Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դնել» որոնման արդյունք՝ 35 բառահոդված · Էջ 3 / 4
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՆ I «գետի ծանծաղ անցատեղ, ելք, հնարք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pent- «ոտք դնել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pont-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հունաւոր, հունել, անհուն, լայնահուն, ներհուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pánthās «ճանապարհ»
հուն. πόντος «ծով»
հուն. πάτος «շավիղ»
ռուս. путь «ճանապարհ, ուղի»
Մատենագիտություն
H. AG 468; Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 490, սյունակ 1 Էջ 490
ՃԱՐԱՏԵԼ (ճարոտել, ճարօտել) «ճամբար դնել» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
ԲՀ` ճարատեալ «ճամբայ բակեալ»
Էջ 518, սյունակ 1 Էջ 518
ՄԱՐ(ՈՒԹԻՒՆ) ««մոլորութիւն» (բբ)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ»
Թերեւս կապ ունի հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել» բայի հետ, որ չունի հավաստի ստուգաբանութիւն, եւ որ հակված են կապելու հնդեւրոպական *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ» արմատի հետ, որից բխեցվում է հայ. մորմոք բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարամիտ, մարութիւն, մարդատողական, մարդամարտուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 554, սյունակ 1 Էջ 554
ՅՈՅՍ «հույս, ակնկալություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peu- «հուսալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *peu-k-)
որ հավանաբար կապված է *peu- «հետազոտել, հասկանալ» արմատի հետ: հայ. եւ սլավ. ձեւերի հիման վրա հ.-ե *peu- «հուսալ» արմատի վերականգնումը հեղինակինն է: Երկու արմատների իմաստային կապը երեւում է լատ. puto «խորհրդածել, հաշիվ անել, գնահատել, կարծել, հուսալ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յուսամ, յուսալից, յուսակորոյս, յուսահատ, անյոյս, մեծայոյս, բարեյոյս, դիւրայոյս, չյուսալի, նորայուսատու, յուսահատված, յուսախաբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ. upovati «հուսալ, հույս դնել, ապավինել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 405-406
Էջ 561, սյունակ 1 Էջ 561
ՆԱՅԻԼ «նայել, նկատել, դիտել, ուշք դնել, զգուշանալ»
Անստույգ
Կազմուած է նի- նախամասնիկից եւ յիլ բայից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նայելիք, նայեցած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 427
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԼՏԻԼ «խլրտալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «քշել, շարժել, արագ շարժման մեջ դնել»
շ-խ հերթագայությամբ (հմմտ. շեղ-խեղ)՝ ծագում է հնդեւրոպական արմատից
Տե՛ս նաեւ
Էջ 682, սյունակ 1 Էջ 682
ՍԼԱԼ «ուշադիր նայել, դիտել, զննել»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *k'el- «հենել»
Հազիւ թէ կապ ունենա հնդեւրոպական *k'el- «հենել» արմատի հետ, որտեղից ծագում է լատ. ausculto «ուշադրութեամբ լսել, ականջ դնել» բայը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. ausculto «ուշադրութեամբ լսել, ականջ դնել»
Էջ 693, սյունակ 1 Էջ 693
ՍՏԱՆԱԼ «հաստատել, ստեղծել, ձեռք բերել, ստանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *stā- «կանգնել, դնել, կանգնեցնել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *stā- «կանգնել, դնել, կանգնեցնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստացուած, ստացիլ, անստացութիւն, անստացուած, գործաստացիկ
Նոր՝
ստացագիր, ստացական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tisthati «կանգնել, ոտքի վրա մնալ»
լատ. stō «կանգնել»
լիտ. statāu «զետեղել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 269-270
Էջ 694, սյունակ 1 Էջ 694
ՍՏԵՂՆ (-ան, -ունք, -անց) «ցողուն, ծիլ, բողբոջ, շերտ, ծխի սյուն, մաս, հատված, ստեղն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *stel- «դնել, կանգնեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *stel-no-(n)-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստեղնիկ, ստեղնաւոր, ստեղնածիգ, ստեղնաշիտակ, ստեղնաչափութիւն, ստեղի, բիւրաստեղն, գեղեցկաստեղն
Նոր՝
ստեղնաշար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. στάλιξ «սյուն»
հ. վ. գ. stollo «նեցուկ, պատվանդան»
Մատենագիտություն
H. AG 492; Աճ. ՀԱԲ 272
Էջ 696, սյունակ 1 Էջ 696
ՍՏՈՒԱՐ (ուշ՝ -ի, -աց) «ստվար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *stau-ro- «կանգնել, դնել»
«կանգնել, դնել» արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 279) բխեցնում է նույն արմատից ծագող մ. պ. stavar «թանձր, հաստ, ստվար» բառից որպես փոխառություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստուարանալ, ըստուարութիւն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 603-609; Աճ. ՀԱԲ 279