Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 464, սյունակ 1
ՀՈԼՈՎ
-ի, -ից
«պտույտ, հոլով, հոլովում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«հրելով կամ խփելով շարժման մեջ դնել, շարժել, քշել»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 109-110), հենվելով Պեդերսենի վրա, բխեցնում է *qʷol- «պտտ(վ)ել» արմատից, որ հնչյունապես պակաս հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հոլովիլ,
հոլովել,
հոլովումն,
կիսահոլով,
երկրահոլով,
եռահոլով,
բազմանհոլով,
անհոլով,
հոլովակերտ,
հոլովանիշ,
անհոլով,
վերջահոլով,
հոլոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
pellō
«հրել, քշել, շարժել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 109-110
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՐՁ
(-ի, -ից)
«եռանդ, հույզ, գրգիռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«շարժել, հուզել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ordio-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
յորդ
հայ.
յորդորել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԻ
(-ոյ)
«ձի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei-
«արագ, շարժել, քշել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'heio-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիական,
ձիահալած,
ձիամարտիկ,
ձիակերպ,
ձիարձակ,
ձիացաւ,
այրուձի,
միաձի,
վազերաձի,
երագաձի,
կիսաձի,
ձիաբուծութիւն,
ձիավարժութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
háya
«նժոյգ»
(հայ-հնդկական զուգաբանութիւն)
Մատենագիտություն
H. AG 470;
Աճ. ՀԱԲ 424
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԻԳ
«ձիգ, պիրկ, ամուր, պինդ, երկար, հիւսուածք, գործուածք, զգեստ, արորաձող, նեարդ, նետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei-
«քշել, արագ շարժել, նետել, շպրտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'he-gh- կամ *g'hi-u-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձգել,
ձգիչ,
ձգարան,
ակնատաձիգ,
քաջաձիգ,
նետաձիգ,
հրաձիգ,
բացաձիգ,
լիաձիգ,
երկնաձիգ,
ձեռնաձգութիւն,
ձգձգել,
ձգտել,
ձգակապ,
ձգափոկ,
ձգողութիւն,
ձգողականութիւն,
առաձգական,
հրաձգարան,
հրաձգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
zaena
«զէնք»
հ. հնդկ.
haya-
«նժոյգ»
հայ.
ձի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 536, սյունակ 1
ՄՈՑԵԼ
«վերացնել, դադարեցնել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *meu-
«հեռացնել, տեղից շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mou(sk)-)
Հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *meu- «հեռացնել, տեղից շարժել» արմատից (*mou(sk) - > մոց-):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անմո(յ)ց
Էջ 537, սյունակ 1
ՄՈՒՂ
I
«մղում, քաշում, հրում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meu-
«հեռացնել, տեղից շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mu-l-)
(մուղ «վարժ») ըստ Բուգգեի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մղել,
ընդդիմամղել,
ճակատամղող,
մեզմսող,
ջրմսող,
տրմսող,
անմսող,
քաջամսող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mivati-
«հրում է մղում է»
լատ.
moveō
«շարժել»
Էջ 541, սյունակ 1
ՄՈՒՐՃ
III
(բբ)
«ձեռքի երակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *men-
«հեռացնել, տեղից շարժել»
Եթե ճիշտ է, ապա թերեւս կարող է ծագել հնդեւրոպական *men- «հեռացնել, տեղից շարժել» (՞) արմատից։
Էջ 551, սյունակ 1
ՅԵՂՈՒԼ
(յաղ-)
(յեղել «ծռել, թեքել»)
«փոխել, դարձնել, վերածել, թարգմանել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«շարժել»
հ.-ե. արմատ՝ *kuel-
«շրջ(վ)ել»
բուն աղբյուրը չի հավաստվում, դժվարություններ է հարուցում: Ամենից հավանական է համարվում հատկացումը կամ *el- «շարժել» արմատին, որից եղանիլ եւ եղանել, կամ *kuel- «շրջ(վ)ել» արմատին, որից հուն. πέλω, πέλομαι «շարժ(վ)ել»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յեղումն,
յեղափոխ,
յեղափոխել,
յեղաշրջել,
յեղադարձել,
յեղական,
յեղակացուն,
(յ)եղանակ,
յեղանակել,
յեղանակաւոր,
(յ)եղակարծ,
աղեկարծ,
յաղակարծ,
դիւրայեղ,
խելայեղ,
ծայրայեղ,
յեղյեղումն,
անյեղյեղ,
յեղաշրջութիւն,
յեղաշրջումն,
յեղափոխութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πέλω, πέλομαι
«շարժ(վ)ել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 394
Էջ 554, սյունակ 1
ՅՈՂԴՈՂԴ
-ի, -աց
(յողդյողդ)
«խախուտ, շարժուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քշել, շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oldh-)
Կրկնավոր կազմություն՝ յողդ արմատից, որ թերեւս ծագում է յ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յողդողդել,
յողդողդուն,
անյողդողդ
Էջ 555, սյունակ 1
ՅՈՐԴ
«առատ, առատահոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-, *or-
«շարժել, հուզել, բարձրացնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ordh-)
j- նախածանցով, *-dh- աճականով
j- նախածանցով` *ordh- ` *er-, *or- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» արմատից` *-dh- աճականով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յորդել,
յորդաբուխ,
յորդագոյն,
յորդագութ,
յորդալոյս,
յորդախաւս,
յորդութիւն,
յորդահոս,
յորդիչ,
բազմայորդ,
մախսայորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
órothūno
«գրգռել, հուզել»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։