Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«կիր» որոնման արդյունք՝ 126 բառահոդված · Էջ 3 / 13
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԶԷ (-ի, -ից) (բազայ, պազայ) «գիշակեր մի թռչուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. bāz (baj)
Աղբյուր՝ պ. bāz
Աղբյուր՝ պ. bāza
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բազէակիր, բազէկիր, բազապան
Նոր՝
բազազգի, բազեակալ, բազէական, բազէաձագ, բազէաորս, բազէավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 375
Էջ 120, սյունակ 1 Էջ 120
ԲԱՐԱԿ II ««որսի շուն». փարաք, պառակ «պոռնիկ» (փխբ.)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *bārak
որից` թրք. barak, կիրգիզ. barag
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փարաքեան, փարաքումն
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՀՀ 36-41
Էջ 122, սյունակ 1 Էջ 122
ԲԱՐ-Ք -ուց «բարք, բնավորություն, վարք, սովորություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhr- (անմիջական նախաձեւ՝ *bhriio-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *bhriio- (°) *bhr- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բարամութիւն, բարութիւն, բարեբար, գեղեցկաբարութիւն, բարբախտութիւն, դժնաբարք, խոժոռաբարք, բարեգիտութիւն, բարոյ-ք, բարոյախօս, բարոյախօսել, բարոյածին, բարոյական, բարոյակից, բարոյապէս, բարեբարոյ, գազանաբարոյ, դառնաբարոյ, բարեբարոյութիւն, բազմաբար, գազանաբար, հայկաբար, տիրաբար, այսբար, որբար, բարոյագէտ, բարոյականութիւն, բարի, բարեգործ, բարեժողով, բարեխորհել, բարեխորհուրդ, բարեխրատ, բարեկամ, բարեկեաց, բարեկենդան, բարեկեցիկ, բարերար, բարեբ, բարեբի, բարեբանալ, բարեբիկ, բարետես, բարեխորժ, բարեասաց, բարեանուն, բարեժամանակ, բարեազգի, բարեընկալութիւն, բարիոք, բարեաւ, բարով, բարւոք, բարեդեմիկ, բարեխիղճ, բարեկիրթ, բարեմիտ, բարեփոխել, բարելաւել, բարոքել
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 125, սյունակ 1 Էջ 125
ԲԵՂՈՒՆ II «համակիր, սիրող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhili- «համաչափ, պատշաճ, հարմար» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhilo-)
Կարծեք թե զուգահեռ ունի հուն. φίλος «սիրել, համակրելի», մ. իռլ. bil «լավ», հ. վ. գ. bila «բարի, սիրելի» բառերի մեջ (Pok. IEW 1, 153-154 *bhili-, *bhilo- «համաչափ, պատշաճ, հարմար» արմատի տակ), բայց հնչիւնաբանական յարաբերութիւնը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անբեղուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φίλος «սիրել, համակրելի»
մ. իռլ. bil «լավ»
հ. վ. գ. bila «բարի, սիրելի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 153-154
Էջ 125, սյունակ 1 Էջ 125
ԲԵՌՆ (<i>-ին, -ինք, -ռանց</i>) «բեռ, ծանրութիւն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «բերել, տանել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher-no-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *bher-no-` *bher- «բերել, տանել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բեռնաբարձ, բեռնական, բեռնակիր, բեռնակրութիւն, բեռնաւոր, բեռնատար, ծանրաբեռն, ծանրաբեռնել, меծաբեռն, դժուարաբեռն
Նոր՝
բեռնագին, բեռնագիր, բեռնանաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. *barre, (bharnā) «բեռ»
հուն. φερνή «օժիտ»
հուն. φόρτος «բեռ»
հ. հնդկ. bhara
գ. Bürde «բեռ»
Մատենագիտություն
H. AG 429; Աճ. ՀԱԲ 440
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՒԱԶԱՆ (-ի, -աց) «անասուն քշելու փայտ, ծեծելու փայտ, ծեծ, հարված, ցուպ, գավազան, ճյուղ, ոստ, ցեղ, զարմ, տոհմաբանական ցուցակ, բեմ, ծիածանի գունաշերտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *gavāzan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւազանակիր, գաւազանաբոյխ, գաւազանահերձ, գաւազանահմայութիւն, գաւազանաձեւ, գաւազանաւոր, գաւազանել, գաւազաներգութիւն, գաւազանագիրք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. gavza
պ. gāvzana
Մատենագիտություն
H. AG 126; Աճ. ՀԱԲ 526
Էջ 153, սյունակ 1 Էջ 153
ԳԱՒԱՌ «տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ, գաւառական, գաւառակողմն, գաւառակոյտ, գաւառապետ, գաւառապետութիւն, բարձրագաւառ, բնագաւառ, չարագաւառեայ, վերնագաւառ
Նոր՝
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»
վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք» (անհավանական է)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449; Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՏԻՆ (-ոյ, աւք) «գետին, հողի մակերես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uedeno- «հող, գետին» (անմիջական նախաձեւ՝ *ued-) արմատից
(չկա Pok. IEW-ում):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետնաբերդ, գետնագնաց, գետնակոշ, գետնահարց, գետնաձայն, գետնաշարժ, գետնառիւծ, գետնաչափ, գետնատարած, գետնատուն, գետնափոր, գետնել, զգետնել, դաշտագետին, մարգագետին, փշագետին, գետնայարկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ούδας «գետին, հողի մակերես»
հուն. έδαφος «հիմք, հող, գետին»
խեթ. utne «երկիր»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 155, 198
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԱՆ (-ի, -աց, ուշ՝ -ից) «գերան, մարդակ, մի օդերեւոյթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «լաստենի. գերան. ձող» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerŝnā- *uer(ն)nā-)
հիմքից։ (հայ-ալբանա-կելտական զուգաբանութիւն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերանալից, գերանալիր, գերանակիր, գերանաձեւ, գերանանալ, բազմագերան, բնագերան, մայրագերան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. verrε «լաստենի»
բրետ. gwern «կայմ. լաստենի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 540; Pok. IEW 1169
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՒԷ «երկիր» (բբ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γη
Օտարազգի բառ՝
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 357