Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 74, սյունակ 1
ԱՌԻՒԾ
(-ու, -ունք, ուղ՝ -ոյ)
(առեւծ, առեաւծ, մ. հայ. առոյծ)
«առյուծ, մի համաստեղություն, երաժշտական մի եղանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *reug-
«մռնչալ»
Թերեւս հայկական կազմություն բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առիւծաբար,
առիւծագոյն,
առիւծակորիւն,
առիւծանալ,
առիւծենի,
մրջնառիւծ,
գետնառիւծ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259
Էջ 75, սյունակ 1
ԱՌՆԱԿ
«հոգեառ ոգի, գրող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հայկական կազմություն՝ առնել բայից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 261) համարում է ասորական փոխառություն՝ harnāgā «շնագայլ» բառից, որ ձեւով եւ իմաստով հեռու է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առնակատոր,
առնակային,
առնակաշուն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 261
Էջ 77, սյունակ 1
ԱՍԵԻԱՆ
«գլուխ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս ինչ-որ հատուկ անուան հասարակացում: Ս. գրքում կա Ասերիան Ղեւտացու անուն, բայց նախիմաստը չի տրուած: ԲՀ-ում կա նաեւ ասվերոտ «իշխան կամ գլուխ» բառը, որի առնչութիւնն ասեիան-ի հետ պարզ չէ:
Էջ 77, սյունակ 1
ԱՍԿՆ
«սուտակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *as-
«վառ(վել)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *az-g-)
քիչ հաւանական է բխեցումը հնդեւրոպական *az-g-ից՝ *as- «վառ(վե)լ» արմատից (Աղայան, ԲՍՀ 29). այս *azg-ից կան միայն «մոխիր» իմաստով բառեր, իսկ «փայլել, շողալ» իմաստը չկա:
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՍԱԳ
«ամսի 17-րդ օր (նախնական իմաստը` «անվախճան (?)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
նախնական իմաստը` «անվախճան (?)», բայց բուն աղբիւրը չի ճշտուած:
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏԵԼ
«նշանած ընտրել, աղջիկ ուզել» հաստիլ «նշանվել (աղջկա մասին)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
նույնը հաստել (հաստատել) բայի հետ՝ իմաստային նրբերանգով, որ վկայված է նաեւ հաստատել բայի համար: Այս ստուգաբանությամբ կասկածելի է դառնում խուռերենի ašti «կին» բառի հետ համեմատությունը (Ղափանցյան):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստօղ
Մատենագիտություն
Lamberterie, REA 91-113
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՂ
-եղ, -դանի
«աստղ, ծովային մի կենդանի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ster/l-
«աստղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *əstēr-lā-, *əstel-nā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստղաբաշխ,
աստեղատուն,
աստ(ե)ղագէտ,
աստեղագիտութիւն,
աստեղանշմար,
համաստեղութիւն,
աստղանշան,
աստղիկ,
աստղկեան,
անաստղ,
բազմաստղ,
աստղալից,
աստղածաղիկ,
աստղանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀστήρ
լատ.
stellā
գոթ.
staērnō
«աստղ»
Մատենագիտություն
H. AG 421;
Աճ. ՀԱԲ 278
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՈՒԱԾ
-ոյ
«աստված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ansu-
«աստված, ոգի»
հ.-ե. արմատ՝ *diu-
«աստված»
միասնական վարկած չկա: Ամենից հավանական են երկուսը. ա) ծագում է հնդեւրոպական *ansu- «աստված, ոգի» (հմմտ. հ. հնդկ. ánila «կենսաշունչ», գ. *ansur «աստված, ոգի») եւ *diu- «աստված» հիմքերի բարդումով եւ -ած-ով, կամ այդ նույն *ansu- հիմքի եւ տուած «տվող» (հմմտ. գթած, ողորմած), ձեւի բաղադրությամբ. բ) ծագում է աստ- արմատից, որ հաստ արմատի տարբերակն է, բայց սխալմամբ միաց-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստուածաբարբառ,
աստուածաբեր,
աստուածագէտ,
աստուածագիր,
աստուածախաւս,
աստուածախաւսել,
աստուածահար,
աստուածանշան,
աստուածեղէն,
աստուածական,
աստուածանի,
աստուածարել,
բազմաստուածեան,
երեքաստուածեան,
չաստուած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ánila
«կենսաշունչ»
գ.
*ansur
«աստված, ոգի»
Էջ 84, սյունակ 1
ԱՐԱԾ
I
«սպի, բիծ, արատ, մաշկային հիվանդություն` որքյուն, մկնատամ, վերք, սպիավոր»
(բժշկ.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Արածել բայի արմատն է` առանձին գործածությամբ եւ նեղ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արածնացաւ,
արածացաւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 293
Էջ 84, սյունակ 1
ԱՐԱՄՈՒՐ
(-ի, -ից)
«ծուխ, թանձր, մշուշ, խավար, մթություն, մրրիկ, փոթորիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rē-
«մթություն, խավար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rǝ-mo-)
-m- ածանց
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *rǝ-mo- «մթություն, խավար» (*rē- նույնիմաստ արմատից + -m- ածանց)։ Աճառյանը կասկածով կապում է մուր, մրոտ, մրրիկ բառերի հետ. հնարավոր է բաղադրություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rāmá
«մթին, սեւ»
հ. հնդկ.
rāmī
«խավար»
մ. վ. գ.
rām
«կեղտ. մուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. None;
Աճ. ՀԱԲ 296
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։