Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՄՆԱ
«գարուն, գարնանային ժամանակ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապված լինի հ. ֆրանս. temps prim (prim temps, ֆր. printemps) «առաջին ժամանակ, գարուն» կապակցության հետ։
Էջ 187, սյունակ 1
ԴԱՐ
I
(-ու)
«դարաշրջան, երկար ժամանակ, հատկապես հարյուր տարի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արամ. dārā
փոխատու լեզու՝ ասոր. dār
փոխատու լեզու՝ ակկադ. daru(m)
«տեւողություն, հավիտենություն»
Փոխառություն սեմական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դարագլուխ,
դարագրութիւն,
վեցդարեան,
դարատոմար,
դարաշրջան,
դարապատում,
դարասկիզբ,
դարավերջ,
երկդարեան,
հնադար,
միջնադար,
ոսկեդար,
ոսկեդարեան
Մատենագիտություն
H. AG 302;
Աճ. ՀԱԲ 631;
Ջահ. ՀԼՊ 477
Էջ 189, սյունակ 1
ԴԱՐԿԵԼ
II
««ժամանակել» (՞) (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություն՝ դարկելի («ժամանակելի»). արդյո՞ք բարկել (< արաբ. tark) «թողնել, դադարեցնել» բայի սխալագրությունը եւ մոտավոր մեկնությունը չէ՞:
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԳԵՐ
«ժամանակ անցկացնելը, հապաղում, դանդաղում», նոր՝ «թափառում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել, ցրիվ գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dheu-er-)
որի համար վերականգնվում է «պտտվել, ցրիվ գալ» իմաստը։ Այդ նույն արմատից է համարվում դեդեւիլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեգերանք,
դեգերումն,
դեգերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-θυρω
«խաղալ, զվարճանալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՌ
«դեռ, տակաւին, նոր միայն, ժամանակ, տարիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«պահել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhers- / *dher-)
արմատից, որտեղից` դարել, դադար։ Հյուբշմանը (AG 438) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 654) համեմատում են լիտվ. dar «դեռ, տակաւին» բառի հետ, բայց սա լիտվ. dābar «դեռ, տակաւին» բառի կրճատ ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեռեւս,
դեռադեռ,
դեռաբողբոջ,
դեռաբոյս,
դեռահաւատ,
դեռընտիր,
մինչդեռ,
դեռահաս,
դեռատի
Մատենագիտություն
AG 438;
Աճառյան (ՀԱԲ) 654;
Fraenkel, LEW 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 195, սյունակ 1
ԴԵՐԻ
««վանք» (բրբ. «ուխտագնացություն, ուխտագնացության ժամանակ տոնախմբություն», «տոնավաճառ», «մի պար»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. dairā
«վանք»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերեն,
դերանիկ,
դերինակ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 656
Էջ 199, սյունակ 1
ԴՊԱՀ
(-ոջ, -ւոջ)
«ժամանակավոր բանտ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Հավանաբար փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դպահատուր
Էջ 206, սյունակ 1
ԴՐԱՍԱՆԳ
-ի, -աց
«դռան ծաղկյա զարդ (տոնի ժամանակ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս բաղադրված է հայ. դր- «դռան» (հմմտ. դր-անդի) բաղադրիչով, բայց հայտնի չէ սանգ-ի ծագումը
Էջ 227, սյունակ 1
ԵՐԿԱՐ
(ուշ՝ -ի, -իւ, -աց)
«երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«հեռանալ, հեռու, երկար ժամանակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *duā-ro-)
*duā-, *dū-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երկարաձիգ,
երկարել,
ընդերկար,
ընդերկարել,
ընդերկարութիւն,
յերկար,
յերկարել,
երկարատեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dū-ra
«հեռաւոր, հեռու»
հուն.
δηρον
«երկար, երկար ժամանակ»
հայ.
երկայն
հայ.
տեւել
Մատենագիտություն
Meillet, REA 1-4;
Աճ. ՀԱԲ 61
Էջ 235, սյունակ 1
ԶԲԱՒՍ-
(զբուս-, սբաւս-, սբուս-)
«ժամանակի անցկացում խոսակցությամբ (զրույցով) կամ մի այլ բանով, մտքի զբաղմունք, զբաղմունք, հոգս, մտմտուք, տագնապ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhā-
«խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-u-k-)
Կազմված է զ- նախդիր-նախածանցով՝ բաւս- արմատից: Եթե սրա նախնական իմաստն է «խոսակցություն, զրույց», որից զարգացել են մնացած իմաստները, ապա թերեւս բնիկ հնդեւրոպական է՝ *bhā-u-k-` *bhā- «խոսել» արմատից, որտեղից են հայ. բան, բառ, բայ, բաւ, (բայ), բանկն «առասպել», այլեւ հուն. փղմի (ղոր. փամի ) «ասել», լատ. for, fārē «խոսել», ռուս. բայատ «խոսել, պատմել», բասնյա «առակ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զբաւսնուլ,
զբաւսանք,
զբաւսուցիկ,
անզբաւս,
բռնազբաւսել,
բռնազբաւսութիւն,
մեծազբաւս,
զբօսաշրջիկ,
զբօսավայր,
զբօսարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φήμη (դոր. φάμα)
«ասել»
լատ.
for, fārē
«խոսել»
ռուս.
баять
«խոսել, պատմել»
ռուս.
басня
«առակ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։