Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 5512 բառահոդված (էջ 30/552)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 62, սյունակ 1 Էջ 62
ԱՆՍԱԼ «խոսքը լսել, խոսքին հնազանդվել, համբերել, սպասել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *enk'- «հասնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *onk'- կամ *nk'-)
հ.-ե. արմատ՝ *nek'- «հասնել»
Որեւէ կապ կա՞ հնդեւրոպական *enk'-, *nek'- «հասնել» արմատի հետ (*onk'- կամ *nk'-> անս), որին սովորաբար հանգեցնում են հասանել բայը։ Բնականաբար, հանդես են գալիս երկու ձեւերը իրար հետ կապելու հնչյունական ու իմաստային դժվարություններ։ Սակայն նշենք, որ նախ՝ հասանել բայի բխումն այս արմատից ինքնին հնչյունապես հեշտ չէ, երկրորդ՝ հնդեւրոպական արմատին հանգեցվող ձեւերի իմաստները առանձին դեպքերում զգալիորեն հեռու են վերականգնվող հիմնական իմաստից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չանսական, չանսացութիւն, չանսատրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
(ge)nægum
«մոտենալ, դիմել, ձեռնարկել»
խեթ.
henk, hink
«հանձնել, հանձնարարել, սահմանել, նշանակել, բաշխել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 62, սյունակ 1 Էջ 62
ԱՆՏԱՌ (-ի, -աց, -ովք, ուշ՝ նաեւ -ից) «անտառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deru- «ծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sm-doru-) բաղադրիչներից
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *sm-doru-՝ *sm- «համա» եւ *doru- (*deru) «ծառ» բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անտառախիտ, անտառակ, անտառանալ, անտառատուն, տատասկանտառ, անտառաբնակ, անտառագեղ, անտառազարդ, անտառազուրկ, անտառապահ, անտառապան, անտառապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dāru
«փայտ»
հուն.
δόρυ
«ծառ»
խեթ.
taru
«ծառ, փայտ»
Էջ 62, սյունակ 1 Էջ 62
ԱՆՏԻՂՆՈՏՈՍ «անպայման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αντί
փոխատու լեզու՝ հուն. γνωστός
(լատինականացված ձեւը՝ gnotas)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 211
Էջ 62, սյունակ 1 Էջ 62
ԱՆՏՈՒԶ (andez) «մի բույս՝ կղմուխ, բարձր ախիճանակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. anduz
Մատենագիտություն
H. AG 262; Աճ. ՀԱԲ 212
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՑ (-ի, -ից) «անցում, ճանապարհ, ուղի, անցք, դիպված, նեղություն, վիժվածք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ant- «առաջ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ant-s)
Հմմտ. հուն. ἀντομαι «հանդիպել, դիմել» (Pok. IEW 1, 49) կամ *snt-s-, *sent- «ընթանալ, գնալ»։ Հմմտ. հայ. ընթանալ (Ջահ. ՀԼՊ 147)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անցանել, անցունակ, անցարան, անցիկ, անցութիւն, անցնող, անցուորիկ, հարեւանցի, երջանցուկ, թափանցանց, լուսանցոյց, վաղանցուկ, անանց, զանցուցանել, ուխտազանցութիւն, գերազանց, առանց, առանցանել, առանցք, զառանցել, պատուիրազանցութիւն, յանցանել, յանցաւոր, յանցանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀντομαι
«հանդիպել, դիմել»
հայ.
ընթանալ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 49; Ջահ. ՀԼՊ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՑԱԶԱՏ «՞»
Ստուգաբանություն ()
կազմված է անց+ազատ բաղադրիչներից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԱՅԻ «ամայի, անմարդաբնակ»
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ պ. pāyi «ոտք, հետք»
կազմված է ան- ժխտականից՝ փայի < պ. pāyi «ոտք, հետք» բաղադրիչից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԵՂԹ (-ի, -ից) «արջառաջի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել»
թերեւս հայկական կազմություն է՝ ան- ոչ ժխտական նախածանցով եւ *փեղթ «կտրված (կաշվի) շերտ» բառով, որ կարող էր գալ *(s)p(h)el- «ճեղքել, հանել» արմատից։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՓԻՌ(Ն) (ամփիռն, ափիռն) «խորհրդանշան, հաղթանշան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Էջ 63, սյունակ 1 Էջ 63
ԱՆՔԱՏ «կարոտ, աղքատ, նվաստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ank- «հարկադրանք, անհրաժեշտություն» -ատ ածանցով
արմատից՝ -ատ ածանցով (հմմտ. աղքատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անքատանալ, անքատիլ, անքատութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀνάγκη
«անհրաժեշտություն, հարկադրանք, տառապանք, կարիք, պահանջ»
կիմր.
angen
«կարիք, անհրաժեշտություն»
կոռն.
anken
«կարիք, անհրաժեշտություն»
Տե՛ս նաեւ