Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 3993 բառահոդված (էջ 30/400)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 79, սյունակ 1 Էջ 79
ԱՍՊԱՐԻՍ
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. asprēs
Փոխառության աղբյուր՝ պ. asprēs/z
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպարիսել, ասպարիսախաղաց, ասպարիսական
Մատենագիտություն
H. AG 109; Աճ. ՀԱԲ 273
Էջ 79, սյունակ 1 Էջ 79
ԱՍՊԵՏ (-ի, -աց) «ձիաւոր ազնուական, հեծեալ իշխանաւոր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *aspapati «ձիատէր, ձիապետ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից` *aspapati < *aspati «ձիատէր, ձիապետ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպետութիւն, ասպետաբար, ասպետական, ասպետօրէն
Մատենագիտություն
H. AG 109; Աճ. ՀԱԲ 274
Էջ 79, սյունակ 1 Էջ 79
ԱՍՊՆՋԱԿԱՆ (-ի, -ից) (ասպանջական) «հիւրընկալ, վանատուր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. aspinj
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. aspinjākān
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. aspanj
Փոխառության աղբյուր՝ պ. sipanj
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպնջականութիւն, ասպնջականել, նախաասպնջական, ասպանջականութիւն, ասպանջատեղ
Մատենագիտություն
H. AG 109; Աճ. ՀԱԲ 275; Ջահ. ՀԼՊ 516
Էջ 79, սյունակ 1 Էջ 79
ԱՍՊՈՒԶԱՆ (ասպազան, ասպազայ) «գնարբուկազգի մի բոյս, Soldanella L.»
Փոխառություն
իրանական աղբիւրի՞ց:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպուզանուկ
Էջ 79, սյունակ 1 Էջ 79
ԱՍՏ I «այստեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'o- (անմիջական նախաձեւ՝ *u-)
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծագման -ս- արմատից (<*k'o-) ա- նախամասնիկով եւ -տ- վերջամասնիկով, որոնք առկա են նաեւ անդ բառի մէջ (դ-ն ձայնեղացել է ռնգայինից յետոյ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստանաւր, աստէն, աստի, աստուստ, աստի-ք, աստանդել, աստանդութիւն, աստանդական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏ II «ուժ, զորություն, սաստկություն, կայունություն, հաստատություն, պնդություն, տոկունություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «ամուր»
Ջահ. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 85) կցում է ազդ-ին, բայց սա թերեւս պետք է համարել բաղարկության արդյունք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստագույն, աստիաագոյն, աստետոր, աստի, աստին, աստոյ, աստու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. հաստ
հայ. հաստատ
հ. իսլ. fastr
հ. անգլ. fast «ամուր, պինդ, հաստատուն»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 85
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԱՌ ուշ՝ -ի, -աց «աստառ, զգեստի ներքնակողմ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. āstar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անաստառ
Մատենագիտություն
H. AG 110; Աճ. ՀԱԲ 277
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԵԼ «նշանած ընտրել, աղջիկ ուզել» հաստիլ «նշանվել (աղջկա մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
նույնը հաստել (հաստատել) բայի հետ՝ իմաստային նրբերանգով, որ վկայված է նաեւ հաստատել բայի համար: Այս ստուգաբանությամբ կասկածելի է դառնում խուռերենի ašti «կին» բառի հետ համեմատությունը (Ղափանցյան):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստօղ
Մատենագիտություն
Lamberterie, REA 91-113
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԻՃԱՆ (աշտիճան), -ի, -աց «սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh- «քայլել, բարձրանալ»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (հավանաբար)
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ, աստիճանաւոր
Նոր՝
աստիճանաբար, աստիճանական, բարձրաստիճան, երկաստիճան
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏՂ -եղ, -դանի «աստղ, ծովային մի կենդանի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ster/l- «աստղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *əstēr-lā-, *əstel-nā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստղաբաշխ, աստեղատուն, աստ(ե)ղագէտ, աստեղագիտութիւն, աստեղանշմար
Նոր՝
համաստեղութիւն, աստղանշան, աստղիկ, աստղկեան, անաստղ, բազմաստղ, աստղալից, աստղածաղիկ, աստղանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἀστήρ
լատ. stellā
գոթ. staērnō «աստղ»
Մատենագիտություն
H. AG 421; Աճ. ՀԱԲ 278