Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 136 բառահոդված (էջ 3/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 217, սյունակ 1 Էջ 217
ԵՆՔԵՐ «անձեռոցիկ, վարշամակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εγχείριον
Մատենագիտություն
H. AG 348; Աճ. ՀԱԲ 27
Էջ 222, սյունակ 1 Էջ 222
ԵՐԳԻԾԱՆԵԼ (երգէծ-. հերգիծանել) «պատռել, ճեղքել, պայթեցնել, գծել, նշան անել, կծել, նախատել, ծաղրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, ճեղքել, քերծել, ճանկռոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ureid-s)
արմատից (Ֆրիսկ)։ Հնչյունապես խոցելի է Հյուբշմանի ստուգաբանությունը (IF Anz. 10, 47), որ բերում է Աճառյանը՝ *urēg- (պիտի գար *երգիծ- եւ երգծանեմ)։ Երկու դեպքում էլ առկա է ս-ի՝ *r-ից առաջ պահպանվելու եւ *g-ի փոխվելու խնդիրը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երգիծանիչ, երգիծումն, երգիծական, երգիծանք, երգիծաբան, երգիծաբանական
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻԹ (իրիթ) «մեծ սեպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *urit-)
այս արմատի *ureid-s- ձեւից է համարվում երգիծանել-ը (տե՛ս): Աւելի քիչ հաւանական է *rei- «պատռել, քերծել» արմատի *re-t- ձեւից բխեցնելը:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 156
Տե՛ս նաեւ
Էջ 226, սյունակ 1 Էջ 226
ԵՐԻՎԱՐ (-ի, -աց) (երիւար) «նժոյգ, լաւ (ընտիր) ձի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *rīya(t)-vār(i) «սերմնահիւթավէժ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիվարիկ, երիվարաշատ, երիվարել, երիվարութիւն, չորեքերիվարեան
Մատենագիտություն
Պերիխանյան, ՄԷՍՁЯ 70
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐՈՒԽՏ -ի, -աց, -ոյ (ուշ՝ զմրութ) «զմրուխտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zumurruft
փոխատու լեզու՝ թուրքերեն զմրութ
զմրութ ձեւը փոխառված է թուրքերենից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմրխտի, զմրխտեայ
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 274, սյունակ 1 Էջ 274
ԹՈՒՃ «դոժ (Վենետիկի եւ Զենովայի հանրապետության գլուխը)» (պատմ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իտալ. doge
թուրքերենի միջնորդությա՞մբ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 205
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՆՋՈՒԿ (թթուկիչ, թթունճ, թթունուկ, թրկիճ, թրթուիճ, թաթառիճ, թրթկիճ, թրթճուկ, թրթկիչ) «ավելուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-) կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ *թրթունջ կամ *թրթինջ հիմքից, որ, թերեւս, գալիս է *(s)ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» արմատից՝ կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով: հմմտ. օրինակ, *streu հիմքային ձեւից՝ մ. վ. գ. struzach «թփուտ»: հմմտ. նաեւ հայ. թորթ եւ թորթոշ: Կարո՞ղ է արդյոք բաղարկված լինել թնջուկ (տե՛ս) եւ, որոշ դեպքերում, պ. turs «թրթնջուկ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
struzach
«թփուտ»
հայ.
թորթ
հայ.
թորթոշ
պ.
turs
«թրթնջուկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 281, սյունակ 1 Էջ 281
-ԺԵՏ (-ժետ, -ժատ) «(ա)-հար», «խփող, սպանող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. žat «խփել, սպանել»
իրան. հիմքերով ձեւերը հիմնականում ամբողջական փոխառություններ են
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախտաժետ, ախտաժետութիւն, դիւաժետել, դեւաժետել, լուսնաժետ, նենգաժետ, որկորաժետութիւն, որովայնաժետութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 228; Ջահ. ՀԼՊ 526
Էջ 288, սյունակ 1 Էջ 288
ԻՐՄԽՈՆՆԵԼ (իրս խառնեալ՝ ՀԱԲ) «խաշտեալ, խառնեալ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բացատրվող կապակցութիւնը եւ բացատրութիւնը աղավաղված են՝ հանդես գալով տարբեր ձեւերով։ Բոլոր դեպքերում էլ պետք է հանել արմատական բառերի շարքից։
Էջ 293, սյունակ 1 Էջ 293
ԼԵԱՐԴ (-ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից) «լյարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *iekwr-t- «լյարդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *leprt-) հիմքերի բաղարկմամբ
հիմքերի բաղարկմամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լերդաբեկել, լերդաբոյթ, լերդակողմն, լերդահմայ, լերդացաւ, լերդորակ, 메ծալեարդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yakrt
հուն.
ηπαρ, -ατος
լատ.
iecur
հուն.
λιπαρός
«ճարպոտ»
հ. վ. գ.
libera
«ճարպոտ (լյարդի անվան մակդիր)»
հ. իսլ.
lifr
«լյարդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270; Pok. IEW 204; Ջահ. ՀԼՊ 130