Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 67, սյունակ 1
ԱՊԱՏ
(-ապատ, -պատ)
«շեն, բնակված, շեն տեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. āpāt
փոխատու լեզու՝ պ. ābād
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Ներսեհապատ,
Պերոզապատ,
Վաղարշապատ,
Խանապատ,
Կորիւնապատ,
Ղազարապատ
Մատենագիտություն
H. AG 97;
Աճ. ՀԱԲ 229
Էջ 73, սյունակ 1
ԱՌԱՔԻՆԻ
«քաջ, կտրիճ, առաքինի, բարեպաշտ, անբասիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuoi-
«արժեք, պատիվ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kuoi-nā-)
առ- նախածանցով
Հավանաբար կազմված է առ- նախածանցով` հնդեւրոպական *kuoi-nā- նախաձեւից, որ պահպանվել է քէն «նախանձ, ոխ» իմաստով, բայց առաքինի բառի մեջ կարող էր պահպանվել մի այլ` «արժեք, պատիվ» իմաստով, մանավանդ որ հնարավոր է քէն բառի իրանական ծագումը: Եթե -քինի- ձեւի ի-ն չի փոխվել (հմմտ. ներքինի), ապա հնարավոր է ծագումը հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առաքինութիւն,
առաքինանալ,
առաքինաբար,
առաքինաբան
Էջ 76, սյունակ 1
ԱՍ
I
(-ի, -ից)
«ասվածք, խոսք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag-
«ասել»
g > ս անցմամբ, ինչպէս *eg(ō) > ես փոխանակ *եծ-ի, թէեւ ծ-ն առկա է առ-ած բառում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասել,
ասացած,
ասող,
ասուն,
անասուն,
վիպասան,
վիպասնել,
սրբասաց,
գովասանական,
բարե(ա)սաց,
կանխասաց,
ճարտ(ար)ասան,
այլասացիկ,
արտասանել,
բացասական,
բացասել,
ստորասել,
ապուտութիւն,
ապաստել,
ապուստել,
բացասել,
ապուշել,
ապոսել,
ապումնել,
անապուտելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
āha
«խոսեց»
հուն.
ἠκτ
«ասել»
լատ.
ajo
«ասել, խոսել, հաստատել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 266;
Pok. IEW 290
Տե՛ս նաեւ
Էջ 76, սյունակ 1
ԱՍԱՐ
«քամում, ճմլում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. `asr
Ս. Աւագեան ՎԱԲ 32 (գրուած է տառադարձական վրիպմամբ՝ asara-asr փոխանակ asara- asr)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասարանոց,
ասարնոց,
ասրնոց,
սրնոց
Տե՛ս նաեւ
Էջ 77, սյունակ 1
ԱՍԵԻԱՆ
«գլուխ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս ինչ-որ հատուկ անուան հասարակացում: Ս. գրքում կա Ասերիան Ղեւտացու անուն, բայց նախիմաստը չի տրուած: ԲՀ-ում կա նաեւ ասվերոտ «իշխան կամ գլուխ» բառը, որի առնչութիւնն ասեիան-ի հետ պարզ չէ:
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՊԵՏ
(-ի, -աց)
«ձիաւոր ազնուական, հեծեալ իշխանաւոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *aspapati
«ձիատէր, ձիապետ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից` *aspapati < *aspati «ձիատէր, ձիապետ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասպետութիւն,
ասպետաբար,
ասպետական,
ասպետօրէն
Մատենագիտություն
H. AG 109;
Աճ. ՀԱԲ 274
Էջ 82, սյունակ 1
ԱՏԵԱՆ
(-ի, -ից)
«ժողով, նիստ, ժողովասրահ, դատարան, դատաստան, հարցաքննություն, տաճարի բեմի առաջամաս, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sodin- կամ *sod- (+ եան))
Կա իրան. ծագման վարկած, բայց չկա համապատասխան վստահելի վկայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատենակալ,
ատենաքարշ,
ատենադպիր,
հանդիսատեան,
ատենընտիր,
ատենաբանել,
ատենախոսել,
ատենախոսութիւն,
ատենապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
suide (sodiam)
«նստելու տեղ, նստում»
լատ.
solium
«գահ, բազկաթոռ»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 287;
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 88, սյունակ 1
ԱՐԴՈՒ
(-ի, -աց)
«մի չափ՝ 72 քեստ կամ կամ 29 օխա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ դպտ. ertōb
փոխատու լեզու՝ հուն. άρτάβη
Հունարենից փոխառված է արդաբու ձեւով, դպտերենից տառադարձված՝ որմսբ (փոխանակ՝ *որտոբ-ի)։ Հները նշում են եգիպտական աղբյուր:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
artawi
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՀԱՄԱՐՀ
«խոտելի, անարգ, արհամարհելի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. իրան. ahramarh(ī)
իրանական աղբիւրից՝ մ. իրան. ahramarh(ī) < *ādra (h)mrvya «աննշան համարուած, ստոր համարուած, արհամարհելի» < *ādram (h)mar «չնչին համարել» դարձուածից (ըստ Փերիխանեանի)։ Հնարաւոր է նաեւ կրկնաւոր կազմութիւն արհ-ից (< իրան. ahr)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արհամարհանք,
արհամարհել,
արհամարհելութիւն,
արհամարհիչ,
արհամարհոտ,
արհամարհութիւն,
դիւրարհամարհ,
հեշտարհամարհ,
արհամարժեալ,
արհամարհական,
արհամարհելի
Էջ 92, սյունակ 1
ԱՐՁԱՆ
(-ի, -աց)
«արձան, կոթող, սահմանաքար, կուռք, բուրգ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
իրանական ծագումը, բայց համապատասխան ձեւ չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձանագիր,
արձանագրել,
արձանանալ,
արձանութիւն,
արձանաքար,
մահարձան,
արձանագործ,
արձանագործութիւն,
յուշարձան,
խաչարձան
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։