պատռել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *urit-)
այս արմատի *ureid-s- ձեւից է համարվում երգիծանել-ը (տե՛ս): Աւելի քիչ հաւանական է *rei- «պատռել, քերծել» արմատի *re-t- ձեւից բխեցնելը:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 156
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։