Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 226 բառահոդված (էջ 3/23)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱՀԱՊԵՏ «զօրապետ, սպարապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. spāhpat
փոխատու լեզու՝ պ. sipahbad
փոխատու լեզու՝ պ. ispahbad
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
spāhpat
պ.
sipahbad
Մատենագիտություն
H. AG 271; Աճ. ՀԱԲ 271
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱՍՏԱՆԻԿ «ախոռում պահուած, լաւ խնամուած ձի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *aspastānīk
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից` *aspastānīk.
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ասպաստան
< իրան.
Մատենագիտություն
H. AG 108; Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏՈՐ (աթար, աթոր) «պահնորդ, պահակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ եբր. Āter «հատուկ անուն»
եբր. Āter հատուկ անուն` վերածված հասարակի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 289
Տե՛ս նաեւ
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒ I «խենթություն, գժություն, մոլեգնում, կիրք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «սիրել, հաճել, կարիք ունենալ, պահանջել, ցանկանալ, տենչալ, նպաստել, օգնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւիլ, աւիւն, ատոդական, ատոլ, աւանդիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
avati-
«նպաստում է, ցանկանում է, սիրում է»
լատ.
aveo
«ցանկանալ, տանջվել, տենչալ, փափագել, կրքոտ կերպով ուզել»
լատ.
avidus
«ագահ, կրքոտ»
կիմր.
ewyllys
«կամք, ցանկություն, տենչ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 77
Էջ 99, սյունակ 1 Էջ 99
ԱՒԱՆԴ I (-ոյ, ուշ՝ -ից, -աւք) «ավանդ, պահ դրված բան, ավանդություն, սովորություն, գաղտնիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *o-bhendh-) o-ձայնդարձ
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *o-bhendh- < *bhendh- «կապել» արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. bandhá «կապ. ավանդ», սակայն հնարավոր է բառի իրանական ծագումը միեւնույն արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւանդել, աւանդութիւն, աւանդակիր, աւանդապահ, աւանդառու, աւանդատուր, աւանդատուն, առաքելաւանդ, աստուածաւանդ, տիրաւանդ, աւանդաբար, աւանդավէպ, հնաւանդ, նորաւանդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bandhá
«կապ. ավանդ»
Էջ 100, սյունակ 1 Էջ 100
ԱՒԴԻ (-իք/-այք, -եաց) «ոչխար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *owi- «ոչխար» *-dh- ածականով եւ *-iio ածանցով
հ.-ե. արմատ՝ *dhē(i)- «դիել, սնել» արմատի հաւելմամբ
Նոյն հիմքը *հովի- ձեւով պահպանուած է հովիւ բառի մէջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւդենի, աւդիկ
Էջ 101, սյունակ 1 Էջ 101
ԱՒԺԱՆԴԱԿ (-ի, -աց) (աժ(ը)նդակ, ուժ(ը)նդակ) «օգնող, նպաստող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական aw
փոխատու լեզու՝ իրանական *žand
Կազմված է aw (< abi) նախածանցով՝ *žand արմատից (Բենվենիստ. ըստ Բեյլիի, հ.-ե. *bhend- «բռնել, պահել»)։ Ավելի քիչ հավանական է ենթադրել իրան. *abi+ujant նախաձեւ (Периханян, МЭСДЯ 1 102)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժանդակել, աւժանդակութիւն, ձեռնաւժանդակել, աւժանդակիչ, աւժանդ
Մատենագիտություն
Периханян, МЭСДЯ 102
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՇ I (օշ) «երանի, երանի թէ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «սիրել, ցանկանալ, նպաստել» *-sk ածանցի *-skh տարբերակով (՞)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ávas
«նպաստում, ուրախութիւն, ցանկութիւն, պահանջ»
աւ.
avah
«օգնութիւն»
հայ.
աւիւն
լատ.
aveō
«փափագել»
հ. լիտվ.
austi
«թարմանալ, կազդուրվել» թերեւս նաեւ
Էջ 113, սյունակ 1 Էջ 113
ԲԱՀՂԱԿ (պահղակ) «ինչ-որ գորգանման բան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը հայտնի չէ:
Էջ 122, սյունակ 1 Էջ 122
ԲԱՐՍ(ՈՒ)ՄՆ (հգն. -ունք, -անց) «տրցակ, որ կրակապաշտները աղոթքի ժամանակ պահում էին ձեռքներին» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավեստերեն barəsman
փոխատու լեզու՝ միջին պարսկերեն barsum
փոխատու լեզու՝ պազենդ barsum
Փոխառություն իրանական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
H. AG 119; Աճ. ՀԱԲ 429