Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 84 բառահոդված (էջ 3/9)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐԻԼ (զմբրիլ, զմպրիլ) «թմբել, ընդարմանալ, հարբեցողությունից հիմանալ, խայտառակվել, պապանձվել, հարվածից շշմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «թանձրանալ, մակարդվել» զ- մասնիկով
Կազմված է զ- մասնիկով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mer- («թանձրանալ, մակարդվել» (՞)) արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mūrchati
«շաղվում է, ապշում է, շշմում է, թմրում է»
մ. պ.
vēmār
«հիվանդ»
հուն.
βρότος
«մակարդվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԹԵՌՆՈՒԼ «կարդալ, ընթերցել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել; բարձր, պարզորոշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-, *toro-s) ընդ- նախածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական` *ter- «բարձրաձայն խոսել» արմատից (*tor-, *toro-s «բարձր, պարզորոշ» -Pok. IEW, 1, 1088-1089)` ընդ- նախածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթերցանելի, ընթերցիչ, ընթերցված, ընթերցողական, դյուրընթերց, ընթերցարան, դժվարընթեռնլի, դյուրընթեռնլի, անընթեռնելի, ընթերցասեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τορός
«թափանցող, սլացիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
մ. իռլ.
tairm
«աղմուկ»
լիտվ.
tarti
«ասել»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126-127; Pok. IEW 1088-1089
Տե՛ս նաեւ
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹԱՎԵԼ (թավթավել, թավթափել, թոբովել) «թաթախել, կեղտոտել, շաղախել»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թավթավումն, թավթավուն, թավթավուչ, արյունաթավթավ, տղմաթավթավ
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌ III «մախաթ, հերյուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-s-)
«տորորել, ծակել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռակուռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թուր
հուն.
τορος
«դուր»
լատ.
terebra
«գայլիկոն, շաղափ»
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԵԼ «ալյուր շաղախել, խմոր անել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «անմաքուր հեղուկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-)
արմատից, որտեղից նաեւ թոր(ել), թուրմ, թուրջ (տե՛ս):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՈՒՐ (-ոյ) «միջատաձվից ելած որդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) կրկնավոր
կրկնավոր *tōrtōro-` *ter- «շփել, մաշեցնել, անցք բանալ, ծակել» արմատից, որից նաեւ՝ թուր.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրոց, թրթուրակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τερηδών
«մի տեսակ թրթուր, աղեորդ»
լատ.
starenes
«փայտակեր ճճի, շաղափուկ»
լիտվ.
trandis
«փայտակեր ճճի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 214
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՐԱԿ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ» եւ թրթրական «սրընթաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) +-ակ ածանց; հմմտ. *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ»
(+-ակ ածանց) (*ter- «բարձրաձայն խոսել», *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ») արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թորթոր
«հորդոր»
հայ.
ըն-թեռնում
հուն.
τόρος
«թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1089; Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 185
Էջ 290, սյունակ 1 Էջ 290
ԼԱԼԱՓԱՐԹԵԼ «պապաշել, այծի պես մկկալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բաղադրություն՝ լալաարթին: Թերեւս բնաձայն կազմություն, որպիսիները տարածված են հնդեւրոպական լեզուներում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լալաարթին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lalelā
«բոբովանք»
հուն.
λαλεω
«շաղակրատել»
գ.
lallen
«բոբովել, կմկմալ»
Էջ 299, սյունակ 1 Էջ 299
ԼՄԵԼ (լում) «ճմռել, շաղել, տրորել, կակղացնել, ծամել, կոխել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lem- «մանրացնել, ջարդել, փշրել, փշրած, թույլ» (անմիջական նախաձեւ՝ *lom-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լմել, լմութիւն, լլմել, լումլումել, լուռմել, սղմել, լղմել, լմշտել, լմշտոց, դյուրալում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
lam (<*lom)
«կաղ»
հ. վ. գ.
luomi
«հոգնած, մեղմ»
պրուս.
limtwei
«ջարդել, կոտրել»
ռուս.
лом
«ջարդվածք»
ռուս.
ломать
«ջարդել, կոտրել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 135
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԱԼԵԼ (խարխարել, խարխլել, խարխիլ) (խարխուլ (խարխուր) «խարխուլ») «խարխլել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khor-, *khər-)) *k/kh անցումով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khor-, *khər-) *k/kh անցումով *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» արմատից։ Ինչպիսի՞ն է հարաբերութիւնը ուրարտ. harharšu «քանդել» բայաձեւի հետ։ Եթե ճիշտ է խար արմատի հնդեւրոպական ծագման վարկածը, ապա ուրարտ. բառը փոխառութիւն է հայերենից, մանաւանդ որ ունի -š- բայական տարրը, այլապես թերեւս գործ ունենք ուրարտերենից փոխառեալ ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխալանք, խարխարիչ, խարխարումն, խարխարուն, անխարխար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kiráti
««ցանում է, շաղ է տալիս. գցում է, շպրտում է»»
հուն.
σκαίρω
««ցատկել, ցատկոտել»»