Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 383, սյունակ 1
ԿԱՇԻ
(-ւոյ, -եաց)
«կաշի, մորթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. kūšu
«կաշի»
Փոխառութիւն թերեւս սեմական աղբիւրից (սա էլ՝ սումերերենից): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 518) սրան է միացնում նաեւ արաբ. qaš' «չորանալ» արմատից ծագող qašā'a «մի կտոր չորացած կաշի», qaš'a «չոր մորթ» եւ այլ բառեր, որոնք ակկադ. բառի հետ կապ չունեն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաշռանալ,
կաշեայ,
հաստակաշի,
եաթնեկաշնեան,
կաշեգործ,
կաշեգործութիւն,
կաշեկազմ,
կաշեղէն,
կաշեպատ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՏԱՐ
(-ի, -աց, -ոյ (°))
«ծայր, կատար, ավարտ, լեռնագագաթ, աքաղաղի կատար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, թեքել, կամար կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ-od-)
Հազիվ թե ծագի սեմական աղբյուրից (հմմտ. եբր. keter «պսակ, թագ, կատար»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատարել,
կատարումն,
կատարելիք,
կատարած,
կատարեալ,
կատարելապէս,
կատարելամիտ,
անկատար,
լիակատար,
դժուարակատար,
երագակատար,
բերակատար,
հայրենակատար,
խորհրդակատար,
կամակատար,
գործակատար,
յանձնակատար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ.
kyta
«սապատ, վեր ուռած ծալք, ուռուցք»
շվեդ. բրբ.
küt
«սապատ, պալար»
Էջ 389, սյունակ 1
ԿԱՐ
I
(-ոյ, -ի, -ից)
«թոկ, լար, հող, կցում, կար, կարելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«միավորել, հավաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *goro-)
o-ձայնդարձ
կամ, որ, թերեւս, ավելի ճիշտ է, *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։ Աղայան, ԲՍՀ 81 (բայց ոչ՝ կարաւանդ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարան,
կարկատել,
կարկատան,
կարկատումն,
խորանակար,
կաշկակար,
մանրակարկատ,
խրամակարկատ,
հատակարկատ,
կարոտել,
հնակարկատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγειρω
«հավաքել»
լատ.
grex, -gis
«հոտ, կապոց, տրցակ»
լիտվ.
gurgulas
«խտություն, հանգույց»
լատվ.
gùrste
«վուշի կապոց»
հ. հնդկ.
guná (grno)
«թել»
հ. հնդկ.
gárta
«մարտակառքի նստատեղ (*«միջնատահյուս նստատեղ, կառագամբյուղ»)»
հ. իսլ.
karmr
«պատնեշ»
հ. շվեդ.
karm
«հյուսված թիկնակ»
հուն.
γυργαθος
«հյուսված կողով»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 81
Էջ 390, սյունակ 1
ԿԱՐԱԿՈՒՄ
«տիղմ, ցեխ, տղմուտ, ցեխոտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ծագի իրանական որեւէ կորած բառից (հնդեւրոպական *kel-, *kāl- գույնանիշ արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. kalká «կեղտ»)։ Պատահական է նմանությունը թյուրք. qara qum (թրք. kara kum) «սեւ ավազ» կապակցության հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kalká
«կեղտ»
թյուրք.
qara qum
«սեւ ավազ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԹ
(-ի, -ից)
«կարթ, թռչունի ոտքի բիտ, ոտքի ջիղ, ոտք, սրունք, մեծ գամ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger(b)-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *grpti-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարթակոտոր,
կարթաբար,
կարթահարել,
կարթաձուկն,
կարթապան,
կարթել,
կարթնկեց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
garbana
«գանգուր, խոպոպ»
ռուս.
горб
«սապատ»
ն. վ. գ.
krampé
«կանթ, կեռ, ճանկ»
ռնգայինով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 550;
Pok. IEW 387
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐՃ
(-ոյ)
«կարճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *kart-čā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարճել,
կարճաբերձ,
կարճակեաց,
կարճահաս,
կարճամիտ,
կարճազգեստ,
կարճապատում,
կարճապարանոց,
կարճառաւտ,
կարճատել,
կարճունջ,
կարճաբան,
կարճատես
Մատենագիտություն
H. Bailey, DKS 65
Էջ 395, սյունակ 1
ԿԱՐՊԱՍԵՆԱՅ
(կարպաստենաց)
««անապական» («անապատական»՞)»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ծագումն անհայտ է:
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԵԱԼ
(կեցի, (ե)կեաց)
«ապրել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեցուցիչ,
բարեկեցիկ,
բարեկեցութիւն,
խառնակեցիկ,
լեռնակեցութիւն,
երկայնակեցութիւն,
հոգեկեցոյց,
չկեցու,
միակեցնակ,
երկայնակեաց,
խաղաղակեաց,
միայնակեաց,
մենակեաց,
անապատակեաց,
կարճակեաց,
լեռնակեաց,
գազանակեաց,
խառնակեաց,
խաւարակեաց,
բարեկեաց,
անկեաց
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԵՒ
(-ոյ)
«կեղեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *keleb- կամ *kel-ep-)
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ
կ/խ հերթագայությամբ կամ ք > կ անցմամբ ծագում է հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել, անջատել» արմատից՝ *keleb- կամ *kel-ep-, մանավանդ որ բարբառներում կան կ-ի փոխարեն ք-ով, փ-ով, բ-ով եւ լ-ի փոխարեն պ-ով, փ-ով, բ-ով տարբերակներ. սրանց հիման վրա կարող են վերականգնվել *քեղեւ/փ/բ հայկական բարբառային սկզբնաձեւերը եւ վերականգնել *kel-eb(h)/p(h)- նախաձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղեւել,
անկեղեւ,
կարծրակեղեւ,
ողորկակեղեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scelifa
«կճեպ, թաղանթ»
մ. վ. գ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
ն. վ. գ. բրբ.
schelfe
«կճեպ, թաղանթ»
մ. ն. գ.
shulpe, stholpe
«թեփուկ. պատյան»
from *skeleb-
դան.
kulp(e)
«պատիճ, պատյան»
Մատենագիտություն
AG 307;
ՀԱԲ 568
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԶԱԿ
(-ի, -աց)
«կզակ, ներքին ծնոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-)
*-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց,
կզակակալ,
կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ.
kugel
««գնդակ»»
գ.
kogal
««կլոր լեռնագագաթ»»
նորվ.
kjūka
««գունդ»»
խոլ.
kjūka
««մատնակոճ»»
լիտվ.
guga
««(փոքր) սապատ»»
ռուս.
гугля
««ելունդ»»
պ.
güzak
««ոտքի կոճ»»
լիտվ.
gùžus
լեհ.
guz
««ելունդ»»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։