Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 300 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 516, սյունակ 1 Էջ 516
ՄԱՐԶՊԵՏ «կուսակալ, մարզպան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. *marzpat «marz եւ pat»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարգպետական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 283
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐԹ «կարելի, հնարավոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *magh- «կարողանալ, օգնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *magh-thro-)
*magh- «կարողանալ, օգնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարթել, մարթանալ, մարթական, մարթանք, մարթուշ, անմարթ, չմարթուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. maghá- «ուժ, կարողություն. ձիրք»
գոթ. magan «կարողանալ»
ռուս. мощь «հզորություն»
ռուս. мочь «կարողանալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694; Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐԻ (-րոյ, -րեաց) (մայրի) «էգ թռչուն, հավ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *merio «մանկամարդ կին, աղջիկ»
*merio «մանկամարդ կին, աղջիկ» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. márya- «երիտասարդ մարդ»
հուն. μεῖραξ «աղջիկ» (ուշ՝ «տղա»)
լատ. maritus «ամուսնացած մարդ»
լիտ. marti «նորահարս»
կիմր. merch «դուստր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 284
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐՁԵԼ «մերսել, շփել, տրորել»
Փոխառություն
իրանական աղբյուրից՝ նույնը մարզել ձեւի հետ. ձ-ի համար հմմտ. դերձակ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարձիկ, մարձիկք
Տե՛ս նաեւ
Էջ 517, սյունակ 1 Էջ 517
ՄԱՐՄԱ(Ն)Ջ ««մարմաջ, քոր, մորթի գրգիռ» (բհ՝ «հեշտ, դյուր»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «շփել, տրորել» կրկնավոր կազմություն
Կրկնավոր կազմություն, թերեւս, հնդեւրոպական *mer- «շփել, տրորել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարմա(ն)ջել, մարմանջողական, մարմա(ն)ջումն, մարմա(ն)ջիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μαραίνω «մարել, հյուծել, քայքայել, ուժասպառել»
կիմր. merw «թույլ»
իռլ. merja «խփել»
հ. վ. գ. smerzan «ցավել»
անգլ. smar «սուր, այրող ցավ»
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՄԻՆ (-ոյ) «միս մարմին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
արմատից: Համեմատութիւնը կասկած է հարուցում, եւ հնարավոր է համարվում ենթադրել իրանական աղբյուր, բայց այսպիսի բառ չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարմնագեղ, մարմնածին, մարմնակից, մարմնահար, մարմնապէս, մարմնացի, թանձրամարմին, քաջամարմին, գեղեցկամարմին, երկմարմին, թուլամարմին, բազմամարմին
Նոր՝
մարմնամարզական, մարմնամարզիկ, մարմնամարզութիւն, գեղամարմին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. márman- «հող, աճուկ, կարեւոր մարմնանդամ, անպաշտպան մարմնամաս»
լիտվ. melmenys «երիկամը պատող միս»
Մատենագիտություն
H. AG 473; Աճ. ՀԱԲ 287; Pok. IEW 720
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐ(ՈՒԹԻՒՆ) ««մոլորութիւն» (բբ)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ»
Թերեւս կապ ունի հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել» բայի հետ, որ չունի հավաստի ստուգաբանութիւն, եւ որ հակված են կապելու հնդեւրոպական *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ» արմատի հետ, որից բխեցվում է հայ. մորմոք բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարամիտ, մարութիւն, մարդատողական, մարդամարտուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՍԵԼ «մարսել, կերածը յուրացնել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mr-k'- «շփել, տրորել» (անմիջական նախաձեւ՝ (*mer-))
արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 288) բխեցնում է ասոր. məras «ճմլել, ջարդել, կակղացնել» արմատից, որ քիչ հավանական է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարսական, անմարսական
Նոր՝
մարսողական, մարսողութիւն, դժուարամարս, դիւրամարս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. marawo
հ. անգլ. mearo «փխրուն, փափուկ, մեղմ»
հ. ռուս. moromradi «կրծել, մաշեցնել, մանրել»
մ. ն. գ. morken «ճզմել, ճմլել»
ավ. mərəxš «քայքայում»
խեթ. mark- «քայքայել»
Մատենագիտություն
Աճառյանը 288
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐՏ I (-ի) «կռիւ, պատերազմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *merā- «ջարդել, փշրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mrd-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարտնչիլ, մարտիկ, մարտակից, ճակատամարտ, ըմբշամարտ
Նոր՝
մարտակոչ, մարտահրաւէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mardati «ջարդել, փշրել»
ավ. marəd «ոչնչացնել»
հուն. μαραίνω «սպառել, ոչնչացնել»
լատ. Martis «Մարս, պատերազմի աստուած»
Մատենագիտություն
Pok. 276-278; Աճ. ՀԱԲ 289
Էջ 519, սյունակ 1 Էջ 519
ՄԱՐՏԻՐՈՍ (մարտիւրոս), -ի, -աց «նահատակ, մարտիրոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. μάρτυς
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարտիրոսություն, մարտիրոսական, մարտիրոսաբան, մարտիրոսարան, նախամարտիրոս
Մատենագիտություն
H. AG 364; Աճ. ՀԱԲ 290