Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԹ
ուշ՝ -ոյ, -ու, -ի, -ից
«հարճորդի, պոռնկորդի, խորթ (անհարազատ) որդի, խորթ, կեղծ, կոշտ, անհարթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorth-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khorth-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված» արմատից: հմմտ. ատամնային ածականով՝ հ. վ. գ. scrato «չար ոգի», շվեդ. skratte «ուրվական», նորվ. screda «թույլ մարդ», մ. ն. գ. schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ», հ. իսլ. skydda «կծկված կաշի», լիտվ. skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթանալ,
խորթութիւն,
խառնախորթ,
աւտարախորթ,
խորտուբորտ,
խորդուբորդ,
խորթուբորթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scrato
«չար ոգի»
շվեդ.
skratte
«ուրվական»
նորվ.
screda
«թույլ մարդ»
մ. ն. գ.
schrade
«բարակ, նիհար, խղճուկ»
հ. իսլ.
skydda
«կծկված կաշի»
լիտվ.
skràusti (skraudù)
«խորդուբորդանալ»
Էջ 412, սյունակ 1
ԿՆՃ-
(կի՞նճ, կու՞նճ, կնի՞ճ, կնո՞ճ)
«հաստ բան, գունդ, ելունդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gen-
«սեղմել, գնդված բան, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gendio-)
հ.-ե. արմատ՝ *geng-
«գունդ, գնդվածք, գունձ, կոշտ կտոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gengi- / *gong-)
Աւելի քիչ հաւանական է` *gengi-` *geng- / *gong- «գունդ, գնդուածք, գունձ, կոշտ կտոր» արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնճակ,
կնճափող,
կնճիթ,
կնճուտ,
կնջութ,
կնճքեղ,
կնճթակերպ,
կնճթանալ,
կնճթադեմ,
շնկնճիթ,
շանակնճիթ,
եղջերակնճիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
kott
«կարճ եւ հաստ բան»
<*gnet-
հուն.
γογγίλος
«գնդաձեւ, կլոր»
լատ.
gingiva
«լինդ»
հ. իսլ.
kokr
«գունդ, գուրձ»
լիտվ.
gùnga
«գունդ, գնդվածք, գունձ»
լիտվ.
gūzys
«ազդրոսկրի գլուխ. կաղամբի գլուխ»
ռուս.
гуз
«հետույթ»
Էջ 517, սյունակ 1
ՄԱՐԹ
«կարելի, հնարավոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *magh-
«կարողանալ, օգնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *magh-thro-)
*magh- «կարողանալ, օգնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարթել,
մարթանալ,
մարթական,
մարթանք,
մարթուշ,
անմարթ,
չմարթուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
maghá-
«ուժ, կարողություն. ձիրք»
գոթ.
magan
«կարողանալ»
ռուս.
мощь
«հզորություն»
ռուս.
мочь
«կարողանալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 694;
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 532, սյունակ 1
ՄՈԼԻԼ
(-ել)
«խենթանալ, կատաղել, գուշակել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Բնիկ հնդեւրոպական. ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 339), զուգահեռներ ունի մի կողմից ալբ. mal «կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն», մյուս կողմից՝ հ. հնդկ. malvá- «հիմար, խենթ» բառերի մեջ, բայց ըստ Պոկոռնու բառարանի (Pok. IEW), արմատը չի որոշվում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոլուցք,
մոլութիւն,
մոլարբոյս,
մոլի,
մոլեգին,
գինեմոլ,
դիւացամոլ,
դիւամալ,
դիցամոլ,
իգամոլիլ,
կնամոլ,
մանկամոլ,
մարմնամոլութիւն,
կռամոլ,
շրջմոլիկ,
կռամոլ,
խնդամոլ,
ծխամոլ,
սրճամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
mal
«կիրք, մոլություն սաստիկ ցանկություն»
հ. հնդկ.
malvá-
«հիմար, խենթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 339;
Pok. IEW None
Էջ 536, սյունակ 1
ՄՈՒԹ
-ոյ, -ի, -ից (մութն, -ան)
«մութ, մթություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *meǔ-
«խոնավ, կեղտոտ, կեղտոտել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *meut-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մթագին,
մթաձայն,
մթազգաց,
մթանալ,
մթնանալ,
մթապատ,
մթար,
մթարութիւն,
մթարագոյն,
խաւարամութ,
մթնշաղ,
մթնոլորտ,
մթնոլորտային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
mothar
«մութ»
անգլ.
muddy
«ցեխոտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 742;
Աճ. ՀԱԲ 351-352
Էջ 556, սյունակ 1
ՅՈՒՌԹ
««բերրի, արգավանդ» (ԲՀ՝ ուրթ «լցված»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«բարձրանալ»
պատկանում է հնդեւրոպական ծագման այն բառերի խմբին, որ ծագում են *er- «բարձրանալ» արմատից՝ յորդ, յորձ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
(յ)ուռթանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ուռչ-իլ
հայ.
ուռճ-անալ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 577, սյունակ 1
ՇԱԲԱԹ
(-ու)
«շաբաթվա յոթերորդ օրը, յոթնյակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. šabbəthā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաբաթանալ,
շաբաթաւոր,
շաբաթամուտ,
շաբաթակրան,
շաբաթապահ,
միաշաբթի,
երկուշաբթի
Մատենագիտություն
H. AG 312;
Աճ. ՀԱԲ 479-480
Էջ 664, սյունակ 1
ՍԱՂԱՐԹ
-ի, -ից, -աց, -ու
(սադարդ)
«տերեւ, տերեւալից ճյուղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el-
«բարակ ցողուն, կարծր ծղոտ»
բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'el- «բարակ ցողուն, կարծր ծղոտ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղարթանալ,
սաղարթափափ,
ոսկեսաղարթ,
գեղասաղարթ,
զուարթասաղարթ,
թանձրասաղարթ,
լայնասաղարթ,
խառնասաղարթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
cila
«հասկ»
լիտվ.
šilas
«տափաստան, մարգագետին»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 552
Էջ 725, սյունակ 1
ՏԱՒԹ
(տօթ)
«տօթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *taft
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տաւթոյ,
տաւթանալ,
տաւթագին,
տաւթաժամ,
տաւթաժամանակ,
տաւթային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
tāftan
«եռալ»
պ.
taft
«տաք»
Մատենագիտություն
H. AG 254;
Աճ. ՀԱԲ 441
Էջ 745, սյունակ 1
ՑՕՂԱՆԱԼ
«զուարթանալ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։