Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՇԽԱՆ
(-ի, -աց)
«իշխան, իշխող, տեր, պետ, կառավարիչ, զօրաւոր մարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական աղբիւր *xšān(a)
փոխատու լեզու՝ պրթ. xšayant (xšynd)
«իշխան»
Հաճախակի համեմատւում է խեթ. išha «տեր» բառի հետ, որ աւելի քիչ հաւանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշխանական,
իշխանաբար,
իշխանութիւն,
անիշխանութիւն,
ինքնիշխան,
իշխանավայել,
անիշխանական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
xšayant (xšynd)
«իշխան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՇԽԵԼ
«իշխել, տիրել, կարողանալ, համարձակվել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական աղբիւր xši-
հմմտ. աւ. xša yati «իշխում է», այլեւ հայ. (<իրան.) իշխան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
xša yati
«իշխում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246-247;
Ջահ. ՀԼՊ 526
Էջ 287, սյունակ 1
ԻՍՕՆ
(իստոն)
«պատճէն, համօրինակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ίσον
Մատենագիտություն
H. AG 351;
Աճ. ՀԱԲ 250
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՒՐ
(-ոյ)
«իր, յուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *seue-
«անդրադարձ դերանուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *seuoro-(°))
*seuoro-(°) (*seue- անդրադարձ դերանուն) արմատից։ *-ro ածանցի համար հմմտ. ալբ. vajr «աղջիկ» (< *uaria- ` *suo-ro-ից «մերձավոր ազգական»)՝ հայ-ալբանական զուգաբանութիւն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իւրեան,
իւրորոյն,
իւրեանցակուռ,
իւրեանցայինք,
իւրակայան,
իւրակից,
իւրային,
չիւր,
իւրաքանչիւր,
յուրայատուկ,
յուրատեսակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
svá
ավ.
hva
հ. լատ.
sovos
լատ.
suus
ռուս.
свой
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 254
Տե՛ս նաեւ
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՒՐԱՔԱՆՉԻՒՐ
(ուշ՝ -ոյ)
(կրճատ՝ իւրաքանչ)
«յուրաքանչյուր(ը)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k^uam-k^u e-
Ուշ համաբանական բաղադրութիւն՝ երկաքանչիւր։ Հին բաղադրութիւն բնիկ հնդեւրոպական բաղադրիչներից՝ իւր եւ քանչ < k^uam-k^u e-.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
kam-čit-
«ինչ որ մեկը»
Էջ 289, սյունակ 1
ԼԱԳ
««անառակ, բղջախոհ, թուլամորթ» (նաեւ «թույլ, մաշված»?)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leg-h-
«թեթեւ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *lng'hio-)
ռնգային տարբերակից
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 257) փոխառություն է համարում հունարենից՝ տալով λαγνεία «անառակություն», λαγνύω «անառակություն անել, լրբանալ» եւ λάγνος «անառակ» ձեւերը, սակայն սրանցից անմիջապես հանել հայերեն ձեւերը (առանց -ն-ի) անհավանական է։ Մյուս կողմից՝ դժվար է գտնել անմիջական բնիկ հնդեւրոպական աղբյուր։ ձեւով ամենից ավելի մոտ թվացող *leg-h- «թեթեւ» արմատը իմաստով քիչ է համապատասխանում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լագութիւն,
լագուցանել,
լագորդել,
լազրտել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
легкий
«թեթեւ»
ռուս.
легкое
«թոք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 257
Տե՛ս նաեւ
Էջ 292, սյունակ 1
ԼԱՒ
(-ի, -աց)
«լավ. օգտակար, շահաւետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *labh-
«բռնել, ունեցվածք, կալվածք»
արմատից: Հնարաւոր է համարւում նաեւ համեմատութիւնը հնդեւրոպական *lē(e)-/ləi- «ցանկանալ» արմատից ծագող հուն. λώϊος «աւելի լավ» բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լաւախաւս,
լաւանալ,
լաւիմաց,
լաւութիւն,
անլաւ,
բարելաւ,
քաջալաւութիւն,
լաւատեսակ,
բարելաւել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lābha
«ձեռքբերում, օգուտ, շահ»
հուն.
λαφύρον
«ավար, կողոպուտ»
լիտվ.
lōbis
«հարստութիւն, գանձ»
լիտվ.
lābas
«բարիք. բարի»
լատվ.
labs
«լավ, բարի»
պրուս.
labs
«լավ, բարի»
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 268;
Ջահ. ՀԼՊ 135;
Աճ. ՀԱԲ 268
Տե՛ս նաեւ
Էջ 293, սյունակ 1
ԼԵԶՈՒ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ոյ)
«լեզու (երկու իմաստով էլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dnģ'huā-
«լեզու»
նախաձեւերի խառնուրդով
հ.-ե. արմատ՝ *leiģ'h-
«լիզել»
նախաձեւերի խառնուրդով
առաջինի համար հմմտ. հ. հնդկ. jihvā, ավ. hizvā, հ. լատ. dingua, լատ. lingua, հ. իռլ. teng, գոթ. tuggo
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեզուային,
բանձրալեզու,
լեզուանի,
երկլեզու,
լեզուանութիւն,
նորալեզուաբան,
լեզուատ,
լեզուաբանութիւն,
լեզուակ,
լեզուագէտ,
լեզուագար,
լեզուագիտութիւն,
լեզուագարիլ,
լեզուագիտական,
միալեզու,
երեքլեզուեան,
բազմալեզու,
երկլեզուեան,
բոցալեզու,
զառնալեզու,
ծանրալեզու,
համալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihvā
ավ.
hizvā
հ. լատ.
dingua
լատ.
lingua
հ. իռլ.
teng
գոթ.
tuggo
Մատենագիտություն
H. AG 452;
Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 294, սյունակ 1
ԼԵՂ(Ի)
(ի)
(ղեղի)
«մաղձ, լեղի, դառը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրութիւններ՝ լեղահամ (լեղեհամ), լեղախառն, լեղութիւն. ղեղաման, ղեղաւոր, մեծալեղի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեղահամ,
լեղեհամ,
լեղախառն,
լեղութիւն,
ղեղաման,
ղեղաւոր,
մեծալեղի
Էջ 296, սյունակ 1
ԼԻԳՈՆ
«փայտ, ճիպոտ (՞)» կամ «աբրահամածառի տնկարան (՞)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. λύγιον
փոխատու լեզու՝ հուն. λύγων
ա) λύγος-ը չի նշանակում «ուռիէ պսակ», այլ «աբրահամածառ»։ բ) ավելի հավանական է բխեցնել ոչ թե λύγος-ից, այլ ածանցյալ λύγιον կամ λύγων ձեւից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 281 (ճշտված)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։