Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 449, սյունակ 1
ՀԱՍՏ
(-ի, -ից)
«հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել,
հաստանալ,
հաստիչ,
հաստոց,
հաստումն,
հաստաբեստ,
հաստակաշի,
հաստակապ,
հաստահարուստ,
հաստահեղույս,
հաստահիմն,
հաստամագիլ,
հաստամետ,
հաստանդամ,
հաստապինդ,
հաստարմատ,
հաստույժ,
հաստաբուն,
հաստագլուխ,
հաստամարմին,
հաստավիզ,
հաստափոր,
հաստորբ,
հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան»
իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464;
Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 456, սյունակ 1
Էջ 490, սյունակ 1
ՃԱՐ
«ճար, հնար, միջոց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. čār
փոխատու լեզու՝ ավ. čārā
փոխառություն իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճարիմացութիւն,
անճար,
անճարանալ,
անճարատոր,
անճարութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 188;
Աճ. ՀԱԲ 190
Էջ 502, սյունակ 1
ՄԱՀՐ
«փեսացուի օժիտը (վարձը) հարսնացուի դիմաց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. mahr
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 236
Էջ 547, սյունակ 1
ՅԱՆԴԻՄԱՆ
«հանդիման, դէմ, դիմաց»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. andēmān
Իրանական փոխառութիւն՝
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յանդիմանել,
յանդիմանութիւն,
յանադիմանատես,
յանդիմանուր
Մատենագիտություն
H. AG 141;
Աճ. ՀԱԲ 382
Էջ 566, սյունակ 1
ՆԵՐԵԼ
(-եալ)
«ներել, դիմանալ, տոկալ, հանդուրժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ner-
«կենսաուժ, առնական, ուժեղ»
Երկրորդ իմաստով լավ զուգահեռ ունի լատ. nero «դիմացկուն, ուժեղ» բառի մեջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *ner- արմատից։ Այսպիսով, թերեւս ներ-ը գալիս է հնդեւրոպական այդ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներելի,
ներումն,
ներ(ող)ութիւն,
աններելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
nero
«դիմացկուն, ուժեղ»
հ. սլավ.
nraw
«բարք»
Էջ 605, սյունակ 1
Էջ 667, սյունակ 1
ՄԱՆԴՈՒՂՔ
(-ոց)
((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց)
«սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ,
սանդղամատն,
սանդղատեսակ,
սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 731, սյունակ 1
ՏՈԿ
«տոկում, դիմացկունություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«հեռանալ, տարածում, տեւողութիւն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dou-)
արմատից, որից նաեւ տեւ, տեւել, երկար, երկայն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տոկալ,
տոկուն,
անտոկ,
անտոկունութիւն,
դժուարատոկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 415
Էջ 749, սյունակ 1
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։