Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ապա» որոնման արդյունք՝ 996 բառահոդված · Էջ 30 / 100
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵԱՄՆ (-ան) «եղեամ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «գունանիշ» սկզբնական «փայլուն» > «սպիտակ» իմաստի անցումով
այդ իմաստն առկա է ծառանունների, կենդանական անունների մէջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեմնախառն, եղեմնախար, եղեմնապատ, եղեմնածին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. olor «կարապ» (<*«սպիտակ»)
Էջ 214, սյունակ 1 Էջ 214
ԵՂԾ «խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g- «ոչնչացնել, փչացնել, ապականել» (անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ, եղծումն, եղծանելի, եղծագործ, եղծագործեմ, եղծական, անեղծ, անեղծական, դյուրեղծ, առեղծանել, զեղծ(ան)ել, զեղծիմ, զեղծ(եց)ուցանեմ, զեղծմութիւն, շնորհազեղծ, հայրազեղծ, մարմնազեղծ, ծայրազեղծ
Նոր՝
զեղծում, զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ολλυμι «կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն. ολεκω «ոչնչացնել, կործանել»
բրետ. ol «պակասություն, կարիք»
մ. բրետ. el «պակասություն, կարիք»
Էջ 214, սյունակ 1 Էջ 214
ԵՂԿ «գաղջ, գոլ, տաքուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leg- «կաթել, կաթ-կաթ հոսել»
Եթե ճիշտ է Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 21), որ կապում է լկիլ «հալչել (սառույցի մասին)» բայի հետ, ապա եղկ-ը գալիս է *leg- «կաթել, կաթ-կաթ հոսել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկացուցանել, եղկութիւն, կիսեղկ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 21
Էջ 217, սյունակ 1 Էջ 217
ԵՆՃԵՌՆ (այլեւ՝ ենճեռ- «ապառազեն(?)») «նենգ, խարդախ»
Անստույգ (՞)
Ծագումն անհայտ է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ենճեռնաշէն, զենճեռել
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՍ իմ, ինձ, զիս, յինէն, ինեւ (զինեաւ), մեք, մեր, մեզ, ի մէնջ, մեւք (մեաւք) «ես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *eg- (անմիջական նախաձեւ՝ *es) u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
u-ն բաղաձայնից առաջ գտնված դիրքում՝ հետագա տարածմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եսական, եսամոլ, եսամոլութիւն, եսապաշտ, եսապաշտական, եսապաշտութիւն, եսասէր, եսասիրական, եսասիրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. εγω
գոթ. ik
լիտվ. aš, eš
պրուս. as, es
Մատենագիտություն
H. AG 442; Աճ. ՀԱԲ 32
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱԽՏ «երախտիք»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական *raxti (՞) (ամբողջական փոխառութիւ՞ն)
եւ այլն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երախտիք, երախտագործ, երախտակորոյս, երախտաւոր, երախտառու, ապերախտ, բազմերախտ, աներախտիք, երախտել, երախտանք
Նոր՝
երախտագէտ, երախտաճանաչ, երախտապարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. raktá «բարեհաճ, համակիր»
Մատենագիտություն
H. AG 510; Աճ. ՀԱԲ 36; Mayrhofer, KEWA 36
Էջ 220, սյունակ 1 Էջ 220
ԵՐԱՄԱՂ(Ի) (երամող) «տղայախումբ (?)»
Անստույգ (՞)
Եթէ ճիշտ է երամող տարբերակը (Նարեկացի, «Տաղեր եւ գանձեր», 1981, էջ 89), որ կարող է կազմուած լինել *երամիլ «խմբուել» բայից, ապա երամաղ-ը երամող դերբայական ձեւի աղաւաղումն է
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՍԱՆ (-ի, -աց) «երասան, սանձ, երկար ձի հեծնելուց վաստացում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *rasan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երասանակալ, աներասան, դժոխերասան, խստերասան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. rasan «պարան»
պ. rasan «պարան»
Մատենագիտություն
H. AG 148; Աճ. ՀԱԲ 41
Տե՛ս նաեւ
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՍԱՆԱԿ (-ի, -աց) (երեսանակ) «երասանակ, սանձ, ղեկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *rasanak
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երասանակակալ, երեսանակել, աներասանակ, աներեսանակ, ընդարձակերասանակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ. rasan
պ. rasan
Մատենագիտություն
H. AG 148; Աճ. ՀԱԲ 41
Տե՛ս նաեւ
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՍՏ ««դաս, կարգ, խումբ» (արաստ «հրապարակ»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *rast
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղրերաստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. rast
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 41