Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 766 բառահոդված (էջ 3/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՀԱՆԳ -ից «նպատակ, մտադրություն, համաձայնություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական āhang
իրանական աղբյուրից` պրս. āhang
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 113
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՄԱՍՈՒԿ «խառնակություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *alhə-mo-
Հավանաբար կազմված է աղամ- եւ աս-ուկ բաղադրիչներից, որոնցից առաջինը թերեւս կապված է աղաւաղ բառի հետ (< *alhə-mo-(?) հնդեւրո...
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՒՆԻ «աղաւնի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *albho- «սպիտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *aləbhniā-)
հ.-ե. արմատ՝ *aləu- «սպիտակ, փայլուն»
իմաստային զարգացման համար հմմտ. լիտվ. bal-andis «կարապ» (*«սպիտակ»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաւնեակ, աղաւնեկ, աղաւնեվաճառ, աղաւնետուն, աղաւնակերպ, աղաւնաձագ, աղաւնարատ, աղաւնին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άλφος, άλωφος
«սպիտակ» (Հեսիքիոսի բառարանում)
լատ.
albus
«սպիտակ»
հ. վ. գերմ.
albiz
«կարապ»
ռուս.
лебедь
«կարապ»
լիտվ.
bal-andis
«կարապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 30-31
Տե՛ս նաեւ
Էջ 35, սյունակ 1 Էջ 35
ԱՂԱՓ «փուշտ, ամորձապարկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lāb- «թոյլ կախուել»
հ.-ե. արմատ՝ *leb/p- «թոյլ կախուել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *lāb-, *leb/p- «թոյլ կախուել» արմատի հետ (*laph > աղափ-°)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ստ. գ.
labbe
«շրթունք»
հ. վ. գ.
lefs
«կենդանու շրթունք»
հ. վ. գ.
leffel
«նապաստակի ականջ»
Էջ 36, սյունակ 1 Էջ 36
ԱՂԷՏ -ի, -ից -աւք «գութ, ցավ, վիշտ, չարիք, փորձանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lei- «դադարել, փոքրանալ, անհայտանալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *oleid-) *lei- <*elei-
ամենից ավելի հավանական է բխեցնել հ.-ե. *oleid- ձեւից... Ավելի քիչ հավանական է համեմատությունը *ol- «ոչնչացնել, վնասել, փչացնել» արմատի ածանցյալների հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղետական, աղետաբեր, աղիտաբեր, աղետանալ, աղետալ, աղետաւոր, աղիտարար, բազմաղետ, չարաղետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խալ.
litt
«քիչ, վատ»
գ.
leiden
«հանդուրժել, տառապել»
հայ
եղեռն
հայ
ողբ
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, OIDПAЯ 150; Աղայան, ԲՍՀ 17-18
Էջ 39, սյունակ 1 Էջ 39
ԱՂՍՈՒՍ «սպիտակ փուշ, բատավարդ» (բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ արաբ. ալսուս «տարբեր բույս»
հմմտ. ալսուս, որ տարբեր բույս է
Էջ 40, սյունակ 1 Էջ 40
ԱՂՔԱՏ (-ի, -աց) «աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig- «պակասավոր, խեղճ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ, աղքատութիւն, աղքատակցութիւն, աղքատ(ա)սիրութիւն, աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 43, սյունակ 1 Էջ 43
ԱՄԲԱՐԻՇՏ (ամպարիշտ, անբարիշտ) «անհավատ, անաստված, չարագործ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական պարիշտ
Կազմված է ան- ժխտականով՝ իրանականից փոխառյալ պարիշտ ձեւից՝ ն-ի եւ պ-ի հետագա առնմանական փոփոխությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբարշտել, ամբարշտանալ, ամբարշտագոյն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 149
Էջ 43, սյունակ 1 Էջ 43
ԱՄԲԱՐՏԱԿ (-ի, -աց) (համբարտակ, անբարտակ) «աշտարակ, կոթող, թումբ, ամբարտակ, ամբարտավանություն»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբարտակել
Էջ 44, սյունակ 1 Էջ 44
ԱՄԲՈԽ -ի, -ից, ուշ՝ -ոյ «բազմություն, խռովություն, խռովք. իրարանցում, կռիվ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hambōh
փոխատու լեզու՝ պ. anbōh
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամբոխել, բազմամբոխ, միջամբոխ, խառնամբոխ, միաբանամբոխ, խաղաղամբոխ, մարտամբոխ, ամբոխութիւն, ամբոխանք, հրեշտակամբոխ, ամբոխական, ամբոխասաստ, ամբոխաբար, ամբոխալից, ամբոխային, ամբոխավար, ամբոխավարութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 96; Աճ. ՀԱԲ 151