Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված
· Էջ 309 / 764
Էջ 358, սյունակ 1
ԾԱՅՐ
«ծայր, գագաթ, նորածագ արեւի ճառագայթ, գերազանց բան»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *g'er-
«հասունանալ, ծերանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'ario-)
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *g'er- «հասունանալ, ծերանալ» արմատի հետ (*g'ario->ծայր?): Անհաւանական է կապը նաեւ վրաց. cweri «ծայր» կամ ակկադ. siru «եզր» բառերի հետ: Ենթաշերտային բա՞ռ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծայրակարմիր,
ծայրագաւառ,
ծայրակոտոր,
ծայրայեղութիւն,
ծայրակտուր,
սրաձայր,
ծայրան(ան)ալ,
ծայրաքաղ,
ծայրան,
ծայրայեղ,
արեւածայրք,
լեզուածայր,
ան-
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԱԿ
-ի, -աց
«խայտառակ(ութիւն)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծան- արմատից՝ -ակ վերջածանցով՝ «ճանաչել տալ, յայտնի դարձնել» իմաստային անցումով: Աւելի քիչ հաւանական է կապել ծաղ «ծաղր» արմատի հետ՝ ենթադրելով *l/*n հերթագայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանակել,
ծանակութիւն,
ծանականք,
անծանակ,
ծադանակակ,
ծովածանակ
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆԾ
-ոյ
«ցորենի կճեպ, խոզոջ»
Անստույգ (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրաց. jenĵa
(թերեւս)
«ծեծել»
Աղբյուր՝ վրաց. enĵi
(թերեւս)
«խոձոջ»
Թերեւս ծեծ բառի ռնգայինով եւ այլ ձայնաւորմամբ ձեւն է, բայց հնդեւրոպական ծագման վարկածը խիստ կասկածելի է: Բաւարար չափով համոզիչ չէ նաեւ կովկասեան (վրացական) ծագման վարկածը՝ jenĵa «ծեծել», enĵi «խոձոջ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնծոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 451
Էջ 359, սյունակ 1
ԾԱՆՐ
-նու, -նունք, -նանց
«ծանր, ծանրաշարժ, դանդաղաշարժ, սաստիկ, խիստ, դաժան, հղի»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ վրացական con-
(թերեւս)
«կշռել»
Քիչ համոզիչ է ըստ հոլովական ձեւաւորման, որ հիշեցնում է հնդեւրոպական ծագման մանր, փոքր բառերի հոլովումը, եւ ըստ ձայնաւորման (անբացատրելի է ա-ն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանրանալ,
ծանրութիւն,
ծանրանաւել,
ծանրաբուն,
ծանրաբան,
ծանրախաւս,
ծանրանդամ,
ծանրաբեկ,
ծանրաբեռն,
ծանրագին,
գլխածանրիլ
Նոր՝
ծանրաբարոյ, ծանրակշիռ, ծանրաչափ
ծանրաբարոյ, ծանրակշիռ, ծանրաչափ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 445
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՌ
(-ոյ, -աւք)
«ծառ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers-
«ոլորել, ծռել, ճյուղերից, թփերից հյուսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'rso-)
ոլորել, ծռել, ճիւղերից, թփերից հիւսել» (ծառ < g'rso-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառանալ,
ծառացուցանել,
ծառատունկ,
ծառաստան,
ծառազարդար,
ծառավերաց,
մեծածառ,
քաջածառ,
խտածառ
Նոր՝
ծառախիտ, ծառածածկ, ծառուղի
ծառախիտ, ծառածածկ, ծառուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. (կրետ.)
γαρρα «ցուպ, գավազան»
հուն.
γερρον «ճյուղերից հյուսված բան»
հ. իսլ.
kjarr «թփուտ, թավուտ, մացառուտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 446;
Pok. IEW 392
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՌԱՅ
(-ի, -ից)
«ստրուկ, ծառա, սպասաւոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ers-
«պտտել, ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'rsāti-)
*g'rsāti-` *g'ers- «պտտել, ծռել» արմատից, որտեղից նաեւ հայ. ծառ, ծուռ «պտտուող, շրջող» նախնական իմաստով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծառայել,
ծառայանալ,
ծառայական,
ծառայաբարոյ,
ծառայազն,
ծառայակից,
ծառայապատում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
kerren «դարձնել, շրջել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՌԱՆ
«առնանդամ»
Ծագումն անհայտ է
ԲՀ՝ «ուստոր, որդի»։
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՌ(Ի)Գ
(-ու)
(ծառուգ?)
«եղջիւրաւոր մի կենդանի»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՍՔԵԼ
(ծասկել)
«ծամել, ծամծմել, բամբասել, զրպարտել, կործանել, խեղճացնել, թշուառացնել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծասքողական,
ծասքումն,
անծասքելի
Էջ 360, սյունակ 1
ԾԱՐԱԿԱՄՊՏԵԼ
«?»
Անստույգ (թերեւս)
բաղկացած է *ծարակ- եւ ծպտել (տե՛ս ծպտիլ) բաղադրիչներից։
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։