Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1109 բառահոդված (էջ 31/111)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՆՁԿԱԼ (թնծկալ) «վնգստալ, կաղկանձել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ten «բնաձայնական»
Եթե բնաձայնական նոր կազմություն չէ, ապա թերեւս կապված է հնդեւրոպական *(s)ten բնաձայնական արմատի հետ, որտեղից` հայ. թնալ, թն(կ)թն(կ)ալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնծկթալ, թնծկտոց
Տե՛ս նաեւ
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՆՁՈՒԿ II «մի տեսակ ուտելի սունկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tenk-
Ծագումով թերեւս կապվում է նախորդի հետ: Հնդեւրոպական *tenk- արմատից ծագում են նաեւ բուսանուններ:
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈԺԻՒՆ «արջի ձագ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «ծնել»
Կապ ունի՞ արդյոք հ.-ե. *tek- «ծնել» արմատի հետ (*tekno «ծնյալ, երեխա»)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 193) մատնանշում է կապը քրդ. tōža, tōžang «ձագ» բառի հետ, բայց կապի բնույթը չի բացատրում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
քրդ. tōža, tōžang «ձագ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 193
Էջ 270, սյունակ 1 Էջ 270
ԹՈՄՆ (թոմին (սեռ. ՞) «անշարժ») «թույլ, մեղկ, լքված» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem- «շփոթված, թմրած»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *tem- «շփոթված, թմրած» արմատի հետ. հմմտ. հ. հնդկ. támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում», հայ. թմիր. բնիկ հայկական ձեւը պետք...
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. támyati «նվաղում է, թուլանում է, շնչահեղձ է լինում»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅՆ (թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից «թույն, մահադեղ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steu- «խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր, թիւնաւոր, թունել, թունալից, թունամուխ, թիւնաբեր, թիւնաբուխ, ապաթոյն, դառնաթոյն, չարաթոյն, իժաթոյն, հրաթոյն, եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐ II «թուրինջխոտ, պատրինջ»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)ter-n բուսանվանական արմատի հետ:
Էջ 273, սյունակ 1 Էջ 273
ԹՈՐԽ «չոր, չորացած (ծառի մասին)»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունենա հնդեւրոպական *ter- «տորորել, մաշեցնել» արմատի հետ
Էջ 275, սյունակ 1 Էջ 275
ԹՈՒՄՆ (թումնի, այլեւ թուրմն (°), թուսի (°)) ««խավար» (ԲՀ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom-no)
հ.-ե. արմատ՝ *tem(ə)- «մութ, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *tom(e)s-no-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 210) թուրմն ձեւի կապակցությամբ գրում է. «կա պ. tum «մութ», բայց այս բառը մենք պարսկերենի բառարաններում չգտանք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թումանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. támas «մութ, խավար»
իլիր. τομαρος «լեռնանուն»
հ. սլ. təmənə
ռուս. темный «մութ, խավար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 210
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՊՂԱ (թեպղա, թեպղ) «մի չար ոգի, մի դեւ»
Ծագումն անհայտ է
հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *steb(h)- արմատի հետ, որ, ի թիվս տարբեր իմաստների, ունի նաեւ «անարգել, նախատել» իմաստը:
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՒՖԱՅ ««՞» (թուֆայի ծառ կապակցության մեջ)»
Ստուգաբանություն