Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 255, սյունակ 1
ԹԱԿՈՅԿ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ով)
(բակոյք)
«հեղուկի մեծ աման, ըմպանակ, բակոյկաձեւ զարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. takōk
Մատենագիտություն
H. AG 153;
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 263, սյունակ 1
ԹԵՂ
(դեղ, դէղ)
«դէզ, շեջ, կոյտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *stel-
«դնել, կանգնեցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tel-)
Բաղադրութիւն՝ թերեւս անթեղ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անթեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sthali
«բարձրութիւն, բարձունք»
հայ.
ստեղծանեմ
հայ.
ստեղն
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՇԿՈ(Յ)
««կատաղի» (իշկո(յ) վարունգ անուան մէջ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 287, սյունակ 1
ԻՍԿ
(ուշ` -ոյ, -ի, -ից)
«իսկականութիւն, էութիւն, իսկական, իսկ, սակայն, բայց, ապա, ուրեմն, արդ, էլ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *istuo-
հայ-սլաւոնական զուգաբանութիւն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իսկական,
իսկակցութիւն,
իսկոյն,
իսկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ.
istŭ
«իսկական»
ռուս.
истый
«իսկական»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 249
Էջ 293, սյունակ 1
ԼԵԱՌՆ
(-րին, -րինք, -րանց, ուշ՝ -ունս)
«լեռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *klei-
«հենել, հակել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kleitr-no-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեռնաբերձ,
լեռնական,
լեռնակեաց,
լեռնակողմն,
լեռնաձեւ,
լեռնային,
լեռնասէր,
լեռնոտն,
լեռնանալ,
լեառնական,
լեառնանալ,
լերինաթինդ,
լերանցամէջ,
լեռնաշղթայ,
լեռնոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κλιτύς
«զառիվայր, բլուր»
լատ.
clivus
«բլուր»
ն. կիմր.
clud
«կոյտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 601;
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 300, սյունակ 1
ԼՈԿ
(-ոյ)
(լուկ «հազիվ», լուր «իսկոյն եւեթ»)
«զուրկ, զերծ, ազատ, պարզ, հասարակ, մերկ, աղքատ, միայնակ, միայն, սոսկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lēg-
«թոյլ, մեղկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *logo-)
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
«ազատ թողնել, արձակել» իմաստից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լոկարար,
լոկիմ,
լոկաւոր,
լոկութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ληγώ
«դադարեցնել»
հուն.
λαγασσαι
«բաց թողնել»
ըստ Հեսիք.
լատ.
laxus
«արձակ. ընդարձակ»
մ. ն. գերմ.
lak
«թոյլ, արձակ»
Էջ 307, սյունակ 1
ԽԱԲ
I
(-ի, -ից)
«խաբում, խաբելը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. xabb
«խաբեբա»
փոխատու լեզու՝ արաբ. taxbīb
«խաբել»
արաբերենից (այսպես կոչված ասորա-արաբական կոյնեից)։ Քիչ հավանական է Lewy-ի համեմատությունը (KZ 52, 1924, 310) սլ. *xabati «փչացնել» բայի հետ, որի համար ավելի հավանական է կապը *xabati «բռնել, կծել» ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաբել,
խաբանք,
խաբեայ,
խաբեբայ,
խաբեութիւն,
խաբկանք,
խաբկիլ,
խաբկոտ,
խաբու,
խաբուսիկ,
խաբողիկ,
անխաբ,
արագախաբիկ,
մտախաբ,
ճարտարախաբ,
որսորդախաբ,
դիւախաբ,
դիւրախաբող
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 309;
Ջահ. ՀԼՊ 486;
ԷՍՍՅԱ 7
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
I
(խաղաղ)
«նավ, նավակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kalak
«տակալաստ»
փոխատու լեզու՝ թրք. kelek
թեեւ հնչիւնական համապատասխանութիւնը սովորական չէ (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 2, 320)։ Քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագումը (հմմտ. լիտվ. kėlnas «լաստ. նաւակ», kėltas «լաստ», ռուս. челн «մակոյկ, փոքր նաւակ», որոնք գալիս են *kel- «բարձ-»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kėlnas
«լաստ. նաւակ»
լիտվ.
kėltas
«լաստ»
ռուս.
челн
«մակոյկ, փոքր նաւակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱՂ
(կա նաեւ մ. հ. խաղոդիլ «խաղաղվել, հանգստանալ, մեղմանալ, թուլանալ»)
«խաղաղ, հանդարտ, հանգիստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khl-
(անմիջական նախաձեւ՝ *khl- (կամ *khəl-, *khəl-))
կրկնաւոր կամ -աղ ածանցով ձեւ
եթե ճիշտ է Մեյեի համեմատութիւնը հուն. χαχαω «արձակել, թողնել, թուլացնել» բայի հետ: Թերեւս հնարաւոր է նաեւ համեմատութիւնը կաղաղ «որջ» (սկզբնապես «հանգստավայր, ապաստարան») բառի հետ՝ կ/խ հերթագայութեամբ (հմմտ. կեղ «ծուռ» - խեղ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղաղանալ,
խաղաղական,
խաղաղակոյտ,
խաղաղարար,
խաղաղիկ,
խաղաղութիւն,
հետախաղաղ,
հողմախաղաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χαχαω
«արձակել, թողնել, թուլացնել»
Մատենագիտություն
Meillet, EGCAC 36
Էջ 323, սյունակ 1
ԽԱՒ
-ոյ, (ուշ` նաեւ -ու)
«շերտ, խավ, աղվամազ, բարակ մազածածկույթ, բուրդ, երիզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ծածկել, փաթաթել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəu-)
հնդեւրոպական *khəu- ` *(s)keu- «ծածկել, փաթաթել» արմատից։ հմմտ. հ. հնդկ. skunāti «ծածկում է», հուն. κῶας «բուրդ, կաշի, մորթի» (կասկածով է հատկացւում այս արմատին, բայց հայ. խաւ-ը կարծես հաստատում է լիտվ. kēvalas, լատվ. caula «կճեպ»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւել,
խաւաբարտ,
խաւոտ,
խաւարծի,
խաւածբի,
խաւարտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skunāti
«ծածկում է»
հուն.
κῶας
«բուրդ, կաշի, մորթի»
կասկածով
լիտվ.
kēvalas
«կճեպ»
լատվ.
caula
«կճեպ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։