Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 309, սյունակ 1
ԽԱԼԱՐԱԿԱՅՔ
«կամարի ներքեւի (խոյակի՞) զարդեր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱՒԱՐՏ
(-ի, -աց)
(խաղուարտ, խաւարտ)
«պալար, ուռուցք. քաղցկեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kauəlā-
*k/kh անցմամբ եւ *l-ի դրափոխութեամբ կազմուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղաւարտել,
խաղաւարտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
καλα (<*καφελα)
«ուռուցք»
հ. իսլ.
haull
հ. անգլ.
hēala
«ճողուածք»
հայ.
խոյլ
բրբ.
խլիբ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 333, սյունակ 1
ԽԼԻՐՏ
«խլրտում, շարժում, երերում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«քշել, արագ շարժել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khēl-)
*khēlidro- > խլիրտ ՞
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլրտել,
խլրտական,
խլրտումն,
անխլիրտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kaláyati
«քշում է»
հուն.
κέλλω
«քշել (ափ)»
հուն.
κλονέω
«քշել, շարժել»
հուն.
κλόνος
«իրարանցում, խլրտութիւն»
լատ.
celer
«արագաշարժ»
լատ.
celeber
«բազմամարդ, աշխոյժ»
Մատենագիտություն
Ջհաւկեան, ՕԻՄՊԱՅ 115
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅ
(-ոյ, -ի, -ից, -(ե)անք, -աւք)
«խոյ, արու ոչխար, մի կենդանակերպ, պատերազմական հին մի գործիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *khoti-
բխեցվում է Պետերսոնի կողմից
փոխատու լեզու՝ չաղաթ. goy
փոխատու լեզու՝ թրք. koy
փոխատու լեզու՝ ավար. kuy
Փոխառութիւն, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. (թիւրք.) չաղաթ. goy, թրք. koy, կովկ. աւար. kuy (փոխառութիւն թիւրք. աղբիւրի՞ց): Պետերսոնը, KZ 40, 200, բխեցնում է հնդեւրոպական աղբիւրից՝ համեմատելով իռլ. cit, cetnayt «ոչխար» բառերի հետ, բխեցնելով *khoti- ձեւից եւ հայերենից համարելով թիւրքական ձեւերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյակ,
խոյակաւոր,
խոյալ,
խոյանալ,
խոյաթիթ,
խոյայթիթ,
խոյեղջիւր,
եզնախոյ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
cit
«ոչխար»
իռլ.
cetnayt
«ոչխար»
Մատենագիտություն
KZ 200
Էջ 339, սյունակ 1
ԽՈՅԶ
«որոնում, փնտրտուք, զննություն, քննություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, զննել, դիտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-gh-)
արմատից. այլեւ, *s նախաձայնով` հայ. ցոյց, ցուցանել: Բեյլին (DKS 76) բխեցնում է *(s)keu- «նետ(վ)ել» արմատից կամ նոյն արմատից ծագող իրանական աղբյուրից (հմմտ. խոտ.-սակ. kūys «որոնել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուզել,
մանրախոյզ,
խուզակ,
դատարկախոյզ,
խուզական,
բազմախոյզ,
խուզարկ,
ընդվայրախոյզ,
խուզարկու,
ժամանակախոյզ,
խուզումն,
իրախոյզ,
խուզախնդիր,
լեռնախոյզ,
հետախոյզ,
խուզարկել,
խուզարկիչ,
խուզարկութիւն,
հետախուզութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kavi
«խելոք, իմաստուն»
լատ.
caveō
«ուշադիր լինել, զգուշանալ»
հ. անգլ.
hāwīan
«նայել»
հ. իսլ.
skygna
«լրտեսել, գաղտնի հսկել»
հ. իսլ.
skynja
«հետազոտել, քննել, հասկանալ»
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅԹ
(խութ)
«կոկորդիլոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ (s)k(h)ai-t-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheuto-)
ձայնավորման տարբերությամբ
տարբերակի կողքին (ձայնավորման տարբերությամբ)։
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 414
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅԼ
(խոլ)
«ուռուցք, պալար, խաղավարտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kaulā-/kulā-
«ուռուցք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheul-)
ձեւի կողքին. այլեւ հայ. խայտաւարտ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյլիկ,
խօլիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κήλη
«ուռուցք»
ատտ. κάλη
հ. իսլ.
haull
«փոշտանոց»
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 391;
Ջահ. ՀԼՊ 131
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՍ
«խուսափում, խոտորում, փախուստ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-(k)-
«նետել, հալածել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheu-k-)
արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյսել,
խուսափել,
խուսափոխտել,
խուսափանք,
խուսափակ,
լեռնախոյս,
խուսափողական,
անխուսափելի,
անխուսափելիորեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
scēoh
անգլ.
shy
մ. վ. գ.
schiech
«երկչոտ, վախկոտ, վեհերոտ»
մ. վ. գ.
scheuen
«խուսափել, խրտնալ»
հ. անգլ.
skyhhan
հ. վ. գ.
suechen
«վախեցնել, փախցնել»
Մատենագիտություն
Bugge, IF 447;
Ջահուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 116
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՐ
I
(-ի, -ից)
«բարձրաստիճան անձերի գլխարկ (թագ, փաթթոց եւ այլն)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական xōδ
փոխատու լեզու՝ ավ. xaoδa-
փոխատու լեզու՝ հ. պ. xauda
փոխատու լեզու՝ պ. xōy
աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոյրադիր,
խոյրագործ,
խոյրաբանդակ,
խոյրակերպ,
խոյրաբար
Մատենագիտություն
H. AG 160;
Աճ. ՀԱԲ 392
Էջ 340, սյունակ 1
ԽՈՅՐ
II
(խուրանք «փրկանք բազում» ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ։ փոխառութիւն իրանական աղբյուրից։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։