Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 800 բառահոդված (էջ 31/80)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 305, սյունակ 1 Էջ 305
ԼՈԴ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հյուսիս-եւրոպական (կելտական կամ սկանդինավյան)
հայտնի չէ փոխառության ուղին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lōdī
(< կելտ. ՞)
հ. սկանդ.
ludi
հ. վ. գ.
ludo
հ. վ. գ.
lobo
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 307-308
Էջ 308, սյունակ 1 Էջ 308
ԽԱԹԱՐԵԼ ««քանդել, ավերել, քայքայել», այլեւ խաթել «նվազել, թուլանալ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skēth- «վնասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khǝth-)
երկուսն էլ միայն խաթարել ձեւի համար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-σκηθής
«անվնաս»
գոթ.
skapjan
«վնասել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950; Ջահ. ՀԼՊ 149
Տե՛ս նաեւ
Էջ 308, սյունակ 1 Էջ 308
ԽԱԹԵԼ «նվազել, թուլանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skēth- «վնասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khǝth-)
միայն խաթարել ձեւի համար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաթարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-σκηθής
«անվնաս»
գոթ.
skapjan
«վնասել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 950; Ջահ. ՀԼՊ 149
Էջ 310, սյունակ 1 Էջ 310
ԽԱԽԱՆՋԵԼ «այլանդակ ձայներ հանել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
կրկնավոր կազմություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 316
Էջ 310, սյունակ 1 Էջ 310
ԽԱԽՈՒՏ «խարխուլ, անհաստատ, խափուտ, քակված, քանդված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keud- «նետել, շտապել, նետվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khə-khud-) կրկնավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kodati
«քշում է»
հ. անգլ.
sceoton
«նետել, հրել»
հ. վ. գ.
sciozan
«նետել, արագացնելով շարժել»
Էջ 310, սյունակ 1 Էջ 310
ԽԱԾԵՒԱԹ «արաբական արարողություն՝ նորընտիր իշխանի շղթայում եւ ծեծում առաջնորդին հնազանդ լինելը ցույց տալու համար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբերեն
աղավաղմամբ կամ ժողովրդական ստուգաբանությամբ փոխված. հմմտ. ժ հնչույթի առկայությունը
Էջ 311, սյունակ 1 Էջ 311
ԽԱՀՐԵԼ «այրել, խարկել, այրելով փչացնել (կերակուրը), փչացնել քանդել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՂ (կա նաեւ մ. հ. խաղոդիլ «խաղաղվել, հանգստանալ, մեղմանալ, թուլանալ») «խաղաղ, հանդարտ, հանգիստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khl- (անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (կամ *khəl-, *khəl-)) կրկնաւոր կամ -աղ ածանցով ձեւ
եթե ճիշտ է Մեյեի համեմատութիւնը հուն. χαχαω «արձակել, թողնել, թուլացնել» բայի հետ: Թերեւս հնարաւոր է նաեւ համեմատութիւնը կաղաղ «որջ» (սկզբնապես «հանգստավայր, ապաստարան») բառի հետ՝ կ/խ հերթագայութեամբ (հմմտ. կեղ «ծուռ» - խեղ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղաղանալ, խաղաղական, խաղաղակոյտ, խաղաղարար, խաղաղիկ, խաղաղութիւն, հետախաղաղ, հողմախաղաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χαχαω
«արձակել, թողնել, թուլացնել»
Մատենագիտություն
Meillet, EGCAC 36
Էջ 312, սյունակ 1 Էջ 312
ԽԱՂԱՍԱՄ (-ի, -աց) «վանդականդաղեր»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *kolə- «հյուսել» *kh-ով ձեւ
Թերեւս կրկնաւոր խաղ արմատից, որ հազիվ թե կարելի լինի կապել հնդեւրոպական *kolə- «հիւսել» արմատի *kh-ով ձեւի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղխամետայ
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԴ (խանտ), -ոյ, -ի, -ից «ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khand- «լուսաւորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-) ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ, խանդալ, խանդանի, խանդութիւն, խանդել, խանդեղնութիւն, խանդաղանի, խանդաղական, խանդաղիլ, խանդաղատ, խանդաղատիլ, խանդաղատութիւն, խանդաղատանք, չխանդաղատանք, խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati
«լուսաւորում է»
հուն.
κανδαρος
«ածուխ»
լատ.
candeō
հինդկ.
candra-
հուն.
κανδαλος
հայ.
խանդ