Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 126, սյունակ 1
ԲԵՐԵՇԱՏ
«խեժաբեր մի բույս եւ սրա խեժը՝ բաղբան, բարկժար (՞)»
(բուսաբանություն)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. bārzad
փոխատու լեզու՝ արաբ. bārzad
որ անտեղի է (նկատի ունի Աճառյանի կասկածը)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 443
Էջ 126, սյունակ 1
ԲԵՐԿՐԻԼ
«ուրախանալ, հրճվել, զվարճանալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թեեւ հնարավոր է բերկր- հիմքի հնդեւրոպական ծագումը, բայց առայժմ հավաստիորեն չի որոշված։ Դյումեզիլի կարծիքը բերկրիլ եւ բարկ ձեւերի՝ *bheru- եւ *bhru- «արագ շարժվել, հուզվել» նախաձեւերից ծագելու մասին խիստ կասկածելի է (Pok. IEW 1, 144), եւ որեւէ հնչյունական հիմք չկա կապելու հ. հնդկ. *bhad-ra «բարություն, երջանկություն, լավ, երջանիկ, ուրախ» եւ գոթ. batira «ավելի լավ» ձեւերի հետ, որոնց համար վերականգնվում է *-a ձայնավորով *bhad-a- «լավ» արմատը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բերկրական,
բերկրություն,
բերկրումն,
բերկրել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
*bhad-ra
«բարություն, երջանկություն, լավ, երջանիկ, ուրախ»
գոթ.
batira
«ավելի լավ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 144;
Pok. 106
Էջ 136, սյունակ 1
ԲՈՏՈՏ
«ճիճու, որդ, փայտի ցեց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. beltitā
«փայտի որդ»
Փոխառութիւն սեմական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բոտոտակեր,
բոտոտակերեալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 474
Էջ 136, սյունակ 1
ԲՈՐ
«բոր (հիւանդութիւն), բորոտութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhor-)
փոխատու լեզու՝ սողդ. βr'wk'
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *bhor- *bher- «ծակել, կտրել, ճեղքել» արմատից։ ավելի հաւաստի է համարում բխեցնել իրանական աղբիւրից` իբրեւ վկայութիւն բերելով սողդ. βr'wk' բառը` ըստ Գոբյոյի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բորոտ,
բորոտութիւն,
բորոտիլ,
բորոտանալ,
բորութիւն,
քած բոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhárvati
«կրծում է, ծամում է, ճարակում է»
հայ.
բիր
հուն.
*φάρω
«ճեղքել, մանրել»
լատ.
forō
«ծակել»
լատ.
feriō
«խփել, հրել, ծակել, ճեղքել»
լիտվ.
berrt
«սրորել»
իմաստի համար` հմմտ. լատ. scabō «քերել» եւ scabies «բոր, քոս»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 475
Էջ 145, սյունակ 1
ԳԱՀ
II
(ուշ՝ -ի, -ից)
«բարձր տեղ, դար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
իրանական աղբյուրից, նույնը նախորդի հետ. մինչդեռ իրանական բառերը նշանակում են ոչ միայն «աթոռ», այլեւ առաջին հերթին՝ «տեղ, վայր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գահավէժ,
գահինք,
գահաւանդակ,
գահավիժօրէն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 147, սյունակ 1
ԳԱՄ
(-ու)
«ելք, հնար, կովան, հենարան, հենակետ, սեպ, մեխ, անգամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. gāma
«քայլ»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. gām
«քայլ»
իրանական բառը կարող էր ունենալ հայերենին մոտ իմաստ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 508-509) նախնական իմաստը համարում է «ոտքի կովան» եւ իրանական փոխառության վարկածը՝ կասկածելի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գամագիտ,
գամագիտ,
գամագտանել,
գամագտական,
գամագամ,
երկաթագամ,
պղնձագամ,
գամել
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 508-509
Էջ 148, սյունակ 1
ԳԱՅԼԻԿՈՆ
(-ի, -աց)
(գելիկոն, գելիլկան)
«ծակող գործիք, շաղափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«պտտել, ոլորել»
Ունի հունարեն բառի կերպարանք, բայց հունարենում այդպիսի բառ չկա։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
wealean
հ. անգլ.
weol
«գլոր(վ)ել»
մ. վ. գ.
walken
«պտտվել»
(*uolg-)
Էջ 149, սյունակ 1
ԳԱՅՌ-ԵԼ
(-ալ, գառ-ել, գառ-իլ)
«պառկել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ghaid-
«կանգ առնել, հապաղել»
կապ ունի լատ. haereō «կախված լինել, մնալ, հապաղել» եւ լիտվ. garšti «հապաղել» բառերի հետ, որոնց համար վերականգնվում է հնդեւրոպական *ghaid- արմատը (Pok. IEW 1, 410) (գայռ < *uaisro-), բայց սրանց կապը կասկածի տակ է առնվում (Fraenkel, LEW 129):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
haereō
«կախված լինել, մնալ, հապաղել»
լիտվ.
garšti
«հապաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 410;
Fraenkel, LEW 129
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՏԱԿ
«հասակ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. gadd
«չափ, հասակ»
թերեւս արաբ. gadd «չափ, հասակ» բառից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 520 (կասկածով)
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՐ
«ցաւ, հիւանդութիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. gaδa
«փչացում, վնաս, աղէտ»
փոխատու լեզու՝ հ. հնդկ. gada-
«հիւանդութիւն»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից։ - Աղայան, ԲՍՀ 51։ Աւելի քիչ հաւանական է համեմատութիւնը ավ. garāna, մ. պ. gar «քոս» եւ հ. հնդկ. gara «մի հիւանդութիւն» բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարադրութիւն,
աչագար,
անգար,
անգարութիւն,
լեզուագար,
լեզուագարիլ,
գլխագար,
գլխագարութիւն,
խելագար,
խելագարութիւն,
ցաւագար,
գարելի,
գարած,
միջագար,
միջագարութիւն
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 51;
Աճ. ՀԱԲ 521 (կասկածով)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։