Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 174, սյունակ 1
ԳՈՒՍԽԱՐՍԽԵԼ
(գուսախարսխել)
«տերեւաթափել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 176, սյունակ 1
ԳՐԱՒ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից, -ու)
«գրաւ, կանխավճար, ապացոյց, նշան, փրկանք, գրազ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *ghrebh-
«բռնել, իրեն քաշել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. graw
փոխատու լեզու՝ ավ. girav
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից. հմմտ. մ. պ. graw, ավ. girav։ Թերեւս խառնվել է բուն հայերեն՝ հնդեւրոպական *ghrebh- «բռնել, իրեն քաշել» արմատից բխող հայերեն ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրաւել,
գրաւումն,
գրաւական,
գրաւահարկ,
գրաւաթափ,
դիմագրաւել,
միջագրաւ,
գրաւիչ,
գրաւչութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 131;
Աճ. ՀԱԲ 604
Էջ 180, սյունակ 1
ԴԱԼԱԿԵԼ
(դարլակել)
«ջանքով ձեռք բերել, հայթայթել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ԲՀ՝ «կատարել» կամ «ջանալ». -իլ «աշխատել, ջանք թափել»։ Հավանական չէ բխեցնել հնդեւրոպական *dhy-lo-ից, որ ծագում է *dhē- «դնել» արմատից (հմմտ. ռուս. дело «գործ», делать «գործ անել», հ. իռլ. dalidum «նրանք արեցին, կատարեցին»)
Էջ 191, սյունակ 1
ԴԵԳԵՐ
«ժամանակ անցկացնելը, հապաղում, դանդաղում», նոր՝ «թափառում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu-
«պտտվել, ցրիվ գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dheu-er-)
որի համար վերականգնվում է «պտտվել, ցրիվ գալ» իմաստը։ Այդ նույն արմատից է համարվում դեդեւիլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեգերանք,
դեգերումն,
դեգերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-θυρω
«խաղալ, զվարճանալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 200, սյունակ 1
ԴԻՒՐ
-ի, -ից (դոյր, դորր, դուր, դեր)
«հարթ, հարթ տեղ, դյուրին, հեշտ, հաճելի, անդորր, հանգիստ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրել,
դիւրիչ,
դիւրութիւն,
դիւրին,
դիւրաբեկ,
դիւրագին,
դիւրաթափ,
դիւրասնունդ,
դիւրայոյս,
անձնդիր,
մտադիր,
սրտդիր,
դիւրաբորբոք,
դիւրագռգիռ,
դիւրազգաց,
դիւրաթեք,
դիւրահունչ,
դիւրամատչելի,
դիւրամարս,
դիւրըմբռնելի,
անդորր,
դուրեկան
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՈՂ
-ի, -ից
«դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ»
(երաժշտական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«դողալ, դողդողալ, երերալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ,
դողացուցիչ,
դողումն,
դողն-ի,
դողան-ի,
դողդոջ,
դողդոչ,
դողդոջել,
դողդոջոտ,
դողդոջուն,
դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ.
dilla
«թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ.
dalla, dulla
«վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677;
Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 212, սյունակ 1
ԵԿԹԱՓՍՏԵԼ
(եկթափիստե, եկթամբիստե)
«հիանալ» կամ «տխրել» կամ «մտահույզ» (լինել) կամ «զարհուրել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εκθαμβεσθαι
«զարմանալ, ապշել»
բայց մի ձեւից: Ամալյանը (ԲՀ 363) բխեցնում է εκπλεκτικός «հիացական», εκπληξις «հիացում» (ավելի ճիշտ՝ «ապշած» եւ «ապշություն») բառերից, որոնք ձեւով հեռու են կանգնած:
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԾ
«խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g-
«ոչնչացնել, փչացնել, ապականել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ,
եղծումն,
եղծանելի,
եղծագործ,
եղծագործեմ,
եղծական,
անեղծ,
անեղծական,
դյուրեղծ,
առեղծանել,
զեղծ(ան)ել,
զեղծիմ,
զեղծ(եց)ուցանեմ,
զեղծմութիւն,
շնորհազեղծ,
հայրազեղծ,
մարմնազեղծ,
ծայրազեղծ,
զեղծում,
զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι
«կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն.
ολεκω
«ոչնչացնել, կործանել»
բրետ.
ol
«պակասություն, կարիք»
մ. բրետ.
el
«պակասություն, կարիք»
Էջ 218, սյունակ 1
ԵՌ
«եռում, եռացող բան, եռք, մարմաջ, բորբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ers-
«եռալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եռալ,
եռանդն,
եռանդնանալ,
եռանդնաբար,
եռանդնալից,
եռանդնոտ,
եռանդնումն,
սրտեռանդն,
ջերմեռանդ(ն),
զեռալ,
զեռուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
arsati
«հոսում է»
խեթ.
ahšaniia
«նախանձել, խանդել»
լատ.
errō, -are
«մոլորվել, թափառել»
գոթ.
airripa
«մոլորություն»
հ. սաքս.
irri
«զայրացած»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 30;
Pok. IEW 336
Էջ 236, սյունակ 1
ԶԵՂԽ
(զեղ-, զեխ-, ուշ՝ զիղխ)
«խախուտ, անհաստատ, սահուն, շվայտ, ցոփ, անառակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *pel-
«թափահարել, տատանել, դողալ»
Ծագումն անհայտ է (ենթաշերտային բա՞ռ): Հազիվ թե զ-հեղխ կազմությամբ կապ ունենա *pel- «թափահարել, տատանել, դողալ» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զեղխագործութիւն,
զեղխութիւն,
զեղխիլ,
զեղխանալ,
զեղխաբարոյութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παλλω
«թափահարել, ցնցել»
հուն.
παλαχη
«վիճակ»
Հեսիք
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։