Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված · Էջ 31 / 118
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՀԵՏ (զեհիդ) «մահմեդական կրոնավոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. zahīd (zāhīd) «ճգնավոր, կրոնավոր»
Փոխառություն՝ արաբ. zahīd (zāhīd) «ճգնավոր, կրոնավոր»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեհետաժողով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՂԽ (զեղ-, զեխ-, ուշ՝ զիղխ) «խախուտ, անհաստատ, սահուն, շվայտ, ցոփ, անառակ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ»
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ): Հազիվ թե զ-հեղխ կազմությամբ կապ ունենա *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեղխագործութիւն, զեղխութիւն, զեղխիլ, զեղխանալ, զեղխաբարոյութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παλλω «թափահարել, ցնցել»
հուն. παλαχη «վիճակ» (Հեսիք)
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՂՁ I (-ի, -ից (՞)) «զղջում, խեղճ, խղճալի, ցավալի»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «բարեհաճ, մեղմացնել»
Ծագումն անհայտ է: Հազիվ թե *զհեղձ- կազմությամբ կապ ունենա հնդեւրոպական *sel- «բարեհաճ, մեղմացնել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զղջանալ, զղջալ, զղջումն, անզղջ
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՆՃՃԵԼ (զենճեռել՞) «զորացնել, սպառազինել (՞)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
ՆՀԲ-ն կապում է զէն բառի հետ:
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՏ «վարդապետ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Հազիվ թե լինի զհետ բառի կրճատված ձեւը: Ամալյանը (ԲՀ 267) համարում է զեղ «վերադիր» բառի աղավաղումը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԻ «ինչո՞ւ, ի՞նչ, ինչպէ՞ս, թէ, որ, որպէսզի, որովհետեւ, որքան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi- «դերանուանական արմատ» զ- նախդիրով
Կազմուած է զ- նախդիրով` *kʷi դերանուանական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիարդ, զերդ, զերթ, զիարդապէս, մինչ զի, քանզի, փոխանակ զի, որպէսզի, վասն զի
Մատենագիտություն
H. AG 450; Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԱՅԼԻԼ (զմայլանալ) «հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» (անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-) *-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական, զմայլութիւն, զմայղութիւն
Նոր՝
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. miels «սիրելի, հաճելի»
լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի»
ռուս. милый «սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ. miēdhā (ոչ *-l- ով)
ավ. myarla «զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈԶԱՏԵԼ (զոզատող (միաձայն եղանակի անուն) ձեւի մեջ) (երաժշտական)
Ծագումն անհայտ է (՞)
կապ ունի՞ արդյոք զատ-ել բայի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈՂՈՔԻԼ «հագենալ, կշտանալ, անհագաբար ուտել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *elək- «քաղցած» զ- նախածանցով
հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *elək- «քաղցած» արմատի հետ (զ- նախածանցով):
Էջ 242, սյունակ 1 Էջ 242
ԶՈՒԱՐԹ «ուրախ»
Ծագումն անհայտ է
Ստուգաբանորեն կապված է զուարճ բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զուարթանալ, զուարթութիւն, զուարթուն, զուարթագին, զուարթածաղիկ, զուարթակից, զուարթամիտ, զուարթաչար, յարազուարթ, սաղարթազուարթ
Նոր՝
զուարթալի, զուարթախոս, մշտազուարթ