Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 242, սյունակ 1
ԶՈՒԱՐԱԿ
-ի, -աց
(զուար-)
«մատաղ ցուլ, արջառ, Յուլ կերպանակերպ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զուարակագլուխ,
զուարակազենութիւն,
զուարակափիղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 107-108
Էջ 256, սյունակ 1
ԹԱՂԱՆԹ
(-ոյ, -ի, -աց)
(թաղանդ)
«բարակ մաշկ, բաղիրթը պատող ճարպ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
Ավելի քիչ հավանական է *stel- «փռել» արմատից, որտեղից՝ հայ. առաստաղ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղանթադեղ,
թաղանթազարդ,
թաղանթապատել,
թաղանթիլ,
թաղանթեայ,
թանձրաթաղանթ,
լուսաթաղանթ,
ծովաթաղանթ,
հրաթաղանթ,
թաղանթածածկ,
թաղանթանյութ,
թաղանթաշերտ,
թաղանթավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tala
«հարթություն. ձեռքի ափ, ներբան»
հուն.
τηλία
«մաղի շրջանակ, տախտակամած»
հ. անգլ.
dille
«տախտակ, հատակ»
ռուս.
по-толок
«առաստաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 263, սյունակ 1
ԹԵԼ
I
(-ոյ)
«թել, դերձան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek-
«գործել, հիւսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tek-lo-)
Այստեղ է նաեւ թելուկ բուսանունը, եթե այն չի կապուած թալ, թաղթ, թայլ բառերի հետ։ Ըստ Աճառեանի, հայերէնից են փոխառուած պրսկ. tēla «առասան» եւ թրք. tel «թել, լար, առասան» բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեթել,
թելադիր,
թելադրեմ,
թելադրութիւն,
անթել,
թելաւոր,
մետաքսաթել,
մետաղաթել,
հեռագրաթել,
թելանման,
թելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
an-dax
«թել»
հ. վ. գերմ.
that
«պատրույգ, քուղ, թել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 169-170
Տե՛ս նաեւ
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՇԿՈ(Յ)
««կատաղի» (իշկո(յ) վարունգ անուան մէջ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 314, սյունակ 1
ԽԱՅԾՂԱՆ
(խայծելան)
«մի թանձր հեղուկ»
Ստուգաբանություն ()
Արդյոք խայծ բառից չէ՞, ինչպես խայտաղան-ը՝ խայտ-ից
Էջ 315, սյունակ 1
ԽԱՅՏԱՂԱՆ
(խատղան, խայտխան)
«մի քանձր հեղուկ, խայծղան, դեղանիւթ, դեղ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Արդեօք խայտ բառից չէ՞ (խայտ-աղան՞)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 321, սյունակ 1
ԽԱՐԽԻԱՐ
«իշավարունգ, կատաղի վարունգ»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. xarxiyar
պ. xarxiyar (xar «էշ» + xiyār «վարունգ»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՐՏ
(-ի, -ից)
«խարտուք, խարտված մետաղի մանրուք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-d-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khrd- (*kord-, *khərd-))
*k/kh անցմամբ
այս անցման հնարաւորութիւնը հաշւի չեն առել Պետերսոնը (IF 43, 75), Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 349) եւ Մայըրհոֆերը (KEWA 1, 304), որոնք խարտել-ի հետ համեմատւող հ. հնդկ. khārdati «կծում է» ձեւը վերցնում են *(s)ker- արմատից առանձին: Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 348-349), բխեցնում է սեմական աղբիւրից՝ բերելով ասոր. xrat «հատել, ծակել, քերել, փորել», եբր. xrt «դուր, փորագրիչ», արաբ. xrt «հղկել», harrat «խառատ» զուգահեռները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարտել,
խարտածոյ,
խարտոց,
խարտուք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khārdati
«կծում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 348-349
Էջ 343, սյունակ 1
ԽՈՐԱՆ
(-ի, -ից)
«վրան, տաղավար, կամար, կամարաձեւ դահլիճ, տաճարի սեղան, տուն, հարկաբաժին, խորշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvaran
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորանանման,
խորանաշեն,
խորանապահ,
խորանարդ,
խորանափեղկ,
խորանաձեւ,
բազմախորան,
խորանակցութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 406;
Ջահ. ՊԲՀ 184
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՏԻՂ
(բրբ. խստուտ, խստոռ, խտիկ)
«գրգիռ, մարմաջ, խտղտանք, խուտուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k"ed-
«խայթել, ծակել, սրել, մղել, խթանել, դրդել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k"hēdilo-)
՞
Արմատը թերեւս պատկերավոր-բնաձայնական բնույթ ունի, եւ նման ձեւեր տարածված են նաեւ ոչ հնդեւրոպական լեզուներում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտղտել,
խտղտանք,
խտղտումն,
խտղտելի,
խստողումն,
խստողտիլ,
խստողոտել,
ակնախստիղ,
ակնախստիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խլ.
hvot
«մղում, խթանում, դրդում»
հ. վ. գ.
(h)wezzen
«գրգռել, բորբոքել, սրել»
ֆինն.
kutittaa
«խտղտել, խուտուտ ածել»
Մատենագիտություն
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 140
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։