Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 171, սյունակ 1
ԳՈՒՂՁՆ
(գուղձ, գուղցն, քուց)
«գուղձ, հողակոշտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghelg'h-
«գեղձ (գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghōlg'h-)
o-ձայնդարձային ձեւ
Եթե հնդեւրոպական *ghelg'h- «գեղձ» ձեւն սկզբնապես ունեցել է «գնդաձեւ բան, ուռուցք, այտուցք» իմաստը, ապա գուղձն բառը կարող է գալ *ghōlg'h- տիպի ձայնդարձային ձեւից: - Ջահ.: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 589) միացնում է կոճճն նույնիմաստ ձեւի հետ, որ տե՛ս առանձին։
Մատենագիտություն
Ջահ. None;
ՀԱԲ 589
Տե՛ս նաեւ
Էջ 177, սյունակ 1
ԳՐԹԵԼ
«սայթաքեցնել, մոլորեցնել, խաբել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրթիչ,
գրթի,
գրթցել,
գրթահարել,
գրթախաղաց,
գրթանալ
Էջ 184, սյունակ 1
ԴԱՇՆ
(-ին, -ինք, -անց)
«դաշինք, համաձայնություն, ներդաշնակություն, մեղմություն, պահպանակ, սաղավարտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *dašn
փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաշնակ,
դաշնաւոր,
դաշնագիր,
դաշնակից,
դաշնակապէս,
դաշնակայուր,
դաշնակել,
դաշնակումն,
ներդաշնակ,
դաշնակ,
դաշնամուր,
դաշնակահար,
դաշնակցութիւն,
դաշնակցել,
դաշնագիր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 622
Էջ 185, սյունակ 1
ԴԱՍ
(-ու, ուշ` նաեւ -ի, -ից)
«խումբ, կարգ, աստիճան, ժամերգութեան տեղ, ուսանելիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խոտա-սակ. dasa
«բաժին կամ դաս, կարգ»
փոխատու լեզու՝ օս. dasun
«դարսել, հիմնել, կառուցել»
իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դասադաս,
դասասաց,
դասալիք,
դասակ,
դասական,
դասակարգ,
դասաւորել,
դասել,
շարադասութիւն,
գերադասել,
նախադաս,
դասարան,
դասատու,
դասացուցակ,
երկդասեան,
դասարանցի,
դասարանական,
դասադուլ,
դասախօս,
դասընկեր,
դասընթաց,
դասաւանդել,
դասաւանդում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ.
dasa
«բաժին կամ դաս, կարգ»
օս.
dasun
«դարսել, հիմնել, կառուցել»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 154
Էջ 186, սյունակ 1
ԴԱՏԱՒՈՐ
(-ի, -աց)
«դատավոր, կառավարիչ, իշխան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական dātvar
փոխատու լեզու՝ իրանական dātobar
հմմտ. մ. պ. dātvar, dātobar (-var վերջածանցը հայ. -աւոր ածանցի հետ բաղարկվել է եւ ստացել հայկական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դատաւորանոց,
դատաւորարան
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՐԱԲՈՒՆ
(դերբարահուն)
«ամենահայր»
(ԲՀ՝ «ամենից հայր»)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ. -արուն բաղադրիչը թերեւս արաբ. abun «հայր» բառն է, որ հասկացել է նաեւ գրիչներից մեկը՝ այն փոխարինելով թրք. baba «հայր» բառով դերբարահուն ձեւի մեջ։ Ամբողջապես առնված` բառի ծագումը չի ճշգրտված։
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԵԶ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheig'h-
«(կավ, խմոր) հունցել, շաղախել, ձեւավորել, քսել»
Հնարավոր է նույն արմատից ծագող իրանական ձեւի միջնորդություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիզան,
բոցադեզ,
բազմադեզ,
բոլորադեզ,
երկայնադեզ,
փոփրադեզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dēhī
«թումբ, պատնեշ, ամբարտակ»
ավ.
duēzayeiti
«դիզում է, կանգնեցնում է, բարձրացնում է»
հուն.
tēīxos
«պատ, պարիսպ»
Մատենագիտություն
H. AG 439;
Աճ. ՀԱԲ 659
Էջ 212, սյունակ 1
ԵՂ
(եղանիլ, կտր. եղե)
««լինել, գոյանալ», եղ «գոյություն, եղած բան», այլեւ յեղ-, յաղ-»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քշել, շարժել, շարժվել, գնալ»
հետեւելով Մեյեին, համեմատում է հուն. πελομαι բայի հետ եւ միացնում է *kuel- «պտտել, շրջել» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղանիլ,
եղումն,
եղական,
եղելութիւն,
եղուտ,
եղանակ,
եղոցել,
եղան,
անեղ,
մակեղուս,
յեղուլ,
յեղութիւն,
յեղումն,
յեղափոխ,
յեղաշրջել,
յեղադարձել,
յեղական,
յեղակագույն,
յեղանակ,
յեղանակել,
յեղինակաւոր,
յեղակարծ,
եղակարծ,
աղեկարծ,
յաղակարծ,
երագայեղ,
դիւրայեղ,
խելայեղ,
ծայրայեղ,
եղեղել,
յեղեղեանիս,
յեղեղուկ,
յեղյեղուկք,
յեղյեղումն,
անյեղելի,
յաղթադարձիլ,
յաղակարծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ελαύνω
«քշել, շարժել»
հ. իռլ.
luid
«գնում էր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 306;
Աճ. ՀԱԲ 14;
Աճ. ՀԱԲ 394
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՋԻՒՐ
(հին՝ եղջեր), -ջեր, -ջերց (-ջերաւ)
«եղջիւր, կոտոշ, պոզ, սրվակ, մի անկիւնազարդ, այծեղջիւր (պտուղ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er-
«վերնամաս, գլուխ, եղջիւր, գագաթ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k’reuer- կամ *k’reuro-)
արմատից ենթադրված
*k՛reuer- կամ *k՛reuro- նախաձեւի դեպքում ենթադրվում է *k՛r-ի նույնպիսի զարգացում, ինչպես *bhr-ի դեպքում (աղբիւր եւ եղբայր բառերում), որը քիչ հավանական է․ անհավանական է նաեւ խեթ․ *karauar «եղջիւր» եւ հայ․ եղջիւր բառերի համար *ghr-ով նախաձեւի վերականգնումը (փոխանակ *k՛r-ով նախաձեւի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղջերու,
եղջերատր,
եղջերիկ,
եղջերուաքաղ,
եղջերցել,
միեղջերու,
մահիկեղջիւր,
ռնգեղջիւր,
այծեղջիւր,
միեղջիւր,
եղջերենի,
եղջերաւոր,
եղջիւրաքոյս,
եղջիւրահանդիպեալ
Էջ 217, սյունակ 1
ԵՊԻԴԵՄԵԼ
«կառուցել, շինել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. επιδέμω
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 28
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։