Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«n-» որոնման արդյունք՝ 182 բառահոդված · Էջ 3 / 19
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԳՆ «օգնություն»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au- (*au-))
Աղբյուր՝ իրան. *apigūn- (թերեւս)
Աղբյուր՝ պրթ. *apigūn- (թերեւս)
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից՝ թերեւս պրթ. *apigūn- < *abi-gūna- (Բենվենիստ) կամ *abigan (Մեմերենյի)։ հմմտ. Պերիխանյան, МЭСДЯ, 103։ Ավելի քիչ հավանական է բնիկ հնդեւրոպական լինելու վարկածը՝ *au-s- (*au-) «լավ վերաբերվել, սիրել, տրամադրված լինել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւգնել, աւգնութիւն, աւգնական, աւգնականութիւն, անաւգ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 606
Էջ 115, սյունակ 1 Էջ 115
ԲԱՂԲԱԶ (բաղբանջ) «ցնդաբանություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- բնաձայնական արմատի կրկնությամբ կազմված
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 397) համարում է անկախ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղբաջանք, բաղբաջել, բաղբանջանք, բաղբանջել, բաղբանջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhandatē «խոսում է, ծաղրում է, պարսավում է» (<*bhel-n-do-)
դան. baldre «աղմկել»
լատվ. beldēt «դիմել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆԳՆ (բանկն) «առասպել, հեքիաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «խօսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhōn-ō-, *bh-en-)
հայ - գերմանական զուգաբանութիւն ըստ կազմութեան. բուն *bhā- ձեւից են հայ. բայ, բան, բառ, բամ, լատ. fabula «լուր, ասելոյթ, զրոյց, պատմուածք, աւանդութիւն, հեքիաթ, առակ, հնարանք», *bh-en- ձեւից՝ հ. հնդկ. bhāṇati «խօսում է»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանկնարկեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
h. v. germ. bannan «հրամայել, կարգադրել, օրէնքից դուրս յայտարարել»
h. angl. bannan «դատի կանչել, հրամայել»
h. isl. banna «արգելել»
Էջ 124, սյունակ 1 Էջ 124
ԲԵՂՄՆ (-ման, -մունք, -մանց) «արական սերմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhel- «փչել, ուռցնել, բխել, հորդել, առատ լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhelmn-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բեղմնաւոր, բեղմնաբեր
Նոր՝
բեղմնաւորութիւն
Էջ 131, սյունակ 1 Էջ 131
ԲՆԴԵՌՆ -ռան, -ռունք (բնդիռն, փնդեռն) «մի սեւ բզեզ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *pen- «տիղմ, ցեխ, ճահիճ, ջուր, խոնաւ» (անմիջական նախաձեւ՝ *phen-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *pen- (*phen-) արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փնդեռնաբատակ, կոյաբնդիռ
Էջ 137, սյունակ 1 Էջ 137
ԲՈՐԵՆԻ (-ի, -ից) (բորեան, բորայ, բորէ) «բորենի, մարդագայլ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «փայլուն, թխասպույր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-) +ենի ածանց
*-n-ով կազմության համար (հայերենում հետագայում ձեւափոխված)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhalla-
հ. վ. գերմ. bero «արջ»
ավ. bawri «կուղբ, ջրշուն»
լիտվ. beras «աշխետ, շագատ»
ավ. bawraini «կուղբ, կղբային»
հուն. φρύνη, φρύνος «խլուրդ, գորտ»
լատ. fibrinus «կղբային»
հ. վ. գերմ. brun «շագանակագույն»
պրուս. brunse «մի տեսակ ձուկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 476
Էջ 145, սյունակ 1 Էջ 145
ԳԱԿՆՈՒԼ «հպատակվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ueg- «թեքված, կորացած լինել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uag-) արմատից՝ *uen- նույնիմաստ արմատի կողքին
իմաստային զարգացմամբ. հմմտ, լատ. vago «թափառել, տարածվել», հ. իռլ. fan (<*uāg-no-) «զառիվայր, շեղ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vago «թափառել, տարածվել»
հ. իռլ. fan «զառիվայր, շեղ» (<*uāg-no-)
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆ I -ի, -ից «ծեծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷhen- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷhon-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանալից, գանահար, գանել, չարագան, չարագանեալ, զանգանակ, զգանեալ, գանակոծ, գանակոծել, գանակոծութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ghaná «բիր, կոպալ»
հուն. θείνω «խփել»
հուն. φόνος «սպանություն»
խեթ. kuen «խփել, սպանել»
Մատենագիտություն
H. AG 431; Աճ. ՀԱԲ 514
Տե՛ս նաեւ
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳԱՏ «տրտունջ, բողոք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghan- «բերանը լայն բաց անել, հորանջել» կրկնավոր ձեւ
հ.-ե. արմատ՝ *ghan-u-
արմատից կազմված կրկնավոր ձեւ (կամ, թերեւս, *ghan-u-°)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգատիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. χαννω, χανυσσω «բաց բերանով խոսել» (ըստ Հեսիքիոսի)
հ. իռլ. gana «բաց անել, չուել, պահանջել, ձգտել, ցանկալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 151, սյունակ 1 Էջ 151
ԳԱՌՆ (-ին, -անց) «գառ, ոչխարի ձագ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uāren- «խոյ, ոչխար, գառ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գառնենի, գառնութիւն, գառնազգեստ, գառնածին, գառնանալ, գառնադմակ, գառնալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. úrana «խոյ, գառ»
հուն. (φ)αρήν «գառ»
Մատենագիտություն
H. AG 431; Աճ. ՀԱԲ 519