Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 94, սյունակ 1
ԱՐՈՅՐ
(-ի)
«արույր, պղնձի համաձուլվածք, լատուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *rōd
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
rōdrōi
մ. պ.
rōy
պ.
rōy
սողդ.
rōd
Մատենագիտություն
H. AG 111;
Աճ. ՀԱԲ 331
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԻ(Կ)
(արտիկ)
«վայրի ոչխար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«այծ, ոչխար, կով, այծյամ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *r-d-)
-իկ ածանցով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
որոջ
հուն.
ερυρος
«ուլ»
լատ.
aries, -etis
«ոչխար»
ալբան.
erislian
«գառ»
Էջ 100, սյունակ 1
ԱՒԵԼ
II
«աւելի»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւելագոյն,
աւելախնդիր,
աւելադրել,
աւելաբանել,
աւելուածք,
աւելի,
աւելեաց,
աւելորդ,
աւելորդաբան,
աւելորդապաշտ,
առաւել,
առաւելութիւն,
յաւել,
աւելուլ,
յաւելումն,
յաւելուագործութիւն
Էջ 103, սյունակ 1
ԱՒՍԼԱՅ
(օսլայ, ուլայ)
«օսլա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. otmulā
աղաւաղուած տառադարձում ասոր. otmulā բառի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուլայել
Էջ 107, սյունակ 1
ԱՔՑԱՆ
(աքցան, ագցան)
«աքցան (գործիք)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
տինդ.
kuly
լակ.
կъաьցլա
ագուլ.
կսց-կսեց
բաթ.
կъացցար
«աքցան»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 610
Էջ 110, սյունակ 1
ԲԱԴ
(բատ, պատ)
«ջրային մի թռչուն՝ բադ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *bad
Բառը լայնօրէն տարածուած է հայերենին տեղով մերձաւոր եւ հեռաւոր զանազան լեզուներում՝ «բադ» կամ «սագ» նշանակութեամբ եւ գերազանցապէս խուլ երկրորդ, երբեմն էլ առաջին բաղաձայնով՝ bat, pat եւ այլն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բադիճուտ,
բադակնոց,
բադակտուց
Մատենագիտություն
H. AG 114;
Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԼ
I
(-ի, -ից)
(բաղ)
«մառախուղ, ադոտ, մթագույն, ամպ, ծխի քուլա, գիշեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փայլուն, սպիտակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բալածեւ,
բաղածեւ,
բալատեսիլ,
բալուտ,
բալեցուցանել,
բալագույն,
բալատեսակ,
բալէշ,
բալաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhāla
«փայլ»
հուն.
φαλος
«փայլուն»
հայ.
բիլ
«բաց կապույտ»
գոթ.
bala
«դժգույն»
ռուս.
белый
«սպիտակ»
ռուս.
бельмо
«աչքի փառ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 118;
Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՁ
(-ի, -ից)
«իղձ, փափագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelg'h)
եթե Պետերսոնը (Ar. u Arm. Stud., 128) ճիշտ է համեմատում օս. bālun «ցանկանալ, ձգտել» ու լիտվ. balvas «նուէր» բառերի հետ եւ վերականգնում հնդեւրոպական *bhel- արմատը (*bhelg'h > բաղձ)։ իրանագետ Աբաեւը հակված է օսական ձեւը հանգեցնելու հնդեւրոպական *vel- «ցանկանալ» արմատին՝ ենթադրելով իրան. v>ou. b անսովոր անցում (v-ի ուժեղացում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղձանալ,
բաղձանք,
բաղձալի,
բազմաբաղձ,
բազմաբաղձիկ,
երեքբաղձեան,
մեծաբաղձ,
հայրենաբաղձութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
bālun
«ցանկանալ, ձգտել»
լիտվ.
balvas
«նուէր»
Մատենագիտություն
Ar. u Arm. Stud. 128;
Աբաեւ, ИЭСОЯ 248
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆՋԱՐ
(-ոյ, ուլ՝ -ի, -ից, -աց)
«կանաչեղէն, ուտելի խոտաբոյս (ուլ՝ ձկնդեղ, բազուկ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» արմատի հետ: Թրք. panjar, վրաց. banjar եւ այլ նման բառերը Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 409) համարում է հայերենից փոխառյալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանջարիկ,
բանջարեղեն,
բանջարաճաշակ,
բանջարակեր,
բանջարաճաշակութիւն,
բանջարանոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 409
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։